Новы генеральны план Віцебска прадугледжвае выдзяленне ўчастка для аднаўлення на набярэжнай Заходняй Дзвіны адной з вежаў знішчанага ў XVIII стагоддзі Ніжняга замка. Абяцаюць строгую навуковасць і захаванне сярэднявечных тэхналогій будаўніцтва.
Новы Генеральны план Віцебска прадугледжвае выдзяленне ўчастка для ўзвядзення фартыфікацыйнага збудавання на набярэжнай Заходняй Дзвіны. Размова ідзе пра магчымае аднаўленне адной з вежаў знішчанага ў XVIII стагоддзі Ніжняга замка з захаваннем сярэднявечных тэхналогій будаўніцтва.
Як паведамляе выданне «Віцьбічы», у рамках распрацоўкі дэталёвага плана гістарычнага цэнтра Віцебска на плошчы 1000‑годдзя горада, недалёка ад Дабравешчанскай царквы, выдзелена спецыяльная зона для гістарычнай забудовы. Згодна з дакументам, у рэкрэацыйнай азялененай зоне набярэжнай з'явілася пляцоўка з прызначэннем грамадскай спецыялізаванай забудовы, дзе можа быць адноўлены фрагмент Ніжняга замка.
Галоўны спецыяліст упраўлення культуры Віцебскага аблвыканкама, кандыдат гістарычных навук Дзяніс Юрчак лічыць найбольш рэалістычным праектам аднаўленне Заручаўскай брамы — адной з трох брамных вежаў гістарычнага замкавага комплексу. Ён падкрэслівае, што Віцебск некалі ўяўляў сабой магутную крэпасць, якая складалася з Верхняга, Ніжняга і Узгорскага замкаў, прычым першыя два былі мураванымі і па плошчы пераўзыходзілі нават замкі ў сталіцы Вялікага Княства Літоўскага — Вільні.
Аднаўленне гістарычнага аб'екта сутыкнецца з шэрагам строгіх абмежаванняў. Тэрыторыя набярэжнай знаходзіцца ў зоне самых жорсткіх горадабудаўнічых рэгламентаў, якія забараняюць новае будаўніцтва і дазваляюць выключна навукова абгрунтаванае аднаўленне раней страчанага. Акрамя таго, будаўніцтва павінна весціся выключна па сярэднявечных тэхналогіях з выкарыстаннем валуноў, цэглы і дахоўкі.
Да пачатку любых будаўнічых прац спатрэбіцца правядзенне маштабных археалагічных раскопак. Ніжні замак Віцебска вядомы сваім багатым культурным пластом, які дасягае 5‑8 метраў. У 1959 годзе менавіта на гэтай тэрыторыі (сучасная плошча Свабоды) была выяўлена першая ў гісторыі Беларусі берасцяная грамата. Калі падчас новых раскопак будуць знойдзены аўтэнтычныя фундаменты, іх давядзецца кансерваваць.
Пры гэтым, на думку прадстаўніка аблвыканкама, адноўленая вежа не абавязкова павінна выконваць толькі музейную функцыю. Гістарычны аб'ект можа быць камерцыялізаваны прыцягнутымі інвестарамі, напрыклад, праз адкрыццё кавярні. У такім выпадку дапускаецца стварэнне дадатковых падземных памяшканняў, калі яны не будуць парушаць візуальнае ўспрыманне гістарычнага помніка. Дзяніс Юрчак таксама прапанаваў выкарыстоўваць мультымедыйныя экраны ўнутры аб'екта з 3D-рэканструкцыяй Віцебска XIV стагоддзя для стварэння кантрасту з сучасным горадам за акном, а таксама аднавіць частку замкавага рова і ўязны мост.
Гісторыя Ніжняга замка ў Віцебску цягнецца з часоў першых паселішчаў банцараўскай культуры. У перыяд росквіту яго абарончая лінія складала 1256 метраў і ўключала 12 вежаў. Комплекс, на тэрыторыі якога знаходзіліся Дабравешчанская царква і палац Агінскага, канчаткова згарэў у 1757 годзе. На дадзены момант адзіным архітэктурным напамінам пра віцебскія замкі з'яўляецца выставачная зала «Духаўскі круглік» — сучасны будынак-саркафаг, узведзены над гістарычным фундаментам адной з замкавых вежаў.
Каментары
Яны толькі для тых, хто ўжо ведае горад і трымае ў галаве гістарычную канфігурацыю замкаў.