Znakamity padletkavy miem «6-7» užo nie aktualny. Zamiest jaho pryjšoŭ trend z Čaramšoj — i heta zusim nie toje, što vam zdajecca. Heta tonkaja reakcyja na prasłaŭleńnie ŭsiaho savieckaha.
U apošnija tydni TikTok zapoŭnili roliki ź psieŭdasavieckim kantentam, zroblenym z dapamohaj ŠI. Asnoŭny ich hieroj — Čaramša, tolki heta nie raślina, jak u realnym žyćci, a hibryd lva i zajca.
Uźnikła Čaramša ŭ 60‑ia dziakujučy savieckim hienietykam. Stvaralniki videa prapanujuć ceły paralelny suśviet, dzie Čaramša była ledź nie nacyjanalnym simvałam:
«Pysa lva, vušy zajca, puch jak u arenburhskaj chustki. Dasi joj halinku kropu, a jana ad radaści pačynaje radyjo «Majak» tranślavać. Susiedzi natoŭpam z usiaho dvara źbiahajucca pasłuchać. A jak zamurčyć basam, u chruščoŭcy šybiny źviniać, a vada ŭ čajniku adrazu ŭ haziroŭku pieratvarajecca».
Čaramša była šmatfunkcyjanalnaj žyviołaj, upeŭnivajuć udzielniki trendu. Naprykład, u alternatyŭnym SSSR usie płavali na Čaromšach, bo karabloŭ nie było. A ŭ kancy 70‑ch u Savieckim Sajuzie zabaranili škłavatu, tamu ŭ ścieny zamuroŭvali Čaramšu.
I heta jašče nie ŭsie funkcyi Čaramšy. Cudoŭnuju žyviolinu vykarystoŭvali zamiest samalotaŭ, vientylataraŭ, pavietranych šarykaŭ i savieckich rubloŭ. Viadoma, i jak svojskuju žyviołu — z Čaramšoj možna było bavić čas, jak z katom.
Ale ž była ŭ tym SSSR i bolš mahutnaja žyvioła. Havorka pra Brdyšča — rybinu z sabačaj hałavoj:
«Kali ŭ Palitbiuro nie mahli vyrašyć składanaje pytańnie, vyklikali Brdyšča. Jon pavolna padpłyvaŭ ci prychodziŭ, sadziŭsia ŭ kutku i hladzieŭ svaim trochi tupavatym, ale vielmi mudrym pozirkam. Praz chvilinu-druhuju ŭsie razumieli pravilnaje rašeńnie».
Brdyšč byŭ prydatny i na inšaje. Taja žyviolina budavała šmatpaviarchoviki: Brdyšč prosta hladzieŭ na pustoje miesca, i tam vyrastaŭ žyły dom. Kali niekamu z žycharoŭ niešta nie padabałasia, Brdyšč znoŭ źjaŭlaŭsia i hladzieŭ na jaho, pakul toj nie kazaŭ «Dziakuj, tavaryš Brdyšč».
Stvaralniki čaramšynaha suśvietu pamiatajuć deficyt u SSSR. Jeli tam šyny, škłavatu, uran i šłakabłoki, pili rtuć. Siomha isnavała, ale nie ŭ vyhladzie dalikatesnaj rybki, a jak jašče adna žyviolina — tak u videa nazyvajuć hibryd zajca i tyhra.
Niekatoryja aŭtary iduć dalej i kažuć, što ŭ Savieckim Sajuzie ŭvohule ničoha nie było:
«Zamiest narmalnych rečaŭ ludzi dla ŭsiaho vykarystoŭvali Čaramšu. Spali na Čaramšy, jeli na Čaramšy, jeli Čaramšu, žyli z Čaramšoj, žyli ŭ Čaramšy».
Kali ŭ tym Savieckim Sajuzie niechta ździajśniaŭ złačynstva, jaho nie sadžali ŭ turmu, a vysyłali ŭ alternatyŭny SSSR. Tam adrazu pačynalisia katavańni: sup zamiest škłavaty, chleb zamiest šłakabłoka i harbata zamiest rtuci. U kramach taho alternatyŭnaha SSSR pradavali ježu, a nie pach ad ježy, u čerhach nichto nie mieraŭ tempieraturu bietonu.
Praz peŭny čas u takich umovach čałaviek chutka pieravychoŭvaŭsia i, kali jaho viartali ŭ čaramšyny SSSR, pačynaŭ jaho pa-sapraŭdnamu šanavać. Darečy, i staŭleńnie da žyćcia ŭ tym SSSR było asablivym. Tyktokiery apisvajuć jaho tak: žyli cicha, nie śpiašajučysia, bieź mituśni, z adčuvańniem važnaj spravy i taho, što dzień prajšoŭ nie darma.
U 1991‑m zdaryłasia strašnaje — usie Čaromšy pačali źnikać, vierahodna, praź dziejańni KDB. Savieckim hramadzianam ścierli pamiać, voś jany i zabyli pra słaŭnaje čaramšynaje minułaje.
Brdyšč i Čaramša — nie pieršyja ŠI-žyvioły ŭ tyktoku. U 2025‑m sacsietku zapoŭnili roliki z Bambardzira-Krakadziłam i Balarynaj-Kapučyna — fantazijnymi žyviołami, pieršaja ź jakich, Bambardzira-Krakadziła, źjaviłasia jak reakcyi na bambardziroŭki siektara Hazy izrailskaj armijaj. Z raźvićciom trendu, adnak, suviaź z vajnoj na Blizkim Uschodzie kančatkova źnikła.
Trend z Čaramšoj bolš tonki, intelektualny, i ŭ im možna prasačyć adsyłki da idej, jakija časta naviazvaje rasijskim i biełaruskim školnikam prapahanda. Jana maluje SSSR ledź nie jak kazačnaje, rajskaje miesca — nie chapaje tolki latučych Čaromšaŭ i Brdyščoŭ.
U rolikach pra Čaramšu, adnak, bačna, što navat u tym śviecie ludzi žyli ŭ šerych damach, apranalisia drenna i vyhladajuć zmučanymi. Akramia cudoŭnych Čaromšaŭ, savieckija hramadzianie mahli pachvalicca chiba tolki šłakabłokami, škłavataj i ŭranam, zatoje žyli z adčuvańniem važnaj spravy i taho, što dzień prajšoŭ nie darma.
Siarod ironii ŭ suśviecie Čaramšy — historyja z tym, jak u 1990‑m Brdyšč jaho prahłynuŭ na paŭhoda, a potym «supakoiŭsia i ŭsio viarnułasia na miesca». Savieckija hramadzianie pačali žyć, jak raniej, «bieź mituśni i z adčuvańniem, što tak navat zručniej było».
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Capkała i Bałkuniec atakavali litoŭskaha palityka, jaki dapamahaŭ biełarusam paśla 2020‑ha i spryčyniŭsia da spravy, jakuju zavioŭ prakuror u Haazie28
Kamientary
(c) Monti Pajton i Śviaŝiennyj Hraal