Ź vialikaj dakładnaściu niezaležnyja naziralniki zmahli acanić jaŭku vybarcaŭ. Jany prosta siadzieli i «pa hałovach» ličyli kolkaść ludziej, što prychodzili — jak na daterminovym hałasavańni, tak i ŭ dzień vybaraŭ.
U Minsku realnaja jaŭka, pavodle naziralnikaŭ, skłała kala 20—60% u zaležnaści ad učastka. Heta z ulikam studentaŭ i vajskoŭcaŭ, zahnanych u poŭnym składzie. Usie niezaležnyja naziralniki śćviardžajuć, što kamisii zavyšali ličby jaŭki jak daterminovaj, tak i ŭ dzień vybaraŭ.
U inšych vialikich haradach realnaja jaŭka składała ad 20 da 50%.
Źviestak pra realnuju jaŭku ŭ sielskaj miascovaści niama, tam było vielmi mała naziralnikaŭ, kab zrabić relevantnyja vysnovy. Zrešty, dola viaskovaha nasielnictva ŭ krainie ŭžo zmaleła.
Pra toje, kamu vybarcy addavali hałasy, niezaležnyja naziralniki kažuć mała, bo na bolšaści ŭčastkaŭ padlik hałasoŭ było niemahčyma prakantralavać.
Relevantnymi možna ličyć tolki źviestki, atrymanyja na tych učastkach, dzie skrynki była prazrystymi i, značyć, nie mahło być papiarednich ukidaŭ, a padlik hałasoŭ adbyvaŭsia na vačach u publiki.
Takaja situacyja była, naprykład, u Dziaržynsku (Minskaja vobłaść), dzie naziralnikam byŭ kandydat histaryčnych navuk, dacent Pavieł Cieraškovič.
U dzień hałasavańnia tam uziali ŭdzieł 16,6% vybarcaŭ. Kandydat ad apazicyi Dźmitryjeŭ nabiraŭ 30,7%. Kandydat ad uładaŭ pieramahaŭ, ale ź minimalnym adryvam. «Suprać usich» hałasavała 18% — zdajecca, mienšaja, čym u siarednim pa krainie, mahčyma, za košt taho, što i ad uładaŭ, i ad apazicyi tut išli vyraznyja kandydaty.
Zelva. Pieramahaŭ kandydat ad apazicyi, chryścijanski demakrat Aleś Masiuk. Jon ź niaznačnym adryvam, ale abychodziŭ kandydatku ad uładaŭ. Tut, jak i skroź, na treciaje miesca z hihanckim pakazčykam 24% vychodziŭ kandydat «suprać usich». Heta śviedčyć pra kałasalny pratestavy nastroj hramadstva.
Jakija vysnovy možna zrabić z hetych ličbaŭ?
Pa-pieršaje, abvieščanyja ličby ŭdziełu ŭ vybarach adroźnivalisia ad ličbaŭ, zafiksavanych naziralnikami, nie na pracenty ci dziasiatki pracentaŭ, jak na minułych vybarach, a ŭ razy.
Imavierna, my mieli spravu z najnižejšaj jaŭkaj za 25 hadoŭ.
Faktyčna, u krainie pieramoh nieabvieščany bajkot. Vybarcy masava ihnaravali vybary, u jakich nie bačać nijakaha značeńnia — «hałasavańnie z zahadzia vyznačanymi vynikami za deputataŭ orhana, jaki ničoha nie rašaje».
Pa-druhoje, navat va ŭmovach kali śviadoma apazicyjnaja častka hramadstva — a heta kala 10% vybarcaŭ na pieryfieryi i 20% u stalicy — vybary ihnaravała, ličba hałasoŭ, addadzienych za kandydataŭ ad apazicyi, była suvymiernaja z hałasami za kandydataŭ ad uładaŭ.
Vybary pakazali, što ŭładam stanovicca ŭsio ciažej mabilizavać hramadstva na ŭdzieł u vybarčym rytuale ŭ jaho starych formach. Tamu i fejkavym partyjam pačali nadavać bolš roli, i tak staranna stvaryli iluziju kankurencyi.
Ciapier čytajuć
U minskim handlovym centry Palazzo sabrałasia daŭžeznaja čarha. Pa darmovych miadźviedzikaŭ!3
Kamientary