U hetym vułkanie tempieratura nikoli nie padymajecca vyšej za nul. Jak takoje moža być?
Hety hieałahičny abjekt nibyta parušaje zakony łohiki. U piačory vułkana Bandera ŭ samy razhar leta, kali tempieratura pavietra zvonku pieravyšaje +38°C, tempieratura trymajecca nižej za nul, a taŭščynia ledzianoha pokryva ŭ asobnych miescach dasiahaje šaści mietraŭ. Heta nie vysakahorje i nie Arktyka, a zasušlivy štat Ńju-Mieksika ŭ ZŠA. Pra niezvyčajnuju źjavu raskazvaje Live Science.
Hieałahičny abjekt, viadomy jak Ledzianaja piačora (The Ice Cave) u Ńju-Mieksika, sfarmavaŭsia pryblizna 10 000 hadoŭ tamu ŭ vyniku mahutnaha vybuchu vułkana Bandera. Tempieratura ŭ piačory nikoli nie padymajecca vyšej za -0,6°C. Hieołahi śćviardžajuć, što lod unutry jaje nie rastaje na praciahu prynamsi 3400 hadoŭ.
Pryčyna viečnaha choładu kryjecca ŭ pachodžańni piačory. Heta častka abrynutaj łavavaj trubki — połaści ŭ patokach łavy, jakija vyciahnutyja ŭ vyhladzie kalidoraŭ. Padobnyja tuneli ŭtvarajucca padčas vyviaržeńniaŭ, kali vierchni płast łavavaha patoku, kantaktujučy z pavietram, astyvaje i ćviardzieje, utvarajučy manalitnuju, ćviorduju korku.
Hetaja korka stanovicca svojeasablivaj ciepłaizalacyjaj dla ŭnutranych słajoŭ, jakija zastajucca haračymi i ruchomymi. U toj ža čas raspalenaja łava ŭnutry praciahvaje ciačy, pakidajučy paśla siabie pustyja połaści-piačory.
Fienomien niaźmienna nizkaj tempieratury ŭ Ledzianoj piačory tłumačycca jaje asablivaj formaj i fizikaj pavietranych mas. Porystyja ścieny łavavaj trubki dziejničajuć jak termičny izalatar. Uvachod u piačoru raźmieščany takim čynam, što stvaraje efiektyŭnuju pastku dla chałodnaha pavietra.
Uzimku ciažejšaje chałodnaje pavietra apuskajecca na dno piačory, vyciaśniajučy bolš lohkaje ciopłaje pavietra. Uletku ž ciopłaje pavietra z pavierchni, budučy lahčejšym, nie moža apuścicca ŭhłyb i parušyć ustalavany mikraklimat.
Hety miechanizm dazvalaje zachoŭvać lod, taŭščynia jakoha na dole piačory dasiahaje 6 mietraŭ. Ladovaje pakryćcio pastajanna adnaŭlajecca za košt daždžavoj i rastałaj vady, jakaja, traplajučy ŭnutr, imhnienna zamiarzaje.
Umovy ŭnutry piačory nastolki stabilnyja i surovyja, što pryviali da źjaŭleńnia niečakanaj ekasistemy. Na pavierchni lodu navukoŭcy vyjavili kałonii arktyčnych vodaraściej. Hetyja arhanizmy, charakternyja dla palarnych šyrot, utvarajuć na lodzie svojeasablivuju sinie-zialonuju «koŭdru». Isnavańnie arktyčnaj fłory pasiarod haračaha štata Ńju-Mieksika robić hetaje miesca adnym z samych dziŭnych bijałahičnych i hieałahičnych miaścin rehijona.
Sam vułkan Bandera taksama ŭnikalny. Jon ličycca adnym z najlepš zachavanych i najbolš dastupnych prykładaŭ šłakavaha konusa ŭ Paŭnočnaj Amierycy. Hety typ vułkana ŭtvarajecca ŭ vyniku karotkačasovych, ale vybuchovych vyviaržeńniaŭ. Vykinutaja ŭ pavietra łava kryštalizujecca jašče ŭ palocie i padaje na ziamlu ŭ vyhladzie ćviordych abłomkaŭ, farmujučy stromki nasyp.
Siońnia Bandera ličycca śpiačym vułkanam. Naviedvalniki mohuć nazirać vielizarny kratar hłybinioj kala 240 mietraŭ, jaki ŭtvaryŭsia paśla razbureńnia adnaho z žarołaŭ. Mienavita praz prałom u paŭdniovaj ścianie kratara kaliści vyrvaŭsia patok raspłaŭlenaj parody, jaki sfarmavaŭ łavavaje pole daŭžynioj 37 kiłamietraŭ. Unutry hetych patokaŭ uźnikli łavavyja trubki; adna ź ich častkova abvaliłasia, utvaryŭšy połaść, dzie i zachoŭvajecca reliktavy lod.
Ciapier čytajuć
«Jana nie vyhladała ščyraj, była ŭ mascy». Paŭlučenka pra sustreču Kaleśnikavaj ź biełaruskimi žurnalistami21
Kamientary