Biełaruski psichijatr pastaviŭ pad sumnieŭ vyniki daśledavańnia pra ŭpłyŭ papularnych lekaŭ na ryzyku aŭtyzmu ŭ dziaciej

Daśledavańnie, praviedzienaje navukoŭcami ź Miedycynskaha centra Univiersiteta Niebraski, vyjaviła niečakanuju suviaź pamiž piatnaccaćciu papularnymi lekami (uklučajučy statyny, šerah antydepresantaŭ, antypsichotykaŭ i beta-błakataraŭ) i pavyšanaj ryzykaj razładaŭ aŭtystyčnaha śpiektra (RAS) u dziaciej.

Vyniki byli apublikavany ŭ časopisie Molecular Psychiatry i chutka razyšlisia pa ŚMI. Psichijatr Uładzimir Pikirenia ŭ svaim telehram-kanale vykazaŭ mierkavańnie, što aŭtarytetny navukovy časopis u pahoni za siensacyjaj nadrukavaŭ daśledavańnie nizkaj jakaści.

Što navuka ŭžo viedaje pra pryčyny aŭtyzmu

Dla abhruntavańnia svajho pohladu Pikirenia pryvodzić nastupnyja arhumienty. Pierš za ŭsio, doktar prapanuje pryhadać, što navucy ŭžo daŭno i dakładna viadoma pra pryčyny ŭźniknieńnia aŭtyzmu. Naprykład, kałasalnuju rolu adyhryvaje hienietyčny faktar: kali ŭ adnaho z monazihotnych bliźniat jość RAS, ryzyka dla druhoha pavialičvajecca ŭ 150 razoŭ.

Taksama navukova dakazana, što ryzyku pavyšajuć uzrost baćkoŭ (kožnyja 10 hadoŭ dadajuć 20% imaviernaści), mužčynski poł dziciaci (pavyšaje ryzyku ŭ 4 razy) i navat pryjom kankretnych lekaŭ ad epilepsii (valprojevaj kisłaty), jakija pavialičvajuć pahrozu ŭ 5 razoŭ.

Luby psichičny razład u baćki ci maci sam pa sabie pavyšaje ryzyku ŭ dva razy. Akramia taho, zaŭčasnyja rody, nizkaja vaha pry naradžeńni, uskładnieńni padčas rodaŭ, hiestacyjny dyjabiet, preekłampsija, aŭtaimunnyja zachvorvańni, astma i atłuścieńnie pavyšajuć ryzyku na 10—30%.

Hałoŭnaja prablema — rozny stan zdaroŭja maci

Što tyčycca samoha daśledavańnia, to hałoŭnaja pretenzija psichijatra datyčyć taho, jak navukoŭcy farmavali hrupy dla paraŭnańnia. Heta było tak zvanaje naziralnaje (absiervacyjnaje) daśledavańnie, vysnovy ŭ jakim robiacca na asnovie miedycynskich baz danych i kartak pacyjentaŭ.

Ale, jak adznačaje Pikirenia, žančyny, jakija prymali leki padčas ciažarnaści, i tyja, chto ich nie prymaŭ, pieršapačatkova mocna adroźnivalisia pa stanie zdaroŭja.

Kali pahladzieć na tablicy daśledavańnia, to ŭ hrupie dziaciej z aŭtyzmam značna čaściej sustrakalisia faktary, jakija i sami pa sabie źviazanyja z pavyšanaj ryzykaj RAS. Naprykład, zaŭčasnyja rody byli ŭ 15% vypadkaŭ suprać 11% u kantrolnaj hrupie. Atłuścieńnie ŭ maci — 35% suprać 21%, dyjabiet — 19% suprać 15%, bipalarny razład — 10% suprać 2%.

Asabliva vialikaja roźnica nazirałasia ŭ psichičnym zdaroŭi: u hrupie, dzie paźniej u dziaciej vyjavili aŭtyzm, depresija była ŭ 50% maci suprać 9,8% u kantrolnaj hrupie, a tryvožnyja rasstrojstvy — u 68% suprać 18%.

Pikirenia adznačaje, što mienavita takim žančynam čaściej pryznačajuć statyny, antydepresanty i antypsichotyki. Tamu daśledčyki mahli zbłytać upłyŭ samich preparataŭ z upłyvam zachvorvańniaŭ, dziela lačeńnia jakich hetyja leki i pryznačalisia.

Karekcyja vynikaŭ

Psichijatr taksama źviartaje ŭvahu na vyniki paśla statystyčnaj karekcyi. Kali aŭtary pasprabavali matematyčna ŭličyć psichičnyja rasstrojstvy i inšyja faktary maci, acenki ryzyki ad pryjomu lekaŭ istotna źnizilisia. Naprykład, dla arypiprazołu ryzyka paśla papravak upała z 28% da 13%, dla siertralinu — z 54% da 10%, dla hałapierydołu — z 87% da 13%.

Pry hetym, jak adznačaje Pikirenia, daśledčyki nie vykłali ŭ adkryty dostup kod svaich raźlikaŭ, choć spasyłalisia na jaho ŭ artykule (spasyłka na repazitoryj GitHub akazałasia pustoj). Heta značyć, što niezaležna pravieryć pravilnaść ich składanaj statystyki prosta niemahčyma.

Paraŭnańnie ź inšymi lekami

Jašče adnu prablemu jon bačyć u tym, jak byli padabranyja kantrolnyja preparaty. Dla karektnaha analizu treba było vybirać leki z tymi ž pakazańniami, ale bieź mierkavanaha miechanizmu ŭpłyvu na raźvićcio aŭtyzmu (parušeńnie sintezu chalesterynu).

Zamiest hetaha daśledčyki, pa jaho słovach, uziali vypadkovyja preparaty, siarod jakich nie było ni antydepresantaŭ, ni antypsichatyčnych srodkaŭ. I akazałasia, što navat jany pavodle ich schiemy pakazvajuć pavyšanuju ryzyku aŭtyzmu. 

Pikirenia ličyć, što heta moža śviedčyć nie pra škodu kankretnych lekaŭ, a pra toje, što sami žančyny z surjoznymi prablemami zdaroŭja ŭžo znachodziacca ŭ hrupie pavyšanaj ryzyki.

Škodnyja zvyčki

Psichijatr stavić pad sumnieŭ i jakaść samich zychodnych danych. Pavodle artykuła, mienš za 1% ciažarnych žančyn u vybarcy kuryli abo ŭžyvali ałkahol. Heta supiarečyć aficyjnaj amierykanskaj statystycy, jakaja pakazvaje, što kala 3% ciažarnych u ZŠA palać, a prykładna 8,5% užyvajuć ałkahol (pryčym kala pałovy ź ich — u vysokich dozach).

Aŭtary daśledavańnia nijak nie patłumačyli hetyja anamalnyja ličby, što stavić pad pytańnie nadziejnaść usioj bazy danych, na jakoj budavalisia vysnovy.

«Apublikavany artykuł u čarhovy raz pakazaŭ, jak u pahoni za hučnymi vynikami daśledčyki — śviadoma ci nieśviadoma — mohuć skažać danyja, a navukovyja časopisy ŭ pahoni za rejtynhami i ŭvahaj achvotna publikujuć takija pracy. I heta jašče raz nahadvaje, što navat da publikacyj u samych aŭtarytetnych navukovych vydańniach treba stavicca vielmi aściarožna», — padsumoŭvaje ekśpiert.

• 10
• 0
• 1
• 5
• 0
• 0
• 0
• 1