Anšlah u teatry Tyzenhaŭza
Siarhiej Astraviec piša na svaim błohu pra viečar u «italjanskaj opery».
Kali vymaŭlaješ navat u dumkach słovy “viečar u opery”, adrazu ŭźnikaje imia Fredy Merkury, što zrobiš. Pahatoŭ, kali ŭ horadzie niama opernaha teatru, jaki ŭ nas adzin-adziny… “Italjanskija sezony” ad Haradzienskaj kapeli, pieršy j apošni raz. I ty biareš kvitki ŭ centry amfiteatru, dzie lubiš najbolej. Jakaja asałoda — časam nie fatahrafavać, nie zapisvać, apynucca ŭ roli hledača (chacia zapisvaŭ, zapisvaŭ sioje-toje, ale fotaaparat navat nia braŭ).
Zvyčajna našyja ludzi razvažajuć — što bolš nienavidziać: operu ci balet? Ja taksama pasprabavaŭ, choć baletu pierad vačmi nie było. Pytańnie ŭźnikaje, možna skazać, niezaležna ad ciabie, jak ŭzhadka pra Fredy Merkury raniej. Dahetul bo nie było ž sapraŭdnaj nahody. Mnie viadoma adno, što biełaruski balet u śviecie na ŭra, opera takoha pośpiechu, jasna, nia maje. Tamu j teatar, zdajecca, nacyjanalny padzialili na dva. Na žal, opery siońnia niama, tamu vystaŭlać ułasnuju adznaku ŭstrymajusia. Padazraju tolki, što opera mnie daspadoby ŭsio ž bolej. A voś unutry jaje, akazvajecca, mnie bližej muzyka, čymści śpievy. Ułasna kažučy, mianie nie zusim zadavalniajuć salisty svaim saprana, bo taki śpieŭ nievierahodna daloki ad naturalnaha, nižejšyja hałasy pryjamniejšyja mnie, pryzvyčajenaha, ułasna kažučy, da zusim amal štodzionnych nakštałt Mika Džahiera.
Rablu dla siabie adkryćcio, zrešty nia mocna niečakanaje: mnie padabajecca chor u opery najpierš. Štości zusim staražytnaje, nia viedaju, adhałoski pačatkaŭ antyčnaha teatru, Eschił, katurny, Boh z mašyny…Uvaha! Abvieščana scena z “Nabuki”, sama nazva zavablivaje. Da słova: tolki adnojčy pryvozili da nas hetaha “Nabuku”. Ja tolki pačynaŭ abžyvacca ŭ Starym horadzie i raptam baču ŭ afišy: “Nabuka”! U kasie: usie kvitki raźmierkavanyja ŭ pracoŭnych kalektyvach, ci štoś nakštałt.
Arkestar vykonvaje svaje abaviazki, usio narmalna, usie słuchajuć, i niečakana dyryžor pavaročvajecca da publiki, uźnimaje vočy i robić znak, zdarajecca štoś čaroŭnaje: zhary abzyvajecca žanočy chor, jaki nieŭprykmiet apynuŭsia na apošnim — trecim jarusie. Z taboj robicca niezvyčajnaje, dziŭny stan, jaki ciažka vyznačyć kankretnymi słovami, u takija chvili vočy sami robiacca vilhotnymi, ty ŭ amfiteatry, dzie vystupaje antyčny chor, prynamsi heta napraŭdu italijskaja opera, jakaja zavitała ŭ karaleŭskuju Horadniu, skažam dźvieście dvaccać hod nazad. Ty narešcie adčuvaješ źnitavanaść tradycyi, niama bolej histaryčnych trombaŭ z carom Šuram Pieršym, jaki na hetaj scenie abviaščaŭ stvareńnie huberni, niama savieckich ahitbryhadaŭ, niama “Kaaperatyvu “Palitbiuro”, što filmavaŭsia tut ža.
Apynuŭšysia pa-za teatram traplaješ da viečnaha ahniu, zmajstravanaha na miescy kolišniaha pałacu Tyzenhaŭza. U 1915-m u jaho paceliła niamieckaja bomba (ci harmatny snarad?). Kažuć, u chałady moładź smažyć ledźvie nie šašłyki, a nanač bližej pryładkoŭvajucca vałacuhi. Pavinien ža mocny ahoń choć kahości hreć nasamreč, nia tolki bronzavaha jafrejtara.
Kamientary