Ździełka Trampa z Pucinym: čym za jaje mohuć zapłacić Ukraina i Biełaruś
Ci moža Tramp sapraŭdy addać Ukrainu Maskvie? Ci sprabuje jon paŭtaryć manieŭr Niksana naadvarot — zblizicca z Rasijaj, kab adarvać jaje ad Kitaja? I što tady budzie ź Biełaruśsiu, jakuju ŭ asiarodździ trampistaŭ užo časta ŭsprymajuć jak častku rasijskaj prastory?
Spačatku Uładzimir Pucin prapanavaŭ sustrecca ŭ Kitai ŭtroch — z Donaldam Trampam i Si Dzińpinam — i abmierkavać u tym liku zakančeńnie vajny va Ukrainie, ale biez Uładzimira Zialenskaha i jeŭrapiejcaŭ. Zatym Tramp zajaviŭ, što nie suprać takoj sustrečy, i dadaŭ: mahčyma, Ukrainie ŭžo patrebny niechta inšy dla pieramoŭ.
Ale ŭžo 21 kastryčnika siužet zrabiŭ čarhovy pavarot. Paśla sustrečy amierykanskaha śpiecpasłańnika Styva Uitkafa z Pucinym Maskva pahadziłasia ŭ pryncypie adnavić pieramovy z Ukrainaj i ZŠA. Zialenski taki farmat taksama padtrymaŭ. Pačać pieramovy mohuć u listapadzie, choć hałoŭnyja supiarečnaści — terytoryi, harantyi biaśpieki, budučynia Danbasa — nikudy nie źnikli.
Ci moža Tramp sapraŭdy addać Ukrainu Maskvie? Ci sprabuje jon paŭtaryć manieŭr Niksana naadvarot — zblizicca z Rasijaj, kab adarvać jaje ad Kitaja? I što tady budzie ź Biełaruśsiu, jakuju ŭ asiarodździ trampistaŭ užo časta ŭsprymajuć jak častku rasijskaj prastory?
Pra heta «Naša Niva» pahavaryła sa starejšym navukovym supracoŭnikam Finskaha instytuta mižnarodnych adnosin Ryhoram Nižnikavym i doktaram palityčnych navuk, dyrektaram Instytuta palityčnaj śfiery Andrejem Kazakievičam.
«Skazać «zabiraj Ukrainu» možna. Ale jak heta zrabić?»
Ryhor Nižnikaŭ nie raić usprymać kožnuju rezkuju zajavu Trampa jak užo pryniataje hieapalityčnaje rašeńnie. Na jaho dumku, ciapierašniaja rytoryka amierykanskaha prezidenta šmat u čym raźličanaja na ŭnutranuju aŭdytoryju pierad listapadaŭskimi vybarami ŭ Kanhres.
Razam z tym, heta nie robić cisk na Ukrainu mienš niebiaśpiečnym. Vašynhton moža skaracić dapamohu, zatrymać pastaŭki, abmiežavać dostup da raźviedvalnaj infarmacyi i padšturchoŭvać Kijeŭ da balučaha kampramisu. Ale pamiž žadańniem Trampa zaklučyć ździełku i zdolnaściu naviazać jaje lažyć vialikaja adlehłaść.
«Tramp nie moža vyrašać los Ukrainy biez Ukrainy. Tut ja staŭlu kropku. Navat kali jon zaŭtra skaža Pucinu: «Dobra, zabiraj Ukrainu», zastaniecca samaje składanaje pytańnie: jak heta zrabić? Pakul Ukraina hatovaja zmahacca i atrymlivaje jeŭrapiejskuju dapamohu, rašeńnie za jaje śpinaj ničoha kančatkova nie vyrašaje. Jano zrobić vajnu ciažejšaj, ale nie spynić zmahańnia za niezaležnaść», — pierakanany Nižnikaŭ.
Navat poŭnaje spynieńnie amierykanskaj dapamohi nie pryviało b da imhniennaha krachu: Ukraina maje ŭłasnuju armiju i abaronnuju pramysłovaść, a značnaja častka zamiežnaj padtrymki ciapier prychodzić ź Jeŭropy.
Andrej Kazakievič razčej aceńvaje namiery Biełaha doma. Na jaho dumku, u Trampa niama ni etyčnych, ni palityčnych tabu na razmovu pra Ukrainu bieź jaje ŭdziełu.
«Kali hetaja administracyja paličyć, što praściej naŭprost razmaŭlać z Pucinym ci Si Dzińpinam, jana tak i budzie rabić. Pytańnie ŭ inšym: ci moža heta harantavać mir. Niama ŭpeŭnienaści, što pra takija rečy ŭvohule mahčyma damovicca biez Ukrainy i Jeŭropy», — kaža ekśpiert.
Čamu Tramp ciśnie na Zialenskaha, a nie na Pucina
Najbolš prykmietnaja rysa palityki Trampa — niaroŭnaść cisku. Tramp razmaŭlaje z Pucinym jak z patencyjnym partnioram, a ź Zialenskim — jak z prablemnym padnačalenym. Kijeŭ jon značna čaściej abvinavačvaje ŭ niežadańni skončyć vajnu, čym patrabuje sastupak ad krainy, jakaja jaje pačała.
Ryhor Nižnikaŭ bačyć tut prostuju łohiku: na Ukrainu možna paŭpłyvać chutka, a cisk na Maskvu patrabuje času i moža doraha kaštavać samim ZŠA.
«Na Pucina možna cisnuć, ale ŭ Trampa niama instrumienta, jaki daść imhnienny efiekt. Možna ŭvodzić sankcyi i taryfy suprać kupcoŭ rasijskaj nafty, ale heta zakranie Kitaj i ŭdaryć pa samich Złučanych Štatach. Tamu Tramp ciśnie na słabiejšaha. Zialenski ŭ peŭnych pytańniach zaležyć ad ZŠA, i Tramp hetym karystajecca».
Da palityčnaha raźliku prymiešvajucca asabistyja kryŭdy. Ukrainskaje pytańnie apynułasia ŭ centry pieršaha impičmientu Trampa ŭ 2019 hodzie. Paźniej adnosiny dvuch prezidentaŭ nie raz pierachodzili ŭ publičny kanflikt. Ryhor Nižnikaŭ ličyć, što Tramp usprymaje niekatoryja zajavy Zialenskaha jak asabistuju abrazu i nie źbirajecca ich zabyvać.
Pucin ža prapanuje Trampu toje, što jamu blizka: razmovu pamiž «mocnymi lidarami», pierśpiektyvu vialikaj ździełki, ekanamičnyja prajekty i chutki simvaličny pośpiech.
«Pucina Tramp pavažaje jak mocnaha. Pucin prapanuje Trampu załatyja hory — faktyčna, adzin palityčny chabar za druhim. Tamu ŭ łohicy Trampa ź Zialenskim treba cisnuć, a z Pucinym — damaŭlacca», — razvažaje ekśpiert.
I tut nie važna, ci zdoleje Tramp sapraŭdy vykanać usio, što abiacaje Maskvie. Pucin vyjhraje ŭžo ad samoha pracesu. Jon pierastaje vyhladać izalavanym ahresaram i viartajecca ŭ rolu čałavieka, ź jakim abmiarkoŭvajuć los Jeŭropy. Navat bieź mirnaj damovy Maskva moža atrymać pasłableńnie sankcyj, raskoł pamiž ZŠA i Jeŭropaj i status raŭnapraŭnaha ŭdzielnika «mirnaha pracesu».
Čamu heta jašče nie novaja Jałta
Mahčymuju sustreču Trampa, Pucina i Si ŭžo nazvali novaj Jałtaj: try vialikija dziaržavy dzielać śviet, a krainy, pra jakija jany razmaŭlajuć, čakajuć za dźviaryma.
Ale anałohija kulhaje. U 1945 hodzie za stałom siadzieli lidary kaalicyi pieramožcaŭ. Ciapier niama ni pieramožcaŭ, ni ahulnaj kaalicyi, ni supolnaha bačańnia budučyni.
«Dla Jałty patrebnaja kaalicyja pieramožcaŭ, jakija vyrašajuć, jakim budzie śviet paśla vajny. Tut pieramohi jašče niama, a intaresy Trampa, Pucina i Si vielmi roznyja. Tamu Jałta jak pahadnieńnie ab padziele śfier upłyvu ciapier niemahčymaje», — miarkuje Andrej Kazakievič.
Pucin choča zamacavać za Rasijaj vyklučnyja pravy na postsavieckuju prastoru. Ale sami krainy rehijona hetamu supraciŭlajucca: Ukraina — zbrojaj, Azierbajdžan — dystancyjavańniem ad Maskvy, dziaržavy Centralnaj Azii — łaviravańniem pamiž Rasijaj, Kitajem, Zachadam i Turcyjaj.
Tramp choča chutkaj ździełki, jakuju možna pradać amierykanskamu vybarcu jak ułasnuju pieramohu. Si Dzińpin moža atrymać status adnaho z kiraŭnikoŭ, bieź jakich užo niemahčyma vyrašać suśvietnyja kryzisy. Adnak niezrazumieła, navošta jamu dapamahać Trampu zamacoŭvać rasijskija pretenzii na Uschodniuju Jeŭropu. Kitaj nie pretenduje tut na vyklučnuju śfieru ŭpłyvu i moža prosta čakać, pakul pazicyi Vašynhtona asłabnuć jašče bolš.
«Kitajcy ličać, što čas na ich baku. Navošta im damaŭlacca ciapier, kali praz hod pazicyja moža być jašče lepšaj? I navošta zaklučać vialikuju damovu z Trampam, kali praz dva ci try hady ŭ ZŠA budzie inšy prezident i daviadziecca damaŭlacca znoŭ?» — kaža Ryhor Nižnikaŭ.
Trochbakovaja sustreča moža adbycca, ale pakul bolš realistyčna vyhladaje samit z hučnymi zajavami i fotazdymkami. Praŭda,
navat taki farmat byŭ by padarunkam Pucinu: jon viartaje jaho ŭ kłub lidaraŭ, jakija nibyta vyznačajuć budučyniu śvietu, i adsoŭvaje pytańnie adkaznaści za ahresiju.
Razam z tym Ryhor Nižnikaŭ bačyć bolš hłyboki praces: mižnarodny paradak sapraŭdy razvalvajecca.
«Zvyčajna zvyšdziaržavy zaniepadajuć pastupova. Tut my ŭpieršyniu nazirajem, jak suśvietny lidar sam chutka razburaje ŭłasnyja pazicyi. Tramp robić heta vielmi efiektyŭna. My jašče nie viedajem, jaki paradak pryjdzie na źmienu, ale raniejšym jon užo nie budzie», — kanstatuje ekśpiert.
Ci mohuć pamianiać Ukrainu na razryŭ Maskvy ź Piekinam
Pavodziny Trampa časta tłumačać stratehijaj «zvarotnaha Niksana». U 1970‑ia ZŠA pajšli na zbližeńnie z Kitajem, kab pahłybić jaho raskoł z SSSR. Ciapier častka ludziej z koła Trampa prapanuje lustrany manieŭr: damovicca z Rasijaj i adarvać jaje ad Kitaja.
Andrej Kazakievič paćviardžaje: takaja ideja sapraŭdy abmiarkoŭvajecca ŭ amierykanskim palityčnym i ekśpiertnym asiarodździ. Jaje prychilniki ličać, što papiarednija administracyi sami padšturchnuli Maskvu da Piekina.
Ale Vašynhton nie moža prapanavać Maskvie toje samaje, što i Piekin, nie padryvajučy ŭłasnaj biaśpieki i biaśpieki jeŭrapiejskich sajuźnikaŭ.
«Zaležnaść Rasii ad Kitaja šmatbakovaja. Złučanyja Štaty nie zmohuć zamianić Maskvie Kitaj. Jany nie buduć kuplać u Rasii tyja abjomy nafty i hazu, jakija kuplaje Piekin, i nie zmohuć pastaŭlać Maskvie mnohija vysokija technałohii i technałohii vajennaha pryznačeńnia. Sam łozunh pryhožy i maje prychilnikaŭ, ale nievidavočna, jak jon moža vyhladać u realnaści», — tłumačyć Andrej Kazakievič.
Ryhor Nižnikaŭ vykazvajecca jašče bolš rezka:
«Heta kanapavaja hieapalityka. Nijakich pieradumoŭ dla adryvu Rasii ad Kitaja niama. Kali niechta ŭ amierykanskaj administracyi sapraŭdy vieryć u takuju mahčymaść, heta tolki demanstruje jaho nieprafiesijanalizm».
Hałoŭnaja niebiaśpieka takoha padychodu ŭ tym, što Pucin moža pryniać amierykanskija sastupki i ničoha nie addać uzamien. Rasija atrymaje pasłableńnie sankcyj, handlovyja mahčymaści i palityčnuju lehitymnaść, zachavaŭšy pry hetym stratehičnaje partniorstva z Kitajem. Ukraina ŭ takoj schiemie ryzykuje zapłacić za ździełku, jakoj nasamreč nie adbudziecca.
Ci mohuć u ZŠA spynić Trampa
Donald Tramp maje šyrokija paŭnamoctvy ŭ zamiežnaj palitycy, ale nie kantraluje jaje całkam. Kanhres kantraluje biudžet, moža zamacoŭvać sankcyi zakonam, pravodzić rasśledavańni i abmiažoŭvać finansavańnie asobnych rašeńniaŭ.
Ryhor Nižnikaŭ miarkuje, što paśla listapadaŭskich vybaraŭ prastora dla manieŭru ŭ Trampa moža zvuzicca. Navat častkovaja pieramoha demakrataŭ daść Kanhresu bolš instrumientaŭ dla kantrolu.
«Tramp moža rabić vyhlad, što maje nieabmiežavanyja mahčymaści, ale heta nie tak. Jon zaležyć ad hramadskaj dumki i abmiežavany amierykanskimi instytutami. Jon nie zdolny adnaasobna pryniać rašeńnie, jakoje całkam pieraviernie palityku adnosna Ukrainy, NATA, Rasii i Kitaja».
Adnak ZŠA mohuć pahruzicca va ŭnutrany palityčny kanflikt. Heta ŭskładnić vialikuju ździełku Trampa, ale zrobić krainu mienš zdolnaj padtrymlivać sajuźnikaŭ.
Tamu Ukrainu, chutčej za ŭsio, nie «pradaduć» adnym podpisam. Jaje stanovišča mohuć paharšać pastupova: zatrymlivać dapamohu, źmiakčać sankcyi suprać Maskvy, abmiažoŭvać dostup da amierykanskich technałohij i patrabavać ad Kijeva novych sastupak.
Dla častki trampistaŭ Biełaruś — užo «prosta častka Rasii»
Andrej Kazakievič daśledavaŭ padychody analityčnych centraŭ, blizkich da MAGA — palityčnaha ruchu Donalda Trampa, nazva jakoha pachodzić ad łozunha Make America Great Again («Zrobim Amieryku znoŭ vialikaj»). Ekśpiert razmaŭlaŭ z pradstaŭnikami hetaha asiarodździa i, pavodle jaho, Biełaruś i Ukrainu tam usprymajuć zusim pa-roznamu.
«Ukrainu pieravažnaja bolšaść usprymaje jak niezaležnuju samastojnuju krainu. U dačynieńni da Biełarusi daminuje stereatyp, što heta prosta častka Rasii. Dla ich Biełaruś — satelitnaja kraina, zusim nie padobnaja da Ukrainy, jakaja jakraz nie choča być rasijskim satelitam», — kaža ekśpiert.
Takim čynam, zaležnaść Biełarusi ad Maskvy ŭsprymajuć jak całkam naturalny stan, jaki nie patrabuje vypraŭleńnia.
Administracyja Trampa naładziła asobny dyjałoh z Łukašenkam. Minsk vyzvaliŭ častku palitviaźniaŭ, ZŠA pasłabili niekatoryja sankcyi, a pieršaja za čatyry hady partyja biełaruskaha kaliju nakiravałasia ŭ Novy Arlean praz rasijski port.
Tearetyčna dostup da zachodnich rynkaŭ moh by dać Minsku bolš svabody ad Maskvy. Na praktycy ekspart zastajecca pryviazany da rasijskaj łahistyki. Biełaruś atrymlivaje valutu, Rasija — tranzit, ekanamičnuju vyhadu i dadatkovy arhumient dla źniaćcia sankcyj.
Ryhor Nižnikaŭ nazyvaje biełaruska-amierykanski trek kontrpraduktyŭnym. Na jaho dumku, jon nie spyniŭ represij, nie pamienšyŭ udziełu Biełarusi ŭ rasijskaj vajennaj infrastruktury i nie asłabiŭ zaležnaści ad Maskvy.
«Łukašenka atrymaŭ ad hetaha pracesu asabistyja vyhady, ale nie vyhady dla biełaruskaj dziaržaŭnaści. Pahroza biełaruskamu suvierenitetu tolki pavialičvajecca. My nie pavinny prykryvać heta tym, što jon vypuściŭ niekalki sotniaŭ palitviaźniaŭ. Inakš my pačynajem hulać pavodle praviłaŭ Łukašenki i Pucina: vypuskajem čałavieka — i prapanujem zapluščyć vočy na ŭsio astatniaje», — ličyć ekśpiert.
Biełaruski trek moža stać vyprabavalnym palihonam dla bolšaj ździełki ŭžo z Maskvoj. Kali sankcyi suprać Minska źmiakčajucca ŭ abmien na vyzvaleńnie palitviaźniaŭ, padobnuju formułu možna prapanavać i Rasii — vyzvaleńnie ludziej abo inšaja kropkavaja sastupka ŭ abmien na ekanamičnaje pasłableńnie.
«Biełaruski trek staŭ svojeasablivym dynamitam pad rasijskija sankcyi. Luby prahres u pieramovach ź Minskam možna vykarystoŭvać jak arhumient, čamu treba zdymać abmiežavańni i z Rasii. Dla Pucina pazityŭny biełaruska-amierykanski dyjałoh całkam vyhadny», — miarkuje Ryhor Nižnikaŭ.
Bolš za toje, amierykancy mohuć padavać biełaruski kalij jak bonus dla samoj Maskvy: Łukašenka atrymaje hrošy, a značyć, Rasii daviadziecca mienš tracić na jaho padtrymku.
Ryhor Nižnikaŭ nazyvaje takuju prapanovu «astapbenderaŭščynaj»:
«Dla rasijskaha kiraŭnictva Biełaruś i tak znachodzicca pad jaho kantrolem. A tut jamu sprabujuć pradać toje, što jon užo ličyć svaim: maŭlaŭ, vaš Łukašenka atrymaje hrošy, i vam budzie vyhadna. U Maskvie mohuć adkazać: my i biez vas zrobim ź im usio, što zachočam».
Andrej Kazakievič nie vieryć, što Biełaruś možna paśpiachova pradać Kijevu i ES jak prykład «prymalnaha miru»:
«Padparadkavańnie Maskvie adbyłosia sa zhody biełaruskaha kiraŭnictva i było častkaj źniešniaj palityki Minska na praciahu troch dziesiacihodździaŭ. Ukraina, naadvarot, nie choča być rasijskim satelitam i ŭžo šmat hadoŭ akazvaje hetamu ŭzbrojeny supraciŭ».
Jeŭropa zdolnaja padtrymać Ukrainu. Kali sama nie raskolecca
Navat dalejšaje skaračeńnie amierykanskaj padtrymki nie aznačaje aŭtamatyčnaj parazy Ukrainy. Jeŭrapiejskija krainy razam ź Vialikabrytanijaj i Narviehijaj užo vydatkavali na padtrymku Ukrainy bolš, čym Złučanyja Štaty. Pavodle Ukraine Support Tracker, z pačatku poŭnamaštabnaj vajny da žniŭnia 2026 hoda jeŭrapiejskaja dapamoha skłała 236 miljardaŭ jeŭra, amierykanskaja — 115 miljardaŭ.
Razam z tym, zachoŭvajucca haliny, dzie rola ZŠA krytyčnaja: raźviedka, spadarožnikavyja sistemy, asobnyja srodki supraćpavietranaj abarony i niekatoryja vidy ŭzbrajeńniaŭ.
«Akazałasia, što jeŭrapiejcy mohuć padtrymlivać Ukrainu biez amierykancaŭ. Jeŭropa zrabiła paśla 2022 hoda dziesiać krokaŭ napierad. Treba było zrabić tryccać, ale ŭžo hetyja dziesiać — značna bolš, čym ad jaje čakali», — kaža Ryhor Nižnikaŭ.
Hałoŭnuju pahrozu jon bačyć u mahčymym palityčnym raskole samoj Jeŭropy. Rasija raźličvaje na ŭzmacnieńnie «Alternatyvy dla Hiermanii», Nacyjanalnaha abjadnańnia Maryn Lo Pen u Francyi i inšych sił, jakija patrabujuć spynić padtrymku Ukrainy i adnavić adnosiny z Maskvoj.
Asłableńnie jeŭrapiejskaha adzinstva vyhadnaje i Maskvie, i častcy trampistaŭ. Razdroblenaj Jeŭropie budzie ciažej padtrymlivać Kijeŭ, upłyvać na ŭmovy miru i pravodzić asobnuju palityku ŭ dačynieńni da Biełarusi.
«Dla Ukrainy i Biełarusi bolšaja pahroza — nie asobnaja zajava Trampa, a prychod da ŭłady antyjeŭrapiejskich sił, jakija pačnuć razburać ahulnuju hieapalityčnuju zdolnaść Jeŭropy, što źjaviłasia paśla rasijskaha ŭvarvańnia», — kaža Ryhor Nižnikaŭ.
Što zakančeńnie vajny źmienić dla Biełarusi
Hałoŭnaja niebiaśpieka dla biełarusaŭ palahaje navat nie ŭ mahčymaj damovie Trampa z Pucinym, Biełaruś moža zastavacca ŭ rasijskaj śfiery ŭpłyvu i biez pahadnieńnia — praz praciah vajny, izalacyju i ŭsio bolšuju zaležnaść ad Maskvy.
Andrej Kazakievič ličyć, što zaciahvańnie vajennaha kanfliktu aznačaje dla Biełarusi doŭhuju stahnacyju i adstavańnie. Asobnyja pradpryjemstvy, źviazanyja z rasijskim vajenna-pramysłovym kompleksam, mohuć zarablać, ale Biełaruś u cełym hublaje rynki, inviestycyi, śpiecyjalistaŭ i mahčymaści raźvićcia.
«Pakul praciahvajecca vajna, sapraŭdnaj narmalizacyi adnosin Biełarusi z zachodnimi krainami nie adbudziecca. Zachavajucca izalacyja i sankcyi, mahčymaściaŭ dla raźvićcia budzie mała», — kaža ekśpiert.
Vajna padtrymlivaje i ŭnutranuju łohiku represij. Ułady mohuć vyzvalać asobnych palitviaźniaŭ i adnačasova zatrymlivać novych, zachoŭvajučy ŭ krainie atmaśfieru stałaha nadzvyčajnaha stanovišča. Mir sam pa sabie nie zrobić Biełaruś demakratyčnaj. Zatoje jon moža stvaryć dla Minska praktyčnuju patrebu ŭ narmalizacyi adnosin z Polščaj, Litvoj i inšymi krainami ES. Maštabnyja i demanstratyŭnyja represii buduć hetamu pieraškadžać.
«Kali biełaruskija ŭłady zachočuć narmalizavać adnosiny ź Jeŭropaj, jany buduć vymušanyja pajści na ŭnutrypalityčnuju deskałacyju. Pakul idzie vajna, kalidor dla damoŭlenaściaŭ vielmi vuzki: asobnyja łahistyčnyja prajekty, pryhraničnaje supracoŭnictva. Dla spynieńnia represij pavinny spynicca vajennyja dziejańni», — reziumuje Andrej Kazakievič.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary
Impieryja pavinna być źniščana!