Režym u Iranie źmianiŭsia — pryčym u horšy bok

Niahledziačy na nadziei prezidenta Trampa, jaki praź miesiac paśla pačatku vajny nazvaŭ novaje kiraŭnictva Irana «bolš razumnym», rečaisnaść akazałasia inakšaj, piša The Wall Street Journal. Novaja elita nie tolki ŭzmacniła represii ŭnutry krainy praz aryšty i pakarańni śmierciu, ale i pierajšła da ahresiŭnych dziejańniaŭ u rehijonie.

Iran ustalavaŭ faktyčny kantrol nad Armuzskim pralivam, praź jaki prachodzić 20% suśvietnych pastavak nafty, i praciahvaje nanosić niespravakavanyja ŭdary pa arabskich susiedziach. Navat niaŭdałyja pieramovy ŭ Isłamabadzie pakazali, što pobač z prahmatykami ŭ delehacyi ciapier znachodziacca ludzi, jakija kateharyčna admaŭlajucca ad dyjałohu z Zachadam.

«Vajna źmianiła režym — i nie ŭ lepšy bok. My stvaryli realnaść, jakaja horšaja za tuju, ź jakoj irancy sutykalisia da vajny», — cytuje vydańnie słovy Dani Cytrynoviča, jaki raniej uznačalvaŭ iranski adździeł izrailskaj vajennaj raźviedki.

Prasoŭvańnie zabojcaŭ

Iranskija prychilniki žorstkaj linii — antyzachodnija ideołahi, nieciarpimyja da ŭnutranaj apazicyi — zaŭsiody zajmali svajo miesca va ŭładnych kołach, a ich upłyŭ ros pad patranažam starejšaha Chamieniei. Ale ciapier jany całkam daminujuć u palityčnym i vajskovym kiraŭnictvie krainy.

Siarod ich — novy kiraŭnik nacyjanalnaj biaśpieki Irana Machamad Bahier Zalhadr. Padčas irana-irakskaj vajny jon zrabiŭ karjeru ŭ KVIR (Korpusie vartavych isłamskaj revalucyi), a paźniej staŭ adnym z zasnavalnikaŭ śpiecpadraździaleńnia «Kuds», jakoje śpiecyjalizavałasia na padrychtoŭcy zamiežnych hrupovak dla napadaŭ na vorahaŭ Irana, a taksama stvaryŭ vajenizavanuju strukturu dla hvałtu nad palityčnymi apanientami.

Jaho pohlady nastolki radykalnyja, što navat tahačasny lidar sił «Kuds» Kasiem Sulejmani časova sychodziŭ u adstaŭku na znak pratestu suprać jaho mietadaŭ.

Pavodle krynic vydańnia, Zalhadr maje vialiki ŭpłyŭ na pieramovy z ZŠA: jon atrymlivaje spravazdačy ad pradstaŭnikoŭ i faktyčna vyznačaje ich rašeńni. Jaho papiarednik Ali Łarydžani, zabity ŭ minułym miesiacy, taksama nie byŭ «hołubam miru», ale ličyŭsia prahmatykam i mieŭ reputacyju ŭmiełaha pieramoŭščyka.

Inšyja klučavyja fihury, takija jak novy kamandujučy KVIR Achmad Vachidzi i vajskovy daradca Machsen Rezai, abvinavačvajucca va ŭdziele ŭ terakcie ŭ Buenas-Ajresie ŭ 1994 hodzie, dzie zahinuli 85 čałaviek.

Vachidzi zasnavaŭ Tehieranskuju škołu kiravańnia, jakaja farmuje novaje pakaleńnie palitykaŭ pad nahladam KVIR. Na pasadzie ministra ŭnutranych spraŭ jon kiravaŭ zadušeńniem žanočych pratestaŭ u 2022 hodzie.

Rezai, adkazny za stratehiju padčas irana-irakskaj vajny, što kaštavała žyćcia 250 tysiačam čałaviek, ciapier abiacaje voraham adpłatu, jakaja vychodzić za miežy pryncypu «voka za voka»: «Heta budzie hałava za voka, ruka i naha za voka».

Pavodle słoŭ Saida Hałkara, ekśpierta pa iranskich śpiecsłužbach z Univiersiteta Tenesi, hetyja pryznačeńni śviedčać pra kančatkovuju pieramohu samaj radykalnaj hrupoŭki, što robić zaciahvańnie kanfliktu bolš imaviernym.

Pavialičyć

Vyciaśnieńnie refarmataraŭ

U centry hetych padziej — Madžtaba Chamieniei, jaki daŭno źjaŭlajecca centralnaj fihuraj, jakaja źviazvała i prasoŭvała radykalnych čynoŭnikaŭ i dapamahała farmavać palityčny kurs Irana.

Uzychodžańnie Madžtaby i jaho atačeńnia było pramoj reakcyjaj na rost papularnaści refarmataraŭ 25 hadoŭ tamu. Užo ŭ 2002 hodzie małodšy Chamieniei pačaŭ prasoŭvać ultrakansiervataraŭ na klučavyja pazicyi ŭ dziaržaŭnych ŚMI i prapahandzie.

Paźniej jaho abvinavačvali ŭ tym, što ŭ 2005 hodzie jon z dapamohaj «Basidž» i KVIR spryjaŭ pieramozie na prezidenckich vybarach Machmuda Achmadziniežada, a vybary 2009 hoda faktyčna pieratvaryŭ u «elektaralny pieravarot».

Mienavita tady Iran kančatkova źviarnuŭ z šlachu reformaŭ. Pratesty 2009 hoda, padčas jakich ludzi skandavali «Śmierć Madžtabie! Kab ty nikoli nie staŭ lidaram!», pakazali hłybiniu narodnaj nianaviści da jaho piersony, ale siłaviki zdoleli zdušyć supraciŭ, zamacavaŭšy ŭładu kansiervatyŭnaha kłana.

U asnovie — radykalnaja miesijanskaja daktryna

Jak piša WSJ, duchoŭnym padmurkam novaha režymu stała radykalnaja miesijanskaja daktryna — mahdavizm. Jaje hałoŭnym ideołaham byŭ nastaŭnik Madžtaby, ajatała Miesbach Jaździ, jaki śćviardžaŭ, što padparadkavańnie Viarchoŭnamu lidaru raŭnasilna padparadkavańniu Bohu.

Mahdavizm, jaki vykładajuć u iranskich sieminaryjach i padčas bajavoj padrychtoŭki, prasoŭvaje dumku, što pabudova sapraŭdnaha isłamskaha hramadstva i źniščeńnie vorahaŭ Irana — pierš za ŭsio Izraila — paskoryć prychod imama Mahdzi. Šyity vierać, što hetaja postać pryniasie ŭ śviet mir i spraviadlivaść.

Dachodzić da taho, što vysokapastaŭlenyja kamandziry ŭ efiry dziaržaŭnaha TB zaklikajuć maci adpraŭlać dziaciej na vajnu, cytujučy imama: «Zabivaj! Zabivaj!».

Pavialičyć

Sam Madžtaba Chamieniei raniej raskazvaŭ svaim paplečnikam pra sny, u jakich bačyŭ siabie Charasani — hierojem z relihijnych padańniaŭ, jaki pavinien źjavicca ŭ histaryčnym rehijonie Charasan, kab uznačalić siły ŭ padtrymku Mahdzi suprać vorahaŭ isłamu.

WSJ padkreślivaje, što apakaliptyčnaja daktryna mahdavizmu vyznačaje pavodziny režymu padčas vajny i apraŭdvaje dziejańni, jakija ŭ inšym vypadku mahli b zdacca iracyjanalnymi, naprykład, pašyreńnie kanfliktu na krainy Piersidskaha zaliva.

• 2
• 0
• 1
• 2
• 5
• 3
• 4
• 0