Čamu hetu piśmieńnicu XIX stahodździa tak časta ekranizujuć? U čym jaje fienomien?

Vosieńniu nas čakajuć dźvie novyja ekranizacyi ramanaŭ Džejn Ościn — «Rozum i pačućci» i «Honar i praduziataść». U čym fienomien Džejn Ościn i čamu režysiory znoŭ i znoŭ źviartajucca da ramanaŭ, napisanych bolš za dva stahodździ tamu, raźbiraŭsia Vogue. 

Praz bolš jak 250 hadoŭ paśla naradžeńnia Džejn Ościn upłyŭ piśmieńnicy na sučasnuju pop-kulturu nie tolki nie słabieje, ale i praciahvaje ŭzrastać. Na pačatku hetaha hoda sieryjał Bi-bi-si «Inšaja siastra Bieniet» — nie pramaja ekranizacyja Ościn, a adaptacyja ramana Dženis Chedłou, natchnionaha «Honaram i praduziataściu», — staŭ sapraŭdnym chitom dziakujučy zachoplenym vodhukam hledačoŭ.

Pavialičyć

Užo nieŭzabavie nas čakajuć jašče dźvie novyja interpretacyi Ościn: film «Honar i pačućci» režysiorki Džordžyi Okli z Dejzi Edhar-Džons u hałoŭnaj roli i sieryjał Netflix «Honar i praduziataść», stvorany Doli Ołdertan, u centry jakoha — Elizabet Bieniet u vykanańni Emy Koryn.

Uźnikaje zakanamiernaje pytańnie: čamu? Čamu, kali kiniematohraf moh by źviartacca da novych historyj, režysiory znoŭ i znoŭ viartajucca da ramanaŭ, napisanych bolš za dva stahodździ tamu?

Adkaz častkova chavajecca ŭ samoj industryi. U epochu, kali kino i telebačańnie ŭsio bolš zaležać ad finansavych ryzyk, ekranizacyja Džejn Ościn zastajecca amal biasprojhryšnaj inviestycyjaj: heta viadomy litaraturny brend, jakomu pradziusary achvotna dajuć zialonaje śviatło.

Ale čamu hledačy dahetul nie stamilisia ad hetych historyj? Tamu što jany prynosiać sapraŭdnaje zadavalnieńnie. Kali takija kłasičnyja ramany, jak «Džejn Ejr» Šarłoty Bronte ci «Navalničny pieravał» Emili Bronte, amal zaŭsiody atrymlivajuć zmročnyja i dramatyčnyja ekranizacyi (vyklučeńniem možna ličyć chiba što śmiełuju viersiju Emierałd Fieneł), to śviet Džejn Ościn isnuje ŭ asablivaj, pastaralnaj, amal idyličnaj realnaści.

Jaje hieraini nie pracujuć huviernantkami i nie błukajuć pa jorkšyrskich pustkach. Jany žyvuć u raskošnych majontkach — abo vychodziać zamuž za ich uładalnikaŭ, pravodziać viečary ŭ vieličnych haścinych, tančać na viaskovych bałach i pieražyvajuć hałoŭnaje pytańnie svajho času: kaho kachać i za kaho vyjści zamuž.

Kali ramany siaredziny XIX stahodździa tryvała trymalisia za realnaść ź jaje štodzionnaj źniasilvajučaj budzionnaściu, to Ościn śviadoma stvarała inšy śviet. Lohkija, daścipnyja i iraničnyja, jaje tvory majsterski vyśmiejvajuć praviły prystojnaha hramadstva, zastajučysia pry hetym bliskuča napisanaj formaj eskapizmu — intelektualnaha, ale nikoli nie pazbaŭlenaha asałody.

Najlepšyja ekranizacyi Ościn całkam pahružajuć hledača ŭ hetuju atmaśfieru ramantyčnaj letuciennaści.

Kožny kadr «Honaru i praduziataści» Džo Rajta (2005) z Kiraj Najtli chočacca razhladać jak asobnuju karcinu. Nie mienš čaroŭnaj zastajecca i kultavaja viersija BBC 1995 hoda, jakaja dazvoliła sabie niekalki pryjemnych adstupleńniaŭ ad pieršakrynicy. Mistar Darsi ŭ Džejn Ościn, viadoma, nikoli nie nyraŭ u voziera, ale śviet kino tolki vyjhraŭ ad taho, što heta zrabiŭ Kolin Fiort.

Da załatoha fondu taksama naležać paetyčnaja karcina «Rozum i pačucca» Enha Li z Emaj Tompsan i Kiejt Uinślet, a taksama amal biezdakornaja «Ema» (1996) z Hviniet Pełtrou. Vytančanyja histaryčnyja interjery, raskošnyja kaściumy i biezdakornaja vizualnaja estetyka zrabili hetyja filmy kłasikaj, choć siońnia ŭ harderobach niekatorych ekranizacyj 1990‑ch užo adčuvajecca peŭnaja praźmiernaja maniernaść.

Zatoje sučasnyja pračytańni Ościn demanstrujuć zusim inšy padychod. «Kachańnie i siabroŭstva» Uita Styłmana (2016), zasnavanaje na ramanie «Łedzi Śjuzan», z Kiejt Biekinsejł i Chłojaj Sievińji abjadnała raskošnyja kaściumy ź bliskučym humaram.

Pavialičyć

«Ema» Otem de Uajłd z Aniaj Tejłar-Džoj (2020) niby stvorana dla estetyki Instagram — u piaščotnych adcieńniach marožanaha i ź biezdakornaj kampazicyjaj kadra. A «Pierakanańnie» Kery Kreknieł (2022) dazvalaje hieraini Dakoty Džonsan źviartacca prosta ŭ kamieru ź intanacyjaj, znajomaj prychilnikam sieryjała «Dreń», adnačasova apranajučy jaje ŭ vobrazy, natchnionyja Paci Śmit i Debi Chary.

Mienavita hetyja śmiełyja i sučasnyja interpretacyi dakazvajuć: ekranizacyi Džejn Ościn vydatna ŭmiejuć źmianiacca razam z časam. Ich estetyka evalucyjanuje, ale hałoŭnaje zastajecca niaźmiennym — historyi, u jakija lohka zakachacca.

Pavialičyć

Dźvie budučyja premjery, zdajecca, zojmuć pramiežkavaje miesca pamiž kłasičnymi i sučasnymi adaptacyjami. Jany nie nastolki staranna stylizavanyja, jak filmy apošniaha dziesiacihodździa, ale i nie imknucca da akademičnaj dakładnaści viersij 1990‑ch i pačatku 2000-ch.

Zamiest hetaha jany prapanujuć bolš naturalny, amal taktylny pohlad na śviet Ościn — z adčuvańniem blizkaści da pryrody i paŭsiadzionnaści.

U pieršym tyziery «Honaru i praduziataści» ad Netflix Elizabet Bieniet u vykanańni Emy Koryn siadzić na dachu, pravodziačy pozirkam sonca, pravodzić rukoj praz vysokuju travu, biažyć pa łužynach i tancuje z Darsi, jakoha hraje Džek Łoŭden, kožny raz skaračajučy adlehłaść pamiž imi.

U trejlery sieryjała «Pačućcio i pačućciovaść» Marjana Dešvud u vykanańni Eśmie Kryd-Majłz lažyć pasiarod pola z rastrapanymi mokrymi vałasami i niadbajna rasšpilenaj bavaŭnianaj sukienkaj.

Hetyja novyja adaptacyi nadzvyčaj dakładna adpaviadajuć nastrojam sučasnaści. Jany kamiernyja, niazmušanyja i, što asabliva važna, u abodvuch vypadkach stvoranyja žančynami — režysiorkami i scenarystkami.

Ale razam z tym jany zachoŭvajuć usio toje, za što lubim Džejn Ościn: radaść siastrynstva, biezdakorna prapisanyja ramantyčnyja historyi z napružańniem «ci buduć jany razam», staranna vybudavanyja śviety i niepaźbiežnaje adčuvańnie ščaślivaha finału. U časy hłabalnaj niavyznačanaści heta, napeŭna, adna z samych kaštoŭnych formaŭ suciašeńnia.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0