Маленькая медуза Turritopsis dohrnii ў выпадку небяспекі здольная вярнуцца ў «дзяцінства» і пачаць свой жыццёвы цыкл нанова. The Guardian расказвае, як ёй удаецца падманваць смерць.
Пра вечнае жыццё чалавецтва марыць здаўна, але сёння пошукі неўміручасці выйшлі далёка за межы міфаў і фантастыкі. Багатыя тэхнапрадпрымальнікі фінансуюць эксперыменты па амаладжэнні арганізма, замарожванні цела пасля смерці і нават спадзяюцца калі-небудзь працягнуць існаванне ў лічбавай форме з дапамогай штучнага інтэлекту.
Аднак тое, чаго людзі пакуль безвынікова спрабуюць дасягнуць з дапамогай тэхналогій, ужо існуе ў прыродзе. Гаворка пра малюсенькую медузу Turritopsis dohrnii, якая навучылася па-свойму «падманваць» смерць.
Большасць медуз праходзіць звычайны жыццёвы цыкл. Спачатку з лічынкі ўтвараецца паліп — маленькая нерухомая форма, прымацаваная да паверхні. З яго з'яўляюцца маладыя медузы, якія растуць, дасягаюць дарослага ўзросту і размнажаюцца. Урэшце дарослая медуза старэе і гіне.
Аднак Turritopsis dohrnii здольная пазбегнуць такога фіналу. Пры неспрыяльных умовах гэтая медуза запускае незвычайны механізм выжывання. Справакаваць яго могуць высокая тэмпература, голад, фізічнае пашкоджанне або хімічныя рэчывы ў вадзе.
Замест таго каб загінуць, медуза вяртаецца да ранняй стадыі свайго развіцця. Гэты працэс называецца клетачнай трансдыферэнцыяцыяй. Спачатку можа падацца, што жывёла памірае: яна апускаецца на дно і сціскаецца ў маленькі камяк. Аднак праз 24—48 гадзін з яго пачынае фарміравацца новы паліп з тым самым геномам.
Даследчыкі параўноўваюць гэты працэс з сітуацыяй, калі б матылёк мог зноў ператварыцца ў вусеня. З новага паліпа пасля зноў развіваецца дарослая медуза. Пры неабходнасці Turritopsis dohrnii здольная паўтараць такі цыкл зноў і зноў. Менавіта таму яе часта называюць «неўміручай медузай».
Сама яна вельмі маленькая — усяго некалькі міліметраў. Сустрэць яе можна ў розных частках свету: у Міжземным моры і Атлантычным акіяне, а таксама каля берагоў Японіі, Панамы і Бразіліі.
У лабараторных умовах гэта маленькая медуза тэарэтычна здольная жыць вечна. Аднак гэта не азначае, што яна цалкам неўспрымальная да смерці. У дзікай прыродзе жыццё медузы можа скончыцца значна больш празаічна — напрыклад, калі яе з'есць драпежнік.
У свеце прызнаныя восем відаў роду Turritopsis, аднак пакуль толькі ў Turritopsis dohrnii выявілі такую незвычайную здольнасць вяртацца да маладой стадыі развіцця.
Цяпер чытаюць
Замест парэшткаў Вітаўта за сцяной Віленскай катэдры знайшлі толькі кучу камянёў. Але ўлады Літвы гатовыя выдаткаваць на працяг пошукаў яшчэ 1,5 мільёна еўра3232
Каментары