«Pieršy čas na voli mianie vielmi ździŭlali sabaki». Akichira Hajeŭski-Chanada pra adaptacyju paśla źniavoleńnia

«Za kratami pastaviŭ metu — zachavać mientalnaje zdaroŭje»

Adaptacyja paśla praciahłaha terminu akazałasia bolš doŭhim pracesam, čym ujaŭlałasia ŭ pieršyja dni voli, raspaviadaje były palitźniavoleny:

«Zaraz u mianie dzieviać miesiacaŭ paśla vyzvaleńnia. Ja dumaŭ, što ŭsio zrablu za čatyry miesiacy. Ale, niahledziačy na toje, što ja ŭvieś čas štości rabiŭ, u mianie da hetaha času nie atrymałasia vyrašyć niekatoryja pytańni. Usio adno ty nie možaš budavać płany na doŭhi čas, a tolki vyrašać karotkaterminovyja pytańni.

Ale ahułam adaptacyja ŭ mianie prachodzić narmalna — moža, heta tamu, što ja jašče małady. Dobra paŭpłyvała toje, što ŭ Vilni šmat znajomych, a taksama toje, što adrazu dapamahli ź miedycynaj. Sam by ja nie viedaju, kali b dajšoŭ da miedycynskaha abśledavańnia i zaniaŭsia lačeńniem».

Hady ŭ źniavoleńni nie prajšli biasśledna dla fizičnaha stanu. Jak kaža Akichira, asabliva paciarpieŭ zrok praz drennaje aśviatleńnie i abmiežavanuju prastoru.

«Ciapier ja sprabuju adnaŭlacca ŭ płanie zdaroŭja. Adčuvaju, što da źniavoleńnia ja fizična byŭ macniejšy. Za hety čas u mianie vielmi sieŭ zrok — upaŭ ź minus dvuch da minus čatyroch. Asabliva na heta paŭpłyvali pamiaškańnie kamiernaha typu (PKT) i turemny režym, bo tam drennaje aśviatleńnie i davodziłasia ŭvieś čas napružvać vočy. Nie było mahčymaści paprostu pahladzieć udalačyń. Taksama nie chapała vitaminaŭ. 

Za kratami ja pastaviŭ sabie hałoŭnuju metu — zachavać mientalnaje zdaroŭje. I heta mnie zbolšaha ŭdałosia. Tam štodnia byŭ stres, ale treba było znachodzić toje, za što varta trymacca. Tak mnie atrymałasia zachavać svoj psichałahičny stan».

«Pakul nie atrymaješ hetyja 11 ličbaŭ, ty niepaŭnavartasny čałaviek u dziaržavie»

Biełaruski pašpart pry vydvareńni Akichiru viarnuli, ale ŭ chutkim časie ŭ jaho skončyŭsia termin dziejańnia. Tamu jon lehalizujecca pa druhim pašparcie — japonskim. Ale, niahledziačy na heta, były palitviazień sutyknuŭsia z tymi ž prablemami, što i inšyja biełarusy: biez VNŽ žyćcio ŭ emihracyi praktyčna zabłakavanaje.

«Na moj pohlad, situacyja ŭ mianie lepšaja, čym šmat u kaho ź biełarusaŭ. U mianie jość japonskaje hramadzianstva, tamu mnie krychu praściej ź lehalizacyjaj. Ale ŭsio adno čakaŭ šeść miesiacaŭ paśla vyzvaleńnia, kab atrymać vid na žycharstva. A biez hetaha statusu ja nie moh uładkavacca na pracu i adkryć bankaŭski rachunak.

Pieršapačatkovaja dapamoha ad arhanizacyj raźličana na niekalki miesiacaŭ, ale za hety čas nie atrymlivajecca lehalizavacca. Dobra, kali dapamahaje siamja. U pieršyja miesiacy na voli zabiaśpiečany padtrymkaj, a potym jak? Jak chutka daduć dakumienty? Jak chutka znajści pracu? Šmat dzie patrabujecca litoŭskaja mova. Navat pry vialikim žadańni jaje tak chutka nie vyvučyš. Šmat kaho z byłych palitźniavolenych turbujuć hetyja pytańni».

Niekatoryja prostyja bytavyja rečy dla palitviaźnia pieratvarylisia ŭ kvest, bo dakumienty sapsavanyja siłavikami.

«Niadaŭna ja chacieŭ źmianić paśviedčańnie kiroŭcy, bo mnie jaho sapsavali ŭ HUBAZiKu. Jany pahnuli jaho tak, što ciapier nie bačnyja niekatoryja danyja. Ja dumaŭ, što zmahu tut prosta zamianić paśviedčańnie, ale nie — treba zdać tearetyčny i praktyčny ekzamieny. U minułym hodzie ŭ Litvie heta možna było jašče zrabić na ruskaj movie, a ciapier — tolki na litoŭskaj i anhlijskaj. Ja chacieŭ užo heta zrabić, ale nielha było zarehistravacca na ekzamien bieź vidu na žycharstva. Navat miedycynskuju daviedku ja nie moh zrabić u niekatorych centrach biez VNŽ. Pakul ty nie atrymaješ hetyja 11 ličbaŭ, ty niepaŭnavartasny čałaviek u dziaržavie. Ty isnuješ, ale nie viedaješ jak».

«Analizujučy infarmacyju, razumieŭ, što adbyvajecca ŭ śviecie»

Paśla atrymańnia dakumientaŭ Akichira viartajecca ŭ IT-śfieru, choć razumieje, što piacihadovaja prorva ŭ dośviedzie pałochaje pracadaŭcaŭ.

«Paśla atrymańnia vidu na žycharstva hałoŭnaje — znajści pracu. Dla mianie heta ciapier asnoŭnaje pytańnie. Da źniavoleńnia ja pracavaŭ prahramistam. A piać hadoŭ pierapynku — heta vialiki termin dla prafiesii. Kampanii bačać, što čałaviek piać hadoŭ nie pracavaŭ, tamu heta stres».

Da publikacyi hetaha materyjału chłopiec padzialiŭsia, što ŭžo znajšoŭ pracu. Taksama były palitźniavoleny vyrašyŭ praciahnuć adukacyju. U kastryčniku minułaha hoda jon adnaviŭsia ŭ Jeŭrapiejskim humanitarnym univiersitecie.

«Atrymlivajecca, ja byŭ u «akademičnym adpačynku» piać hadoŭ, ale dla mianie ŭ ramkach vyklučeńnia trymali miesca. Raniej ja vučyŭsia na «Pravie», a ciapier źmianiŭ prahramu na «Palityku i mižnarodnyja adnosiny». Navučańnie — heta toje, što ŭ mianie dobra atrymlivajecca. Mnie padabajecca vučycca».

Surazmoŭca adznačaje, što za časy niavoli jamu mocna adnaŭlać infarmacyjny pierapynak nie daviałosia. Navat za kratami Akichira namahaŭsia sačyć za suśvietnymi navinami, vykarystoŭvajučy advarotnuju łohiku prapahandy.

«Asnoŭnaje ŭ źniavoleńni ŭsio roŭna viedaješ. Praz radyjo, televizar, časopisy. Ty nie viedaješ niekatorych detalaŭ, ale viedaješ, što idzie vajna. Kali ja byŭ u kałonii, to naadvarot słuchaŭ naviny rasijskaj prapahandy pa televizary. Kali jany niešta admaŭlali, to značyć, heta jość. Analizujučy infarmacyju, jakuju atrymlivaŭ tam, ja razumieŭ, što adbyvajecca ŭ śviecie. Na voli cikava było skarystacca štučnym intelektam. Adna sprava čytać pra jaho ŭ haziecie, a druhaja — samomu pasprabavać».

«Kali ja vyjšaŭ, było cikava pahladzieć na salidarnaść»

Adaptacyja da žyćcia na voli — heta i viartańnie da samych prostych čałaviečych radaściaŭ: nazirańnia za śvietam, znosin z kachanymi, raznastajnaści śvietu i ŭśviedamleńnia, što ciabie padtrymlivali ŭvieś hety čas.

«Adaptavacca dapamahajuć razmovy z kachanaj dziaŭčynaj. U źniavoleńni ja stamiŭsia ŭžo tolki ad mužčynskaha kalektyvu, choć mnie ź ludźmi zbolšaha šancavała. Usie piać hadoŭ ja znachodziŭsia tolki ŭ asiarodździ takich ža źniavolenych, jak i ja sam, ja nie bačyŭ nijakich koleraŭ. Asabliva na turemnym režymie vielmi čakaŭ časopisaŭ, kab pahartać ich i pabačyć fota ludziej z voli. Pieršy čas na voli mianie vielmi ździŭlali sabaki — stolki navokał roznych parod. U źniavoleńni ty bačyš sabak tolki na etapach».

Były palitźniavoleny raspaviadaje, što pra maštaby salidarnaści ź im daviedaŭsia z materyjałaŭ kryminalnaj spravy pa spravie «Revalucyjnaha dziejańnia».

«Navat padčas źniavoleńnia ŭ nas była mahčymaść čytać pra salidarnaść, bo ŭ našych materyjałach spravy było vielmi šmat skrynšotaŭ ź infarmacyjnych kanałaŭ i telehram-kanałaŭ. Tamu padčas aznajamleńnia z materyjałami spravy čytali internet za hod. Praz skrynšoty my bačyli, što i dzie adbyvałasia. Na sudzie nam uklučali videa ź intervju našych siabroŭ, jakija źjechali z krainy».

Pry vydvareńni ŭ Akichiry zabrali ŭsie listy i paštoŭki, ale jon ź ciepłynioj zhadvaje chvalu salidarnaści ź im.

«Ciapier, kali ja vyjšaŭ, było cikava pahladzieć na salidarnaść. Da zatrymańnia ja sam ładziŭ akcyi padtrymki i dumaŭ, ci patrebna heta palitviaźniam, bo jany nie mohuć hetaha bačyć. A ciapier razumieju, što heta važna, bo ludzi potym mohuć pačytać, što pra ich nie zabyvalisia.

Za kratami ja byŭ pierakanany, što na voli ludzi štości robiać. Choć biełaruskaja sistema naładžana tak, kab palitviaźni dumali, što pra ich zabylisia. Nam kazali, što listy nie addajuć nie tamu, što nam zabaroniena, a tamu, što nichto nie piša. Ale inšym ja kazaŭ, što nam pišuć i pra nas nie zabylisia.

Na voli ŭžo było cikava paznajomicca z tymi, chto pisaŭ mnie listy ŭ SIZA. Pierapisvaješsia ź niekatorymi paru hadoŭ, nikoli nie bačyŭ ich, ale adčuvaješ užo, što jany stali tvaimi siabrami».

• 2
• 0
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 3