«Маскітны флот» Ірана: як процьма маленькіх катараў супрацьстаіць ВМС ЗША ў Армузскім праліве

«Пераследаваць, акружаць, заблытваць і парушаць суднаходства»

Флот малых хуткасных ударных катараў быў створаны іранскім рэжымам у 1980‑я гады падчас ірана-іракскай вайны. Хоць Іран ваяваў з Іракам, падчас «танкернай вайны» 1980‑х гадоў баявыя дзеянні закранулі і Персідскі заліў, вымусіўшы ЗША ўмяшацца для абароны нафтавых перавозак.

Сутыкненні з ВМС ЗША прывялі да таго, што звычайны вайскова-марскі флот Ірана панёс цяжкія страты. Пасля гэтага іранскі флот малых катараў стаў часткай ваеннай дактрыны, распрацаванай для супрацьстаяння больш моцным марскім дзяржавам.

Пры гэтым флот малых катараў — толькі частка больш шырокай стратэгіі Ірана, якая таксама ўключае ў сябе ракеты, беспілотнікі, міны, берагавыя пускавыя ўстаноўкі і напады праіранскіх груповак у суседніх краінах. Гэтым флотам кіруе ўплывовы Корпус вартавых ісламскай рэвалюцыі (КВІР), і ён створаны не для традыцыйных марскіх баявых дзеянняў, а для таго, каб «пераследаваць, акружаць, заблытваць і парушаць суднаходства», кажа Саід Галкар, дацэнт Універсітэта Тэнэсі ў Чатанузе і старшы дарадца некамерцыйнай арганізацыі United Against Nuclear Iran (UANI), якая выступае супраць іранскага рэжыму.

«КВІР разумее, што не зможа перамагчы ЗША ў звычайнай марской вайне», — дадае ён.

Замест гэтага яны імкнуцца павялічыць выдаткі і рызыкі для кампаній, якія ажыццяўляюць транзітныя перавозкі праз Персідскі заліў, наносячы ўдары па камерцыйных танкерах і робячы праліў больш небяспечным для суднаходства.

Па словах экспертаў, тактыка флоту ўключае ў сябе абстрэл паблізу гандлёвых суднаў, устаноўку марскіх мін і атаку групамі катараў, што імчацца на высокай хуткасці з розных бакоў. Хуткаходныя ўдарныя катары часта абсталяваныя кулямётамі, ракетамі або супрацькарабельнымі ракетамі. Хоць многія з іх былі распрацаваныя і вырабленыя іранскай дзяржавай, некаторыя былі пераабсталяваныя з цывільных суднаў, у тым ліку з былых рыбалоўных траўлераў.

«Гэтыя катары каштуюць нядорага і іх лёгка замяніць», — піша ў нядаўнім дакладзе Джан Касапоглу, старшы пазаштатны навуковы супрацоўнік Hudson Institute — аналітычнага цэнтра ў Вашынгтоне, які прытрымліваецца кансерватыўных поглядаў.

Па словах Касапоглу, гэта дазваляе Ірану пагражаць гандлёвым і вайсковым суднам «з адносна невялікімі выдаткамі, падвяргаючы пры гэтым рызыцы дарагія актывы праціўніка і сусветную марскую эканоміку».

Эксперты лічаць, што канчатковая мэта гэтых аперацый заключаецца ў тым, каб прымусіць Вашынгтон адмовіцца ад вайны з Тэгеранам і спыніць будучыя напады.

З-за таго, што многія з гэтых катараў ідуць па вадзе нізка, выявіць іх з дапамогай радара складана, пакуль яны не падыдуць ушчыльную, таму для эфектыўнага патрулявання патрабуецца пастаяннае назіранне з дапамогай дронаў, верталётаў або патрульных самалётаў.

Дакладная колькасць гэтага флоту невядомая, збольшага таму, каб многія з катараў схаваныя ў пячорах, бухтах і падземных тунэлях уздоўж паўднёвага ўзбярэжжа Ірана. Аднак, па розных ацэнках, іх колькасць складае ад 500 да тысячы з лішнім. Іранскі рэжым рэгулярна праводзіць вайскова-марскія вучэнні з удзелам «маскітнага флоту».

Павялічыць

«Марская партызанская вайна»

Эксперты часта называюць дзеянні Ірана «партызанскай вайной на моры». Саід Галкар кажа, што нягледзячы на тое, што ВМС ЗША здольныя знішчаць іранскія хуткасныя катары, калі тыя выходзяць у адкрытыя воды, КВІР стараецца пазбягаць адкрытых баявых сутыкненняў.

«КВІР стараецца пазбягаць прамога сутыкнення і замест гэтага выкарыстоўвае тактыку «бі і бяжы», групавыя атакі, міны, дроны, ракеты і маленькія катары, каб павялічыць выдаткі для ЗША і камерцыйнага суднаходства», — кажа Галкар.

Іран можа хутка і нядорага замяніць знішчаныя катары, тады як ЗША і іх саюзнікі вымушаныя задзейнічаць дарагія караблі і самалёты для гарантавання бяспекі камерцыйнага суднаходства.

Эксперты адзначаюць, што нават без знішчэння суднаў стварэнне бачнасці сур'ёзнай небяспекі можа прывесці да росту страхавых выплатаў і прымусіць кампаніі пазбягаць гэтага маршруту. Нават пагроза марскіх мін можа запаволіць або цалкам спыніць суднаходства. Размініраванне воднага шляху — павольны працэс.

Ці працуе стратэгія Ірана?

Аб'ём суднаходства праз Армузскі праліў рэзка ўпаў у параўнанні з паказчыкамі даваеннага перыяду. Платформа Hormuz Strait Monitor, прызначаная для адсочвання руху суднаў праз праліў у рэжыме рэальнага часу, паказвае, што штодня праз гэты водны шлях праходзіць каля 10 суднаў. Гэта прыкладна 8% ад яго звычайнага сярэднясутачнага паказчыка ў 60 суднаў.

Па даных каманды Каралеўскага флоту Вялікабрытаніі, якая ажыццяўляе маніторынг сітуацыі ў рэгіёне, агульны аб'ём руху па-ранейшаму застаецца на ўзроўні больш чым на 90% ніжэйшым за даваенны. Кароткачасовы рост актыўнасці назіраўся 8 красавіка, калі ЗША, Ізраіль і Іран дамовіліся аб спыненні агню. Аднак праз некалькі дзён сітуацыя рэзка змянілася, пасля таго як ЗША ўвялі ўласную блакаду на ўвоз і вываз тавараў з Ірана.

І напады ў праліве працягваюцца. На мінулым тыдні Брытанскі цэнтр па гарантаванні бяспекі марскога гандлю (UKMTO), які займаецца маніторынгам міжнародных марскіх маршрутаў, паведаміў, што прыкладна за 23 марскія мілі (43 кіламетры) на паўночны ўсход ад сталіцы Катара Дохі быў «паражаны невядомым снарадам» сухагруз. На яго борце ўспыхнуў невялікі пажар, аднак абышлося без ахвяр. Пазней іранскае інфармацыйнае агенцтва Fars паведаміла, што сухагруз ішоў пад сцягам ЗША і належаў Злучаным Штатам.

Па ацэнках Міжнароднай марской арганізацыі ААН, ад блакады па-ранейшаму цярпяць каля 1 500 суднаў і 20 000 членаў экіпажаў. Зніжэнне аб'ёму нафты, якая праходзіць праз праліў, стала адной з прычын таго, што некаторыя эксперты называюць найбуйнейшым у гісторыі шокам на рынку паставак нафты, у выніку чаго цэны на нафту дасягнулі амаль рэкордных вышынь.

• 0
• 2
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0