Куба на мяжы катастрофы: ці выжыве краіна і якая гісторыя яе адносін з ЗША

На пытанне журналістаў, што ён меў на ўвазе, Трамп адказаў: «Я магу рабіць з ёй усё, што захачу. Хочаце праўду? Зараз гэта вельмі аслабленая краіна».

Прэзідэнт Кубы Мігель Дыяс-Канель на мінулым тыдні ў публічным звароце прызнаў, што яго ўрад вядзе перамовы з Вашынгтонам у пошуках выхаду з эскалацыі.

Ён паведаміў, што на працягу трох месяцаў на Кубу не паступала паліва праз амерыканскую блакаду, што давяло і без таго крытычны энергетычны крызіс да катастрафічнага ўзроўню.

Як адзначае BBC News Mundo, кубінцы ўжо шмат гадоў сутыкаюцца з частымі адключэннямі электрычнасці, а крытыкі кажуць, што праблемы энергетыкі звязаныя з яе дрэнным абслугоўваннем.

Астраўная краіна ў значнай ступені залежала ад імпарту паліва, перш за ўсё з Венесуэлы, пакуль пастаўкі не спыніліся пасля затрымання амерыканскімі сіламі прэзідэнта Нікаласа Мадура на пачатку студзеня.

Ці гатовая Куба да падзення?

Куба, размешчаная ўсяго за 145 км на поўдзень ад Фларыды, знаходзіцца пад санкцыямі ЗША з пачатку 1960‑х гадоў, з часоў перамогі сацыялістычнай рэвалюцыі Фідэля Кастра.

Пасля затрымання Мадура элітнымі падраздзяленнямі ЗША Трамп заявіў, што ваеннае ўмяшанне на Кубе не патрэбнае, бо краіна «ўжо гатовая абрынуцца». Дзяржсакратар ЗША Марка Рубіа, сын кубінскіх эмігрантаў, даўно заклікае да змены рэжыму на востраве. Пасля затрымання Мадура ён адзначыў: «Калі б я жыў у Гаване і быў пры ўладзе, я б крыху хваляваўся».

Такія заявы, а таксама яго падвойная роля дзяржсакратара і дарадцы па нацыянальнай бяспецы, прымушаюць задумацца, наколькі Рубіа здольны ўплываць на наступныя крокі Трампа.

Былы пасол Кубы пры ЕС Карлас Альсугарай адзначыў, што востраў рыхтуецца да магчымага амерыканскага ўмяшання, але гэта не азначае, што яго чакаюць.

«Многія кубінцы майго ўзросту… не надта занепакоеныя», — кажа ён.

Паводле яго слоў, людзі хочуць змен, асабліва ў эканоміцы, але не жадаюць, каб яны навязваліся звонку.

«Мы як-небудзь справімся самі, але гэта не той шлях», — дадае дыпламат.

«Ніхто на Кубе не настолькі наіўны, каб думаць, што амерыканскае ўмяшанне вырашыць нашы праблемы».

Абмяркоўвалася і магчымасць умяшання Кітая ці Расіі, аднак эксперты лічаць гэта малаверагодным.

Як цяпер жыве Куба

Дзеянні ЗША адбываюцца на фоне ўсё больш складанай сітуацыі на востраве і пастаянных пагроз з боку Трампа. Кубінцы сутыкаюцца з адключэннямі электрычнасці.

Канфіскацыя адміністрацыяй Трампа венесуэльскіх нафтавых танкераў, якія знаходзіліся пад санкцыямі, толькі пагоршыла паліўны і энергетычны крызіс на востраве.

Прэзідэнт ЗША таксама прыгразіў увесці мыты супраць краін, якія пастаўляюць нафту на Кубу, заявіўшы, што гэта павінна паскорыць «падзенне» дзяржавы, бо Венесуэла больш не дасылае свайму даўняму саюзніку ні нафту, ні грошы.

Сітуацыю ўскладняюць і хранічныя праблемы ў энергетыцы: састарэлыя цеплаэлектрастанцыі, недахопы ў вытворчасці і дэфіцыт валютных рэсурсаў для закупкі паліва на міжнародным рынку.

Урад Гаваны ўскладае адказнасць за гэтыя цяжкасці на эканамічнае эмбарга ЗША, якое дзейнічае яшчэ з 1960‑х гадоў пасля нацыяналізацыі прадпрыемстваў Фідэлем Кастра, у тым ліку амерыканскіх кампаній.

Праз востры дэфіцыт паліва, наймацнейшы за апошнія дзесяцігоддзі, кубінцы вымушаныя гатаваць на вуглі і дровах.

«Многія ўжо некалькі дзён гатуюць менавіта так, бо для электрапліты патрэбна электрычнасць, а газу амаль не засталося», — распавяла ў лютым жыхарка Гаваны Элізабет Кантрэрас.

«Мы дапамагаем адзін аднаму як суседзі», — дадае 68‑гадовая пенсіянерка.

План, абвешчаны кубінскімі ўладамі для эканоміі рэсурсаў, прадугледжвае нармаванне продажу паліва, яго выкарыстанне толькі для ключавых галін і жыццёва важных паслуг, а таксама пераход на дыстанцыйную працу і гібрыднае навучанне ва ўніверсітэтах.

Сувязі паміж Венесуэлай і Кубай

Абедзве краіны падзяляюць мадэль дзяржаўнага сацыялізму і падтрымліваюць адна адну з 1999 года, калі да ўлады ў Венесуэле прыйшоў Уга Чавес.

Раней Венесуэла пастаўляла Кубе субсідаваную нафту, а ўзамен востраў накіроўваў у Каракас медыцынскіх, адукацыйных і спартыўных спецыялістаў, а таксама вайскоўцаў і супрацоўнікаў разведкі.

Паводле крыніц, падчас амерыканскай аперацыі па затрыманні лідара Венесуэлы загінулі 32 байцы кубінскіх сіл — многія з іх, як мяркуецца, уваходзілі ў найбліжэйшае атачэнне Нікаласа Мадура.

Дакладныя лічбы цяжка праверыць, але лічыцца, што Венесуэла пастаўляла Кубе каля 35 тысяч барэляў нафты на дзень — гэта прыкладна 30% патрэб вострава і амаль у пяць разоў больш, чым аб’ёмы паставак з Расіі, іншага ключавога энергетычнага партнёра і даўняга саюзніка Кубы.

Кароткая гісторыя адносін ЗША і Кубы

Узаемаадносіны Кубы і ЗША гістарычна складаліся няпроста і часта былі варожымі.

Пасля Кубінскай рэвалюцыі 1959 года Фідэль Кастра адхіліў ад улады прэзідэнта Фульхенсіа Батысту, які меў падтрымку Вашынгтона. Пасля гэтага адносіны дзвюх краін пачалі імкліва пагаршацца.

Кастра павысіў падаткі на імпарт з ЗША і заключыў гандлёвае пагадненне з Савецкім Саюзам. У адказ Вашынгтон разарваў дыпламатычныя адносіны з Гаванай і ўвёў гандлёвае эмбарга, якое дзейнічае і сёння.

У 1961 годзе адбылася высадка ў затоцы Качынос: 1400 чалавек, спансіраваных ЦРУ — пераважна кубінскія эмігранты — паспрабавалі зваліць Кастра, але за тры дні былі разбітыя кубінскімі войскамі.

У 1962 годзе прэзідэнт ЗША Джон Ф. Кэнэдзі ўвёў поўнае гандлёвае эмбарга супраць Кубы. У тым жа годзе пачаўся Карыбскі крызіс: ЗША выявілі на востраве савецкія ядзерныя ракеты. Свет 13 дзён знаходзіўся на мяжы ядзернай вайны, пакуль Кенэдзі і СССР не дамовіліся вывесці амерыканскія ракеты з Турцыі і савецкія — з Кубы.

Адносіны пачалі паляпшацца пры прэзідэнце Бараку Абаме. Ён змякчыў абмежаванні на паездкі і рух сродкаў, а таксама выключыў Кубу са спісу дзяржаў, што падтрымліваюць тэрарызм (у які востраў трапіў у 1982 годзе).

Абедзве краіны аднавілі працу пасольстваў, а ў 2016 годзе Абама стаў першым дзеючым прэзідэнтам ЗША, які наведаў Кубу з 1928 года.

У 2017 годзе Дональд Трамп зноў узмацніў абмежаванні на паездкі амерыканцаў на востраў, хоць заявіў, што дыпламатычныя адносіны разрываць не будзе. Пазней ЗША адклікалі большасць супрацоўнікаў пасольства пасля таго, як у дыпламатаў і супрацоўнікаў спецслужбаў узніклі праблемы са здароўем.

У 2021 годзе Кубу вярнулі ў спіс дзяржаў — спонсараў тэрарызму, а пасля пратэстаў у Гаване тагачасны прэзідэнт Джо Байдэн увёў дадатковыя санкцыі.

Праз год ён змякчыў некаторыя абмежаванні і ў 2025 годзе планаваў зноў выключыць Кубу са спісу «дзяржаў — спонсараў тэрарызму». Аднак Трамп скасаваў гэтае рашэнне ў першы ж дзень пасля свайго вяртання на пасаду і ўвёў яшчэ больш жорсткія абмежаванні.

• 2
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0