Украіна наносіць удары па расійскіх цэнтрах касмічнай сувязі. Што гэта дае?
Украіна нанесла некалькі ўдараў беспілотнікамі па аб'ектах расійскай касмічнай сувязі. Усяго падчас пяці ўдараў былі пашкоджаныя чатыры наземныя комплексы спадарожнікавай сувязі, два з якіх належаць Міністэрству абароны, а два іншыя — ФДУП «Касмічная сувязь». Руская служба Бі-бі-сі абагульніла інфармацыю пра гэтыя атакі, а таксама паспрабавала разабрацца ў маштабе нанесенай шкоды і магчымых наступствах гэтых удараў.
Пра ўдар па цэнтры касмічнай сувязі расійскага Генеральнага штаба ў пасёлку Белаомут Маскоўскай вобласці стала вядома 1 ліпеня. Пра гэта напісалі ўкраінскія маніторынгавыя каналы, якія таксама распаўсюдзілі кадры наступстваў удараў, знятыя на самім аб'екце.
Раней, у ноч на 26 чэрвеня, як сцвярджае ўкраінская прэса, УСУ нанеслі ўдар па іншым цэнтры касмічнай сувязі — «Мяшчэрына-1», размешчаным паблізу пасёлка Міняева ў Маскоўскай вобласці. Пра гэты ўдар стала вядома 1 ліпеня з публікацый ва ўкраінскай прэсе.
У ноч на 30 чэрвеня ў Падмаскоўі ўкраінскія дроны паўторна атакавалі тэлепорт у Дубне. Пра ўдар паведаміў прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі. Упершыню гэты аб'ект паразілі ў ноч на 22 чэрвеня.
25 чэрвеня ўкраінскія беспілотнікі паразілі Цэнтр касмічнай сувязі «Уладзімір» каля горада Гусь-Хрустальны.
Дакладных даных пра наступствы налётаў няма. Інфармацыя пра пашкоджанні на аб'ектах паступала альбо ад афіцыйных украінскіх крыніц, альбо на падставе вывучэння спадарожнікавых здымкаў.
Між тым увечары 1 ліпеня тэлеграм-канал «ВЧК-ОГПУ» са спасылкай на адну крыніцу напісаў, што пасля ўдараў БПЛА па цэнтрах касмічнай сувязі ў Дубне, Белаомуце і Гусь-Хрустальным былі выведзеныя са строю некаторыя каналы ўрадавай сувязі, а таксама сувязь паміж кампанентамі Сістэмы папярэджання аб ракетным нападзе, уключаючы галоўны цэнтр СПРН у «Солнечнагорску-7». Гэтая сістэма адсочвае пускі міжкантынентальных балістычных ракет. Яна атрымлівае даныя са спадарожнікаў і наземных радыёлакацыйных станцый.
Праверыць даставернасць інфармацыі пра пашкоджанне СПРН па адкрытых крыніцах немагчыма. Расійскія ўлады ніяк не каментавалі ўдары па вайсковых аб'ектах у Белаомуце і Міняеве.
30 чэрвеня губернатар Падмаскоўя Андрэй Вараб'ёў паведаміў, што «ў Дубне ў выніку падзення абломкаў БПЛА пашкоджаны адміністрацыйны будынак. Пацярпелых няма». У самім ФДУП «Касмічная сувязь» заявілі: «Функцыянаванне тэлевізійнага вяшчання і сувязі не парушана. Прымаюцца меры па ліквідацыі наступстваў. Персанал ЦКС не пацярпеў».
Што пашкоджана
Дакладных даных пра вынікі ўдараў УСУ па цэнтрах спадарожнікавай сувязі няма. Украінскі маніторынгавы канал Exilenova+ апублікаваў фатаграфіі, якія, як сцвярджаюць аўтары, былі зробленыя на аб'екце ў Белаомуце пасля ўдару. На іх, як мяркуецца, бачная моцна пашкоджаная антэна на даху будынка, у якім выбітыя вокны. На іншых здымках бачныя нязначныя пашкоджанні іншых вокнаў і дзвярэй.
Ступень шкоды, нанесенай цэнтру сувязі ў Міняеве, таксама вызначыць даволі цяжка — украінскія навінавыя выданні паведамляюць, што, паводле спадарожнікавых даных, дзве пабудовы на тэрыторыі цэнтра сувязі атрымалі пашкоджанні. Што гэта за пабудовы, не паведамляецца.
Расійскі праваенны тэлеграм-канал «Военный осведомитель» прааналізаваў спадарожнікавыя здымкі цэнтра «Уладзімір» у Гусь-Хрустальным пасля ўдару і ацаніў пашкоджанні як «сур'ёзныя».
«Пашкоджанні атрымалі два будынкі, уключаючы апаратна-праграмны і апаратна-тэхнічны карпусы, а таксама галоўная 25‑метровая антэна комплексу і іншае абсталяванне на яго тэрыторыі», — гаворыцца ў публікацыі.
Генштаб УСУ заявіў, што ва «Уладзіміры» таксама ўдалося паразіць цэнтральную частку будынка комплексу, дзе размешчаныя залы спадарожнікавых мадэмаў і мультыплексараў, а таксама цэнтральны камутацыйны вузел, да якога сыходзяцца валаконна-аптычныя лініі сувязі з іншымі касмічнымі цэнтрамі.
Акрамя таго, як сцвярджае Генштаб, пашкоджанне атрымаў апаратна-тэхнічны корпус №1, у якім размешчаныя перадаючы і прымаючы комплексы, цэнтральная камутацыйная кабельная траса антэнных пастоў ЦКС і абсталяванне для ахаладжэння перадатчыкаў і электронікі галоўнай антэны комплексу.
Пашкоджанне апаратных карпусоў патэнцыйна можа цалкам вывесці са строю ўвесь комплекс сувязі — усё залежыць ад таго, ці была пашкоджаная электроніка і якая менавіта. Пашкоджанне антэны таксама выправіць даволі цяжка.
Падчас першага налёту на комплекс у Дубне, паводле даных Генштаба УСУ, удалося трапіць у апаратна-модульны комплекс 32‑метровай антэны MARK-IV, а таксама ў тэхнічны будынак побач з гэтай антэнай.
Акрамя таго, украінскі Генштаб паведаміў пра паражэнне галоўнага вытворча-адміністрацыйнага (апаратна-праграмнага) корпуса, што прывяло да частковага разбурэння адной са сцен. Гэты корпус уключае ў сябе цэнтральную апаратную лінію сувязі, абсталяванне наземнага комплексу кіравання і цэнтральны пульт кіравання спадарожнікавай сеткі.
Што гэта за аб'екты
Цэнтры касмічнай сувязі, або, як іх яшчэ называюць, тэлепорты, — гэта антэны, якія перадаюць сігнал на спадарожнікі і прымаюць яго з іх. Такія тэлепорты патрэбныя для вялікіх патокаў даных і сувязі са спадарожнікамі на высокай арбіце.
Напрыклад, на геастацыянарнай, вышыня якой 35 786 км. На ёй, у прыватнасці, размяшчаюцца спадарожнікі сувязі, у тым ліку і вайсковыя. Яны рухаюцца на такой хуткасці адносна Зямлі, каб увесь час знаходзіцца над пэўным пунктам на яе паверхні. Усе яны размяшчаюцца над экватарам. Сігнал з такога спадарожніка можа перадавацца на вельмі вялікую адлегласць, а магутнасць апарата такая, што ён здольны перадаваць велізарныя масівы даных.
Такіх спадарожнікаў няшмат. Яны выкарыстоўваюцца для ўрадавай сувязі, перадачы тэлевізійнага сігналу. Адзін спадарожнік можа выконваць адразу шмат функцый сувязі. Пры гэтым сам спадарожнік, як і антэна, не займаецца шыфраваннем сігналу — гэта адбываецца ў наземных інфармацыйных цэнтрах.
Архітэктура такой спадарожнікавай групоўкі адрозніваецца ад сеткі, падобнай да Starlink, дзе спадарожнікаў, наадварот, вельмі шмат і яны размяшчаюцца нізка над Зямлёй. Для сувязі са спадарожнікамі на нізкай калязямной арбіце не патрэбныя вялікія антэны і магутныя апаратныя комплексы — дастаткова невялікага тэрмінала.
Другая функцыя тэлепорта — кіраванне спадарожнікамі. Каб пастаянна знаходзіцца на геастацыянарнай арбіце, яны павінны манеўраваць, карэктуючы сваё становішча. Гэтая карэкцыя выконваецца пры дапамозе бартавых рухавікоў, а кіруюць ёй з Зямлі. Магчыма, тэлепорт таксама можа падтрымліваць сувязь са спадарожнікамі на іншых арбітах.
Сеткавая структура «Касмічнай сувязі»
Цэнтры сувязі ў Белаомуце і Міняеве належаць расійскаму Міністэрству абароны, яны, як мяркуецца, звязаныя з іншымі спадарожнікамі. Мяркуючы па інфармацыі сайта «ВЧ-контакт», задача белаомуцкага цэнтра заключаецца ў тым, каб кантраляваць спадарожнікі на арбіце і забяспечваць перадачу даных праз іх.
Украінскія тэлеграм-каналы і навінавыя вэб-сайты сцвярджаюць са спасылкай на крыніцы, што цэнтр у Міняеве з'яўляецца сакрэтнай вайсковай часцю Галоўнага разведвальнага ўпраўлення Расіі. Праверыць гэтую інфармацыю праз адкрытыя крыніцы немагчыма.
Акрамя цэнтраў касмічнай сувязі ў Дубне ці Гусі-Хрустальным у ФДУП «Касмічная сувязь» таксама ёсць тэлепорты ў Маскоўскай вобласці «Мядзведжыя Азёры» і «Сколкава», а таксама «Жалезнагорск» у Краснаярскім краі і «Хабараўск» на Далёкім Усходзе. Акрамя таго, інфраструктура прадпрыемства ўключае тэхнічны цэнтр у Маскве на вуліцы Шабалаўка.
Інфраструктура «Касмічнай сувязі» ўладкаваная па прынцыпе сеткі. Наяўнасць у ёй некалькіх тэлепортаў павышае ўстойлівасць усёй сістэмы і дазваляе пераразмяркоўваць частку функцый паміж некалькімі пляцоўкамі ў выпадку праблем на адной з іх. Але пры гэтым нагрузка на іх моцна ўзрасце.
Аднак з-за таго, што дакладных даных пра атрыманыя пашкоджанні няма, зразумець, наколькі магла ўзрасці нагрузка на астатнія цэнтры касмічнай сувязі, немагчыма.
У публікацыях расійскіх касмічных каналаў амаль няма інфармацыі пра наступствы налётаў, а адзін эксперт у галіне касманаўтыкі, з якім пагаварыла Руская служба Бі-бі-сі, адзначыў, што даных пра маштабныя збоі ў працы сістэм спадарожнікавай сувязі ў яго няма.
Карэспандэнт Украінскай службы Бі-бі-сі Алег Чарныш узяў інтэрв'ю ў эксперта ў галіне касманаўтыкі, у мінулым — супрацоўніка ўкраінскага Дзяржаўнага касмічнага агенцтва Андрэя Калесніка.
Паводле слоў Калесніка, ЦКС «Дубна» спецыялізуецца на дзяржаўнай сувязі, а «Уладзімір» — на кіраванні расійскай сістэмай спадарожнікавай навігацыі ГЛОНАСС. Ключавым, на яго думку, з'яўляецца паражэнне менавіта спадарожнікавых антэн, а не тэлеметрычнай апаратуры. Рамонт антэн, а асабліва пад'ёмных і паваротных механізмаў да іх — гэта «нетрывіяльная задача», сказаў спецыяліст.
У цэлым, па ацэнках эксперта, украінская кампанія ўдараў па цэнтрах касмічнай сувязі можа мець поспех, калі будзе працяглай па часе і не дасць Расіі магчымасці аднаўляць пашкоджаныя аб'екты.
Каментары