Ukrainskija bieśpiłotniki 5 krasavika atakavali abjekty krytyčnaj infrastruktury pad Danieckam. Pavodle paviedamleńniaŭ miascovych uładaŭ i rasijskich ŚMI, padčas udaru byli vykarystanyja «hrafitavyja bomby», jakija pryviali da zamykańnia ŁEP. Raskazvajem, što heta za bojeprypasy.

Hrafitavaja bomba — heta śpiecyjalny bojeprypas, pryznačany dla vyvadu sa stroju elektryčnych sietak biez pramoha fizičnaha razbureńnia abjektaŭ. Jaje asnoŭny elemient — vielmi tonkija tokapravodnyja vałokny z vuhlarodnych materyjałaŭ.
Paśla skidańnia bojeprypas raskryvajecca ŭ pavietry. Unutry znachodzicca kantejnier z katuškami hrafitavaha vałakna i nievialiki vybuchovy zarad. Pry spracoŭvańni hety zarad nie stvaraje mahutnaj udarnaj chvali, a razryvaje kantejnier i raspylaje vałokny ŭ vyhladzie vobłaka nad cellu.
Hetyja vałokny nadzvyčaj tonkija — ich taŭščynia moža składać usiaho niekalki mikramietraŭ. Jany lohkija i zdolnyja raznosicca vietram, pakryvajučy značnuju terytoryju.
Kali vałokny traplajuć na elemienty enierhasistemy — pravady, izalatary, transfarmatary — jany stvarajuć pravadnyja «masty» pamiž častkami z roznym napružańniem. Heta pryvodzić da karotkaha zamykańnia.
U vysokavoltnych sietkach praces raźvivajecca dalej: tok imhnienna nahravaje vałakno, jano vyparajecca, i vakoł jaho ŭtvarajecca kanał ijanizavanaha hazu, jaki taksama pravodzić tok. U vyniku zamykańnie ŭzmacniajecca, i sistemy abarony adklučajuć liniju abo adbyvajecca avaryjny zboj.
Čamu hrafitavyja bojeprypasy efiektyŭnyja
Asnoŭnaja asablivaść takoj zbroi — jana nie razburaje abjekta fizična, ale vyvodzić jaho sa stroju.
U vyniku:
- elektryčnaść źnikaje biez pramoha razbureńnia stancyj;
- parušajecca praca transpartu, suviazi, vodazabieśpiačeńnia;
- mohuć spyniacca cełyja haradskija sistemy.
Hrafit dobra pravodzić tok i pry hetym vielmi lohki, tamu navat adnosna nievialikaja kolkaść vałoknaŭ moža vyklikać maštabnyja adklučeńni.
Adnaŭleńnie enierhasistemy paśla takoj ataki moža zajmać ad niekalkich dzion da niekalkich tydniaŭ. Pry hetym sami elektrastancyi i abstalavańnie zvyčajna zastajucca niepaškodžanymi — prablema ŭ tym, što sistema nie moža stabilna pracavać praz pastajannyja karotkija zamykańni.

Abmiežavańni hrafitavych biesprypasaŭ
Efiektyŭnaść hrafitavych bojeprypasaŭ mocna zaležyć ad umoŭ nadvorja. Doždž moža zmyć vałokny, a mocny viecier — raźnieści ich za miežy celi. Heta robić vynik mienš pradkazalnym u paraŭnańni z tradycyjnymi ŭdarami.
Akramia taho, takaja zbroja ŭździejničaje tolki na elektryčnyja sistemy. Kali abjekt maje aŭtanomnyja krynicy enierhii abo dobra abaronienuju reziervovuju infrastrukturu, efiekt moža być abmiežavanym.
Adnym sa sposabaŭ supraćdziejańnia źjaŭlajecca časovaje adklučeńnie linij elektrapieradačy, elektryčnych i ciahavych padstancyj na pieryjad dziejańnia bojeprypasu — pakul hrafitavyja čaścicy nie asiaduć na ziamlu. Heta dazvalaje źnizić ryzyku karotkich zamykańniaŭ i paškodžańnia abstalavańnia.
Kanstrukcyja hrafitavych bojeprypasaŭ i ich vykarystańnie
Najbolš viadomyja vypadki vykarystańnia takoj zbroi źviazanyja z vajskovymi apieracyjami ZŠA ŭ Iraku i Juhasłavii pry kancy XX stahodździa. Tady ŭdary pa enierhasistemach vyklikali maštabnyja adklučeńni elektryčnaści biez poŭnaha razbureńnia infrastruktury.
Kłasičnyja «hrafitavyja bomby» majuć kasietnuju strukturu. Naprykład, amierykanskaja sistema BLU-114/B utrymlivaje sotni subbojeprypasaŭ, kožny ź jakich raspylaje vałokny nad cellu.

Pieršapačatkova takija bojeprypasy stvaralisia jak avijacyjnyja. Adnak z raźvićciom technałohij jany stali sumiaščalnymi i ź inšymi srodkami dastaŭki. Na siońnia hrafitavyja zarady mohuć vykarystoŭvacca nie tolki z samalotaŭ abo rakiet, ale i ź bieśpiłotnikaŭ, što robić ich bolš hnutkim instrumientam dla ŭdaraŭ pa infrastruktury.
Sučasnyja raspracoŭki robiać hetyja bojeprypasy bolš dakładnymi i efiektyŭnymi, u tym liku suprać abaronienych abjektaŭ. Ekśpierty pradkazvajuć, što ŭ pierśpiektyvie mohuć źjavicca novyja pakaleńni takich srodkaŭ, uklučajučy sistemy z elemientami vybaračnaha ŭździejańnia, kali vałokny aktyvujucca tolki pry kantakcie z peŭnymi typami abstalavańnia.
Kamientary