Žančyny chodziać, jak i sotni tysiač hadoŭ tamu, a chada mužčyn źmianiłasia. Čamu?
Nieandertalcy mohuć dapamahčy rastłumačyć, čamu sučasnyja mužčyny i žančyny chodziać pa-roznamu. Navukoŭcy paraŭnali budovu ich taza z anatomijaj sučasnych ludziej i vyjavili važnyja adroźnieńni, jakija mahli paŭpłyvać na miechaniku chady.
Kali ŭ pačatku 1980‑ch hadoŭ u piačory Kiebara ŭ Izraili znajšli amal ceły taz mužčyny-nieandertalca, navukoŭcy ŭpieršyniu atrymali mahčymaść dastatkova poŭna vyvučyć hetuju častku škileta staražytnaha čałavieka. Da taho času daśledčykam byli viadomyja pieravažna asobnyja frahmienty tazavych kostak, jakija ŭžo pakazvali na prykmietnyja adroźnieńni pamiž anatomijaj nieandertalcaŭ i sučasnych ludziej.
Ciapier izrailskija navukoŭcy znoŭ źviarnulisia da hetaj znachodki, viadomaj jak Kebara 2. Jak paviedamlaje Sci.News, jany vyvučyli jaje razam ź jašče adnym tazam nieandertalca, znojdzienym u Sima-de-łos-Uesas u Ispanii, i paraŭnali abiedźvie znachodki z anatomijaj sučasnych mužčyn i žančyn. Dla paraŭnańnia daśledčyki vykarystali danyja 63 mužčyn i 28 žančyn.
Vynik akazaŭsia niečakanym: pa šerahu važnych prykmiet mužčyny-nieandertalcy byli bolš padobnyja da sučasnych žančyn, čym da sučasnych mužčyn.
Hałoŭnaje adroźnieńnie datyčycca raźmiaščeńnia tazaściehnavych sustavaŭ. U sučasnych mužčyn sustaŭnyja ŭpadziny, u jakich znachodziacca hałoŭki ściehnavych kostak, raźmieščanyja bližej da piaredniaj častki taza. Adnačasova vierchniaja halina łabkovaj kostki ŭ ich karaciejšaja i taŭściejšaja.
U mužčyn-nieandertalcaŭ tazaściehnavyja sustavy znachodzilisia dalej zzadu, a adpaviednaja častka łabkovaj kostki była daŭžejšaj i tančejšaj. Padobnaja kanfihuracyja zachavałasia ŭ sučasnych žančyn.
Na dumku aŭtaraŭ daśledavańnia, pieramiaščeńnie tazaściehnavych sustavaŭ napierad mahło dać mužčynam Homo sapiens pieravahu pry chadzie. Takaja hieamietryja pieratvaraje taz u svojeasablivy amartyzatar i miechanizm viartańnia enierhii.
Padčas kožnaha kroku centr masy cieła krychu apuskajecca. Heta stvaraje nahruzku na sustavy, a zatym arhanizmu davodzicca tracić enierhiju, kab znoŭ padniać cieła dla nastupnaha kroku.
Daśledčyki prapanujuć madel, pavodle jakoj asablivaja forma mužčynskaha taza dazvalaje myšcam ściahna źmiakčać hetaje apuskańnie, nazapašvać enierhiju i adrazu ž vykarystoŭvać jaje, kab dapamahčy ciełu padniacca pry nastupnym kroku. U vyniku chada moža patrabavać mienš enierhii, što asabliva istotna pry pieramiaščeńni na vialikija adlehłaści.
Adnak takoje źmianieńnie zapatrabavała i pierabudovy inšych častak taza. Łabkovaja kostka stała taŭściejšaj, a piaredniaja častka taza — hłybiejšaj, kab vytrymlivać novyja miechaničnyja nahruzki.
Navukoŭcy miarkujuć, što hetaja asablivaść mahła ŭźniknuć paśla evalucyjnaha padziełu pamiž nieandertalcami i Homo sapiens.
Pry hetym u žančyn zachavałasia bolš staražytnaja budova taza. Navukoŭcy źviazvajuć heta ź nieabchodnaściu naradžeńnia dziaciej. Źmieny, charakternyja dla mužčynskaha taza, mahli b zvuzić rodavy kanał i ŭskładnić rody.
Takim čynam, taz nieandertalca dapamahaje nie tolki rekanstrujavać žyćcio staražytnych ludziej, ale i lepš zrazumieć sučasnaje čałaviečaje cieła. Aŭtary ličać, što vyniki takich daśledavańniaŭ mohuć być karysnymi dla bijamiechaniki, miedycyny aporna-ruchalnaha aparatu, reabilitacyi i prafiłaktyki traŭm.
«Bulba» z Oršy pajšoŭ vajavać za Rasiju — ciapier siastra šukaje jaho ci chacia b jaho pareštki9
Kamientary
Z daśledvańnia vychodzić tolki, što mužčyny prychodziłasia dastasoŭvalisia da asiarodździa, a u žančyn i kramańjoncaŭ i nieandertalcaŭ nia było ŭ hetym patreby.