En Epłbaum: Čarhovaja sproba damovicca z Łukašenkam pravalicca

Epłbaum adkazała na pytańni «Radyjo Svaboda» paśla dyskusii, arhanizavanaj «Bankam idej» u Varšavie. 

«Łukašenka zaležyć ad susiedniaha dyktatara, kab utrymlivacca va ŭładzie»

— Paśla padziejaŭ 2020 hodu Zachad aktyŭna padtrymlivaŭ biełaruski demakratyčny ruch. Prajšło šeść hadoŭ, Łukašenka pa-raniejšamu va ŭładzie, a Biełaruś usio bolš zaležyć ad Rasiei. Jak vy ličycie, ci krainy Zachadu ŭsio jašče vierać u toje, što Biełaruś moža stać demakratyčnaj krainaj? Abo jany pačynajuć prymać praviły Łukašenki?

— Pierš za ŭsio, mnie bolš nie padabajecca paniaćcie «Zachad». Kali my majem na ŭvazie demakratyčny śviet — Ameryku, Eŭropu, Kanadu, Aŭstraliju, Japoniju — ja dumaju, što častka hetaha śvietu nikoli nie pryznaje Łukašenku. Tut, u Polščy, jość ludzi, jakija nikoli jaho nie pryznajuć i jakija bačać u im pahrozu dla ŭsiaho rehijonu.

Tak, dla ludziej, jakija žyvuć bolš daloka i mienš viedajuć pra Biełaruś, hetaje pytańnie moža nia mieć takoha vialikaha značeńnia. Ale ja dumaju, što luby surjozny analityk, jaki vyvučaje hety rehijon i razumieje raskład siłaŭ, viedaje: svabodnaja Biełaruś abo prynamsi praeŭrapiejskaja Biełaruś, jakaja faktyčna nie źjaŭlajecca častkaj Rasiei, značna lepšaja dla biaśpieki i roskvitu Eŭropy, a taksama dla dabrabytu samich biełarusaŭ.

— U čym, na vašuju dumku, ciapier hałoŭnaja słabaść Łukašenki?

— U tym, što jon zastajecca pry ŭładzie tolki dziakujučy padtrymcy Pucina.

Łukašenka pieraadoleŭ supraciŭ biełarusaŭ dziakujučy svaim suviaziam z Rasiejaj, heta robić jaho słabym kiraŭnikom. Jon zaležyć ad susiedniaha dyktatara, kab utrymlivacca va ŭładzie.

Idealohija, jakuju jon vykarystoŭvaje, metady, da jakich jon źviartajecca, — ničoha z hetaha nie pracavała b, kali b nie było Pucina. Dumaju, heta vidavočna ŭsim.

«Najvažniejšaje — kab Ukraina pieramahła, a Rasieja prajhrała»

— Jak zaviaršeńnie vajny va Ŭkrainie moža paŭpłyvać na budučyniu Biełarusi?

— Ja sapraŭdy liču, što budučynia Biełarusi vielmi mocna zaležyć ad bolš šyrokaj hieapalityčnaj sytuacyi. Jana zaležyć ad taho, što adbyvajecca ŭ Eŭropie. Viadoma, zaležyć ad taho, što adbyvajecca va Ŭkrainie i ŭ Rasiei.

Pa miery taho, jak moc Rasiei budzie słabnuć (a ja sapraŭdy dumaju, što rana ci pozna heta adbudziecca), u biełarusaŭ budzie źjaŭlacca bolš prastory dla taho, kab samim vyznačać svaju budučyniu. Najvažniejšaje — kab Ukraina pieramahła, a Rasieja prajhrała. I ja dumaju, što heta było b vielmi dobra dla Biełarusi.

— Pradstaŭniki administracyi ZŠA, uradu Polščy viaduć pieramovy z Łukašenkam, kab damahčysia vyzvaleńnia palitviaźniaŭ dy inšych praktyčnych vynikaŭ. Ale ci isnuje ryzyka, što hetyja pieramovy nasamreč umacoŭvajuć jahony režym?

— Ja dumaju, što tak, isnuje. Ciapier my majem amerykanskuju administracyju, jakaja vieryć, što, prapanoŭvajučy ludziam dziełavyja ŭhody, možna naładzić ź imi lepšyja adnosiny. Ja liču, što heta pamyłka.

Ludzi nakštałt Łukašenki dumajuć nia tak. I ludzi nakštałt Pucina taksama dumajuć nia tak. Ale amerykanskaja administracyja ŭ heta vieryć.

Jany sprabujuć prapanoŭvać jamu ŭhody ŭ nadziei niejkim čynam nablizić jaho da siabie abo da Eŭropy. Inšyja krainy taksama heta sprabavali. Było šmat roznych peryjadaŭ, kali Polšča imknułasia naładzić bolš adkrytyja adnosiny ź Biełaruśsiu. Niamieččyna taksama heta sprabavała.

Usie hetyja sproby skončylisia niaŭdačaj, i ja dumaju, što ciapierašniaja sproba taksama pravalicca.

Ale kožny, chto prychodzić da ŭłady, choča pasprabavać zrabić heta znoŭ. I tak, viadoma, ryzyka jość. Heta prosta lehitymizuje Łukašenku.

— Što ciapier mohuć zrabić sami biełarusy, kab nablizić palityčnyja źmieny?

— Ja dumaju, što važna budavać sapraŭdnuju biełaruskuju demakratyčnuju kulturu, navat kali heta adbyvajecca pa-za miežami Biełarusi. I stvaryć ujaŭleńnie pra nacyju, jakoje vy zmožacie nieści z saboj, dzie b vy ni znachodzilisia. Kali vam davodzicca być pa-za miežami svajoj krainy — što ž, niachaj budzie tak. U historyi byli inšyja ruchi ŭ vyhnańni, jakija rabili toje samaje.

Vam taksama, viadoma, varta padtrymlivać suviaź sa svaimi siabrami i siamjoj na radzimie, nakolki heta mahčyma. Praciahvajcie nahadvać im, što isnuje svabodnaja Biełaruś za miežami krainy.

I tady, kali navat ničoha inšaha nie atrymajecca, vy prynamsi pražyviacie svajo žyćcio jak svabodny čałaviek.

Asnoŭnyja tezy En Epłbaŭm padčas dyskusii ŭ Varšavie

Pra biełaruskija pratesty 2020 hodu

«Vy zmahalisia nia tolki suprać Łukašenki, vy zmahalisia suprać Pucina i, u mienšaj stupieni, suprać Si Czińpina dy inšych».

Čamu dyktatury abjadnoŭvajucca

«Aŭtarytarnyja režymy pierajšli ad adnosna neŭtralnaha staŭleńnia da demakratyčnaha śvietu i navat zacikaŭlenaści ŭ handli ź im — da ŭsprymańnia jaho jak idealahičnaha voraha. Heta źmianiła ichnuju prapahandu, staŭleńnie da handlu i transnacyjanalnych represijaŭ».

Čamu Pucin spałochaŭsia padčas Majdanu

«Pucin ubačyŭ, jak spraŭdžvajecca jahony najhoršy kašmar. Ludzi vychodziać na vuličnyja demanstracyi z antykarupcyjnymi plakatami, razmachvajuć ściahami Eŭraźviazu, prezydent uciakaje z krainy, a natoŭp zachodzić u jahony pałac i pakazvaje załatyja krany ŭ vannym pakoi. Mienavita hetaha Pucin baicca. I tady jon zrazumieŭ, što pavinien zdušyć ukrainskuju revalucyju i ŭkrainski ŭrad, tamu što jany pahražajuć jahonamu typu aŭtarytarnaj ułady».

Umovy narmalizacyi adnosinaŭ z Rasiejaj

«Pakul meta Pucina — vieści bieśpierapynnuju vajnu suprać Zachadu, razburyć zachodniuju palityčnuju systemu, asłabić Eŭraźviaz, źniščyć NATO i ŭstalavać palityčny abo ekanamičny kantrol prynamsi nad uschodniaj pałovaj Eŭropy, mahčyma, navat uklučna z Polščaj, — my nia zmožam mieć narmalnych adnosinaŭ. Nam patrebnyja niejkija źmieny ŭ rasiejskaj palityčnaj systemie».

Budučynia Rasiei

«Rasieja nikudy nia źniknie. Jana nie pierastanie isnavać. Ja dumaju, što fantazija pra toje, što jana niejkim čynam raspadziecca na sotniu maleńkich respublik, taksama nie adpaviadaje rečaisnaści. Tamu ŭ budučyni daviadziecca znajści niejki sposab suisnavańnia z Rasiejaj. Ale heta zaležyć nie ad nas i nie ad našych pieramoŭnikaŭ. Heta zaležyć ad taho, što adbudziecca ŭ Maskvie».

Kryzis AAN i patreba ŭ novych mižnarodnych instytutach

«AAN u jaje ciapierašnim vyhladzie, z hetaj całkam niefunkcyjanalnaj Radaj Biaśpieki, u jakuju ŭvachodziać Rasieja, Kitaj, Vialikaja Brytanija, Francyja i Ameryka, — takaja systema nia maje sensu i ŭsio bolš hublaje lehitymnaść. Mahčyma, zamiest taho, kab praciahvać vykarystoŭvać staryja instytuty, jakija nie pracujuć, nadyjšoŭ čas padumać pra niešta novaje».

«Mahčyma, u XXI stahodździ nam patrebnyja mižnarodnyja instytuty, jakija nia buduć abaviazkova mieć ułasnyja budynki ŭ Ńju-Jorku ci Ženevie abo vializnuju mižnarodnuju biurakratyju. Mahčyma, jany buduć bolš padobnyja da kaalicyjaŭ krainaŭ, hatovych dziejničać razam, jak kaalicyja, stvoranaja vakoł Ukrainy. Mahčyma, nam patrebnaja takaja kaalicyja dla baraćby ź mižnarodnaj kleptakratyjaj abo admyvańniem hrošaj».

Jak technalohii dapamahajuć dyktaturam

«Mienavita Kitaj staŭ pieršaprachodcam u hetaj sfery. Kitajskija ŭłady mohuć adsočvać pieramiaščeńni ludziej, ichnyja pakupki, vykarystańnie internetu i bankaŭskich kartak, sačyć za imi na vulicach z dapamohaj kameraŭ raspaznavańnia tvaraŭ i kantralavać publičnyja razmovy takim čynam, kab pradbačyć palityčnyja źmieny i źjaŭleńnie novych palityčnych idejaŭ. Heta sapraŭdy novyja mahčymaści, jakich raniej urady nia mieli ŭ takim maštabie».

«Mahčyma, nam spatrebicca technalahičnaje rašeńnie. Ciapier u nas jość VPN dy inšyja nievialikija instrumenty. Ale, mahčyma, heta taja sfera, u jakoj tvorčym ludziam, nieabyjakavym da demakratyi, treba padumać, jak pabudavać śviet, dzie taki kantrol budzie niemahčymym».

• 7
• 0
• 0
• 2
• 0
• 0
• 0
• 0