«Ну да». Два словы, якія могуць змяніць жыццё беларуса — прынамсі, варта паспрабаваць

У гутарцы беларусаў практычна на ўсе пытанні ў адказ часцяком чуеш сцвярджэнне «ну да». Людзі, карыстаючыся беларускай мовай, не звярнулі ўвагу на самае важнае і простае слова «так», а калькуюць з расейскай «да», ды яшчэ часцяком дадаюць часціцу «ну». У расейскай гэтае «ну да» не нясе ніякай стылістычнай афарбоўкі. А вось для беларусаў мае негатыўную канатацыю, бо беларусы такім чынам самі сябе нібыта накіроўваюць на лад бяды-гора.

Вось, напрыклад, абмяркоўваюць каляжанкі канцэрт. На пытанне «Ці спадабалася?» гучыць адказ «Ну да». Далібог, ну якая ж нуда? Усцяж весялосць!

«Файны спектакль?!» «Ну да», — зноўку ў адказ. З той «нудой» суіснуе практычна кожны другі беларус, нават не заўважаючы гэтага.

Некалі адолеўшы сваю ўласную «нуду», я пачала дапамагаць пазбавіцца ад яе іншым. Людзі, дарэчы, па-рознаму рэагуюць на гэткія спробы. Сёй-той радуецца і просіць папраўляць памылкі. У такім выпадку чалавек вучыцца і ўдасканальвае сваю мову.

Часам людзі вельмі злуюць на моўныя заўвагі, некаторыя нават крыўдуюць, маўляў, сам(а) ведаю, як правільна! Альбо шчыра не разумеюць, у чым тут закаключка.

Але ёсць і пазітыўны выпадкі! Неяк аднойчы паехала я ў падарожжа ва Украіну з сяброўкай Мар’янай. А яна на працягу ўсяго падарожжа чаўпе: «ну да, ну да». На аўтамаце, бо так звыкла.

Ну і вось надумала я кінуць выклік той «нудзе». Кажу жартам: «Мар’яна, а давай за кожную «нуду» буду табе налічваць сімвалічны штраф адну грыўню». Адпачываем далей. Усё выдатна: і вандроўкі, і кавярні, і піва. Праўда, «ну да» скача як вавёрка па дрэве. Калі ж сума набегла немалая, Мар’яна пачала больш старанна сачыць за сваім маўленнем.

Пад канец нашага ўкраінскага побыту «ну да» з’яўлялася ўсё радзей, але «карная» сума выйшла ніштаватая. Сяброўка ўрэшце папрасіла аб літасці: «Ты ж мяне па свеце з торбай пусціш!

Вось як свой досвед барацьбы з нудой апісвае сама Мар’яна: «Я заўсёды прашу, каб сябры папраўлялі мае памылкі, бо я не знаходжуся ўвесь час у беларускамоўным асяроддзі, дый на працы вымушаная ўсю дакументацыю весці па-расейску; таму маё пераключэнне на беларускую мову займае пэўны час. Ну і вядома ж, калі паразмаўляць па-беларуску няма з кім, то мова забываецца. І калі мяне папраўляюць не злосна, без кпінаў і папрокаў, то я радуюся, што маю такую магчымасць паляпшэння.

Але страшэнна не люблю, калі ў грамадзе пачынаюць даваць мне моўныя заўвагі, пагатоў людцы, што не вызначаюцца дасканалымі ведамі ў нашай мове. Тады гэта мае адваротны эфект, пачуваюся, як быццам мяне прыніжаюць публічна. З «нудой», дарэчы, мы рассталіся. Але час, праведзены ў эксперыменце, люблю згадваць і пераказваць іншым як свой жыццёвы досвед і прыклад, што ўсе магчымае (амаль)».

Ці мае гэта значэнне?

Дык усё ж ці ўплывае такое спалучэнне слоў «ну да» на нашае жыццё, ці нясе яно эмацыйны цяжар, ці гіпнатызуе нас на сумны настрой, на бяду ды гора?

З такім пытаннем звярнуліся да Ганны, спецыялісткі ў галіне сямейнай псіхалогіі ды гештальт-тэрапіі:

«Словы, прамоўленыя неўсвядомлена, не ўплываюць на жыццё магічным чынам. Чалавек не прыцягвае нуду толькі таму, што сказаў «ну да».

Але мова — гэта люстра ўнутранага стану. Звыклыя словы і інтанацыі паказваюць, у якой пазіцыі чалавек жыве: з цікавасцю і ўключанасцю або болей са стомленасцю і пасіўнай згодай.

Калі чалавек часта кажа «ну да», «як заўсёды», «няхай» — гэта зазвычай не пра ўласна словы, а пра ўнутранае «я згодны без удзелу». І калі такі стан становіцца звыклым, ён ужо ўплывае на якасць жыцця, пастановы і ўзровень энергіі. Таму важна не баяцца слоў, а прыслухоўвацца да сябе: з якога стану я гэта кажу і чаго напраўду хачу».

Людзі часта гавораць аўтаматычна, не зважаючы на інтанацыю. Але ж менавіта інтанацыя — стомленая, іранічная, абыякавая — нясе асноўны сэнс, а не самі гукі.

Ганна раіць час ад часу лавіць сябе на звыклых фразах і пытацца: «Гэта сапраўды мая згода ці проста звычка не супраціўляцца?»

Такая кароткая паўза ўжо вяртае чалавеку больш аўтарства ў жыцці. Калі мяняецца ўнутраная пазіцыя, натуральным чынам мяняецца і мова.

Ганна сцвярджае, што мова заўсёды ідзе следам за псіхікай. Таму найлепшы спосаб змяніць сваю «мову жыцця» — не забараняць сабе словы, а выпраўляць і вяртаць сабе цікавасць, выбар і кантакт з сабой.

Кожны можа прыслухацца да свайго цела і паправіць недарэчную памылку ў маўленні ды напоўніць сваё жыццё новай сілай. Мар’яна здолела выкараніць фразу-паразіт за тыдзень. Паспрабуйце і вы! Скажу так: змяні словы — і зменіш лёс.

• 18
• 1
• 2
• 2
• 0
• 0
• 0
• 0