Pad Minskam častku pachavalni Radziviłaŭ vykarystoŭvajuć jak sklep dla bulby
U vioscy Anopal pad Minskam zachavaŭsia ŭnikalny histaryčny abjekt — pachavalnia Radziviłaŭ, jaki zaraz častkova prystasavany pad miesca dla zachoŭvańnia bulby. Pra heta dniami raskazała dziaržvydańnie «Prystaličča», piša «Budźma».
Pa histaryčnych źviestkach, jašče z XII stahodździa na miescy ciapierašniaha adnapaviarchovaha doma ŭ centry vioski stajaŭ staražytny chram. U XVIII stahodździ na jaho asnovie pabudavali novy — vialiki, draŭlany. Jon prastajaŭ da XX stahodździa. Mienavita hety kaścioł zakłali Radziviły. Nasuprać jaho raźmiaščaŭsia dvuchpaviarchovy panski dom.
Rod Radziviłaŭ vałodaŭ sakretam mumifikacyi. Familny mahilny sklep składaŭsia ź niekalkich mahilniaŭ i zajmaŭ vialikuju terytoryju pad ziamloj. Sklep słužyŭ centram sistemy padziemnych chadoŭ: jany viali ad panskaha doma da mahilnaha sklepa i dalej — da miascovych mohiłak.
Paźniej draŭlany kaścioł razabrali: płanavali pierabudavać jaho ŭ cahlany, ale pieraškodziła vajna. A terytoryju pastupova pačali zabudoŭvać miascovyja žychary.
«Padčas Pieršaj suśvietnaj vajny na miescy panskaj siadziby adkryli dziciačy dom. Tady, u 20— 30‑ia hady, mahilni razrabavali. A dzieci ŭvieś čas łazili pa padziemnych chadach i, kažuć, navat znachodzili tamaka kaštoŭnyja kamiani, — zhadvaje miascovaja žycharka Nina Karniška. — U 1960‑ia tam znajšli čerap i nožki ad truny. Artefakty pieradali ŭ Krupickuju škołu dla vyvučeńnia na ŭrokach bijałohii».
Zatym, bližej da 1980‑ch hadoŭ, darosłyja zaŭvažyli, što dzieci zanadta aktyŭna daśledujuć padziamielli, tamu prachody vyrašyli zamuravać. Da našych dzion zachavałasia tolki adno pamiaškańnie — centralnaje.
Ciapier na miescy kaścioła staić adnapaviarchovy žyły dom. Na miescy panskaj siadziby — taksama žyllo. A pad ziamloj, jak adznačajuć miascovyja, sucelnaja cehła: kali pačać kapać, užo na paŭmietra rydloŭka ŭpirajecca ŭ mur.
«Chadzić tam strašnavata: hleba prasiadaje, zdarajucca abvały. Usiudy na ŭčastku za domam — na 50 santymietraŭ uhłyb cehła», — raskazvajuć viaskoŭcy.
Častku terytoryi mahilnaha sklepa miascovyja žychary prystasavali pad miesca dla zachoŭvańnia bulby. A znojdzienyja na hetym miescy artefakty — staražytnaja cehła, manietki, askiepki posudu i frahmienty fasada kaścioła — bieražliva zachoŭvajucca ŭ Anopalskim SDK.
Zahadčyk Siarhiej Sacharaŭ ličyć abjekt važnym dla historyi kraju. Jon choča stvaryć turystyčny maršrut: ad ekspazicyi ŭ Krupickim centry kultury da starych mohiłak, dzie ŭžo kala sta hadoŭ niama novych pachavańniaŭ, i dalej — da samaha mahilnaha sklepa.
U Połacku źnieśli darevalucyjny dom śviatara, jaki byŭ pad achovaj na papiery
U Viciebsku sprabujuć pradać raskošnuju kamianicu z erkierami, jakuju za dziesiać hadoŭ daviali da poŭnaha razbureńnia
«Adbiarycie ŭ hetych nieadekvatnych piłu!» Jak deputaty «naviali paradak» na histaryčnych mohiłkach u Breście
Siensacyjnaja znachodka ŭ Hiermanii: adšukany nieviadomy raniej asobnik najradziejšaha «Psałtyra» Franciška Skaryny 1522 hoda
«Jana daŭnavata ŭ Biełarusi». Baćka Anžaliki Mielnikavaj pryznaŭsia, što jana žyvaja i zdarovaja90
Kamientary
Dziakuj Bohu, što Vilnia nie naša. Vykankamaŭcy by haru Hiedymina by źnieśli, jak Mienskaje zamčyšča, a ad staroha miasta pakinuli b niekalki budynkaŭ, jak u Horadni, kab rasiejskija turysty jeździli na "Eŭropu" pahladzieć.