Były biełaruski dypłamat nazvaŭ čatyry asnoŭnyja składniki prahresu. ES sastupaje ZŠA i Kitaju pa troch ź ich
«Kali heta technałohija, jakaja źmianiaje śviet, i ty ničoha ź joj nie možaš zrabić, to źmianiać śviet buduć bieź ciabie», — razvažaje były biełaruski dypłamat, vypusknik Harvardskaha ŭniviersiteta Pavieł Śluńkin.
U intervju prajektu «Kanapa» na «Radyjo Svaboda» Pavieł Śluńkin prapanuje pahladzieć na toje, jak uładkavanaja śfiera štučnaha intelektu, praz vobraz staražytnaha mifa pra troch słanoŭ i čarapachu.
«Kali ludzi raniej dumali pra toje, jak naš śviet pabudavany, jany ŭjaŭlali sabie, što jość čarapacha, try słany i na śpinach hetych słanoŭ lažyć ziamla. Kali ŭjavić prahres štučnaha intelektu ŭ takim vobrazie, to try słany — heta budzie dostup da inviestycyj, to bok kapitał.
Druhi słon — heta buduć vyličalnyja mahutnaści plus elektryčnaść. A treci słon — heta buduć čypy. I ŭsio heta staić na samym važnym — talencie, jaki jość u ludziej, jakija mohuć raźvivać hetuju technałohiju».
Što z hrašyma?
Pavodle Śluńkina, u 2025 hodzie pryvatnyja inviestycyi ŭ štučny intelekt u ZŠA skłali kala 286 miljardaŭ dołaraŭ. U Jeŭropie hety pakazčyk byŭ prykładna ŭ 14 razoŭ mienšy — kala 21 miljarda. Kitajskija ŭkładańni acanić składaniej, pakolki značnuju rolu tam adyhryvaje dziaržava, adnak jany, pavodle jaho acenki, mohuć składać kala 80—100 miljardaŭ dołaraŭ.
Pry hetym, jak davodzić Śluńkin, u Jeŭropie słaby rynak vienčurnaha kapitału:
«Vienčurnych kampanij, jakija, naprykład, majuć 5 miljardaŭ dalaraŭ, jakimi jany mohuć karystacca, u Jeŭropie ŭvohule niama. U ZŠA takich kampanij bolš za 50. To bok hety słonik u Jeŭropy davoli słaby. Prosta niama hrošaj, jakija my mahli b vykarystoŭvać, jakija dastupnyja dla startapaŭ, dla raźvićcia hetych technałohij».
Jeŭrapiejskija gigafactories suprać amierykanskich IT-hihantaŭ
Na dumku Śluńkina, Jeŭropa sutyknułasia z prablemami dostupu da dastatkovych enierhietyčnych resursaŭ. Jon źviazvaje heta jak z nastupstvami ŭviadzieńnia sankcyj na rasijskija enierharesursy, tak i z zakryćciom častki atamnych elektrastancyj u miežach «zialonaj» palityki.
Pry hetym amierykanskija kampanii značna chutčej naroščvajuć vyličalnyja mahutnaści (computer power), bo sutykajucca ź mienšymi rehulatarnymi abmiežavańniami. Śluńkin kaža, što ŭžo ciapier vyličalnyja resursy adnaho tolki Google pieravyšajuć sukupnyja mahčymaści ŭsioj Jeŭropy.
U adkaz ES realizuje prahramu stvareńnia piaci bujnych centraŭ apracoŭki danych (gigafactories), adnak ich mahutnaści nie dazvolać skaracić adstavańnie ad ZŠA.
«Bo Google, Meta, Amazon budujuć svaje data-centry, jakija našmat bolš mahutnyja i budujucca našmat chutčej. To bok zaraz Jeŭropa adstaje ad amierykancaŭ pa computer power prykładna ŭ 10 razoŭ. U 2028 hodzie heta adstavańnie budzie ŭ 50 razoŭ, a ŭ 2030‑m užo ŭ 200 razoŭ», — davodzić były dypłamat.
Treciaja prablema — vytvorčaść čypaŭ. Pavodle Śluńkina, kali ŭ 1990 hodzie Jeŭropa kantralavała kala 44% suśvietnaha rynku čypaŭ, to ciapier jaje dola skaraciłasia da 8—10%. Pry hetym, adznačaje jon, u Jeŭropie faktyčna nie vypuskajucca sučasnyja čypy, nieabchodnyja dla raźvićcia štučnaha intelektu.
Adzinaja pieravaha — talenty
Adzinaj adnosnaj pieravahaj Jeŭropy Śluńkin nazyvaje čałaviečy kapitał. Na jaho dumku, žorstkaść amierykanskaj mihracyjnaj palityki pry administracyi Donalda Trampa pryviała da taho, što značna mienš daśledčykaŭ u śfiery štučnaha intelektu pierajazdžajuć u ZŠA. Heta daje Jeŭropie šaniec zachavać ułasnych śpiecyjalistaŭ. Asobna jon adznačaje mocnuju inžyniernuju i technałahičnuju škołu Šviejcaryi.
Štučny intelekt stanie technałohijaj, jakaja kardynalna źmienić śviet.
«A kali heta technałohija, jakaja źmianiaje śviet, i ty ničoha ź joj nie možaš zrabić, bo jana ŭ ciabie niedastatkova mahutnaja, to heta značyć, što źmianiać śviet buduć bieź ciabie, a tabie zastajecca tolki padbudoŭvacca pad toje, jak heta robiać inšyja», — davodzić Śluńkin.
U jakaści histaryčnaj anałohii jon pryvodzić epochu Vialikich hieahrafičnych adkryćciaŭ. Jeŭropa kaliści daminavała dziakujučy tamu, što navučyłasia budavać karabli, zdolnyja pierapłyvać akijany, što dazvoliła joj pašyrać svoj upłyŭ, kałanizavać inšyja ziemli. Paźniej padobnuju rolu, pavodle jaho słoŭ, adyhrali kampjutary i internet, jakija stali asnovaj dla sučasnych technałahičnych karparacyj.
«ŠI — heta prosta adzin z epizodaŭ. I kali ty ŭ im sastupaješ, to heta značyć, što budučynia budzie naležać kamuści inšamu», — papiaredžvaje ekśpiert.
Ciapier čytajuć
«U mianie tolki adna mara — viarnuć svajho Dzimku». Maci byłoha palitviaźnia Dźmitryja Hopty raskazvaje pra novuju biadu syna. I prosić zamaŭlać u jaje bolš tortaŭ, kab spravicca
Kamientary
A ja ekśpierty nahadaju što ŭ Jeŭropie mabilnaja suviaź u 10 razoŭ raniejšaja čym u štatach. A čamu? Bo štaty byli pijanierami i pabudavali stolki abstalavańnia jakoje treba absłuhoŭvać 50-60 hadoŭ kab pakryć košty R&D.
Toje ž samaje i z ŠI - my pačakajem pakul budzie pośpiech i pabudujem toje što treba, bieź vialikich koštaŭ na raspracoŭku. Chaj amierykanskija inviestary hublajuć svaje hrošy na R&D ;)