Vinakurniu Lubanskaha ŭ Minsku zakryŭ sakretny hmach, dzie zaprajektavanyja kabiniety dla dopytaŭ i pamiaškańnie dla spalvańnia dakumientaŭ
U pačatku leta haradžanie radavalisia adnoŭlenym cahlanym fasadam darevalucyjnaha zavoda na vulicy Majakoŭskaha, spadziejučysia na źjaŭleńnie tam novaj kulturnaj łakacyi. Adnak vielmi chutka pierad hałoŭnym fasadam histaryčnaha pomnika vyras piacipaviarchovy sakretny abjekt dla siłavikoŭ z aparatami nazirańnia i hihanckim ciram.
U červieni biełaruskija ŚMI pisali, što ŭžo pačali admyvać ad savieckaj farby mury droždžava-vinakurnaha zavoda Jaŭstafija Lubanskaha 1903 hoda pabudovy na vulicy Majakoŭskaha. Chadzili čutki, što tut moža źjavicca restaran.
Ale spadzievy nie spraŭdzilisia. Tady jašče zusim nie była zaŭvažnaja hałoŭnaja častka t.zv. «rekanstrukcyi» (słova jakoje całkam dyskredytavała siabie ŭ biełaruskich pravavych realijach), a mienavita ŭźviadzieńnie pad hetaj vyvieskaj vielizarnaha novaha hmachu, jaki nie prosta prymykaje da nievialičkaha dvuchpaviarchovaha histaryčnaha budynka, a vyrastaje ścianoj litaralna pierad samym jaho hałoŭnym fasadam, całkam zakryvajučy pomnik z vulicy Majakoŭskaha.
Hetaja hramada vyrasła litaralna za apošnija miesiacy. Zhodna z dadatkam da inviestycyjnaj prahramy Minska, na pracy vydzieleny 31 miljon rubloŭ. Sioleta budaŭniki pavinny asvoić 6 miljonaŭ, a asnoŭnaje finansavaje ŭlivańnie ŭ pamiery 25 miljonaŭ rubloŭ zapłanavanaje na 2027 hod. Adnak iduć hetyja biudžetnyja srodki zusim nie na restaŭracyju darevalucyjnaj spadčyny.
Što za sakretny abjekt budujecca na vulicy Majakoŭskaha ŭ Minsku
Uźviadzieńnie abjekta supravadžajecca biesprecedentnymi mierami sakretnaści. Na Publičnaj kadastravaj karcie ŭčastak pad hety kompleks całkam adsutničaje. Hienieralnym prajekciroŭščykam vystupaje instytut «Minskprajekt», jaki tradycyjna prajektuje śpiecabjekty roznaha ŭzroŭniu sakretnaści, siarod jakich byli novy korpus Akademii nacyjanalnaj biaśpieki, jakaja znachodzicca ŭ viedamstvie KDB Biełarusi, niepasredna na histaryčnych Załatahorskich mohiłkach, i skandalnyja damy ŭ mikrarajonie Lebiadziny.
Bolšaść materyjałaŭ prajekta, uklučajučy klučavyja raździeły architekturnych rašeńniaŭ (AR) i hienieralnaha płana (HP), adsutničajuć u tendarach dziaržaŭnych zakupak. Usie źviestki pra ŭnutranuju płaniroŭku i pryznačeńnie atrymanyja vyklučna z tendaraŭ dla roznych kamunikacyj sumiežnikaŭ, dzie ŭ techničnaj dakumientacyi traplajucca płany ź viedamaściami pamiaškańniaŭ.
Aficyjnaja nazva pazbaŭlenaja luboj kankretyki — «Rekanstrukcyja budynka niavyznačanaha pryznačeńnia pad administracyjna-haspadarčy budynak». Niama infarmacyi pra toje, dla kaho pryznačany budynak i ŭnutry dastupnaj dakumientacyi.
Novy abjekt ujaŭlaje saboj masiŭny piacipaviarchovy kompleks składanaj formy ŭ płanie, jakaja padobnaja da litary «d», doŭhaja častka jakoj raściahnułasia ad vulicy Majakoŭskaha da nabiarežnaj Śvisłačy, zboku ad zavoda Lubanskaha. Trapiecyjapadobny dvor, jaki całkam zakryvaje histaryčny budynak z hałoŭnaha fasada, amal zamkniony, kali nie ličyć skrazny prajom na dva pavierchi ŭ kryle, źviernutym niepasredna da pomnika architektury.
Płaniroŭka budynka kalidornaja, z dvuchbakovym raźmiaščeńniem šmatlikich nievialikich kabinietaŭ pamierami kala 3ch6 m. U takija ciesnyja kabiniety zvyčajna źmiaščajucca dva pracoŭnyja stały, šafa dy para kresłaŭ dla naviedvalnikaŭ.
Samym cikavym pa funkcyjanalnym pryznačeńni źjaŭlajecca pieršy pavierch, padzieleny na try izalavanyja adna ad adnoj častki.
Pieršaja, haspadarčaja, znachodzicca ŭ kryle, što bližej da Śvisłačy. Tut raźmiaščajucca haraž z tryma boksami dla aŭtamabilaŭ, majsternia dla ich absłuhoŭvańnia i ramontu, pakoi dla piersanału i kiroŭcaŭ, a taksama śpiecyjalistaŭ, jakija buduć absłuhoŭvać novy budynak. Častka pramysłovych i bytavych pamiaškańniaŭ haraža raźmieščana na antresoli.
Samym admietnym tut źjaŭlajecca pamiaškańnie dla źniščeńnia papier — adnapaviarchovaja prybudova (26,3 m²), jakaja vykanana va ŭłasnych kanstrukcyjach i prymykaje da dalniaha vuhła novaha budynka.
Pobač z haspadarčaj častkaj raźmiaščajecca cir. Vakoł jaho raźmiaščajucca pakoi dla zachoŭvańnia mišeniej i čystki zbroi, vučebny kłas, pamiaškańnie dziažurnaj źmieny i pakoj adpačynku aficerskaha składu.
Bolš jak 50‑mietrovaja ŭ daŭžyniu strałkovaja halereja (płoščaj 461,4 m²) źjaŭlajecca standartnaj dla ciraŭ, ale ŭ płaniroŭcy administracyjnaha budynka taki masiŭny abjekt, jaki razam z dadatkovymi pamiaškańniami zajmaje ledź nie pałovu pavierchu, vyhladaje dosyć niezvyčajna.
Tut ža, złučany ź ciram, raźmiaščajecca i nievialiki miedbłok z kabinietam doktara, pamiaškańnie čakańnia dla ambułatornych chvorych, pracedurna-pryščepačny i fizijaterapieŭtyčny kabiniety.
Hałoŭny ŭvachod u administracyjnuju častku budynka mieścicca ŭ paŭnočna-zachodnim vuhłu budynka. Pa pravy bok ad uvachodu, za turnikietami, prastorny viestybiul ź liftami i leśvicaj, a taksama bytavyja pamiaškańni: harderoby, raździavałki i dušavyja.
Kryło pa levy bok ad uvachoda maje bolš cikavuju strukturu. Adrazu za ŭvachodnaj hrupaj, u pieršym zakrytym adsieku, raźmieščany try dopytnyja, bazavaje pamiaškańnie dopytnych, nasuprać ich — kabiniet z palihrafam, dva kabiniety «FIN» i pryjomnaja «FIN» (my nie viedajem, jak rasšyfroŭvajecca hetaja abrevijatura).
Za dźviarami druhoha adsieka znachodziacca čatyry kabiniety śledčych, pakoj čakańnia i asobnaje pamiaškańnie dla časovaha zachoŭvańnia rečavych dokazaŭ.
U samaj hłybini, u vuhłavoj častcy hetaha kryła, za jašče adnymi dźviaryma raźmiaščajecca apieratyŭna-situacyjny štab («OSŠ» na čarciažy).
Da zały štaba prymykaje zała, adździelenaja rassoŭnaj pieraharodkaj i pryŭźniataja na try prystupki, z kabinietam i pakojem čakańnia. Ź inšych bakoŭ hrupujucca kabiniet apieratyŭna-vyšukovych mierapryjemstvaŭ («ORM» na čarciažy), adździeleny šklanoj pieraharodkaj, kabiniet hrupy kirunkaŭ, sierviernaja i kabiniet «IBM» (rasšyfroŭka abrevijatury nieviadomaja).
Jašče dalej pakoj pryjomu ježy, tualety i vialiki viestybiul, ź jakoha jość čorny vychad va ŭnutrany dvor.
Na vyšejšych pavierchach śpiecyfičnych pamiaškańniaŭ niama, zbolšaha — kabiniety. Na druhim paviersie, akurat nad haražom raźmiaščajecca vialikaja trenažornaja zała z raździavałkami i dušavymi. A ŭzroŭniem vyšej, na trecim paviersie, zaprajektavanaja paŭnavartasnaja hulniavaja zała z sumieščanym polem dla baskietboła i mini-futboła. Taki šmatpaviarchovy spartyŭna-haspadarčy błok lišni raz padkreślivaje finansavy razmach i status viedamstva.
Taksama na druhim paviersie znachodzicca aktavaja zała, raźličanaja na 255 pasadačnych miescaŭ i ź vialikim chołam. Jašče adna vialikaja zała dla pasiadžeńniaŭ prykładna na 60 čałaviek zaprajektavana na čaćviortym paviersie. Z toj ža častki budynka na druhim paviersie zaprajektavana pierachodnaja halereja, jakaja złučyć novy budynak z histaryčnym. Jakim budzie funkcyjanalnaje napaŭnieńnie pomnika architektury ŭ hetym kompleksie, pakul nieviadoma.
Piaty pavierch zastajecca čysta techničnym.
Budynak adrestaŭrujuć, ale pomniku kaniec
A jak uvohule tak stałasia, što taki hmach zmahli pabudavać tak haniebna pastaviŭšysia da pomnika architektury? Jak i ŭ vypadku z budoŭlaj KDB, jakaja parušaje zaćvierdžanyja zony achovy historyka-kulturnaj kaštoŭnaści, prajekt detalovaj płaniroŭki i zakon ab pachavalnaj spravie, adkaz prosty: «časam nie da zakonaŭ».
Prajekt zon achovy droždžava-vinakurnaha zavoda Lubanskaha byŭ zaćvierdžany Ministerstvam kultury ŭ 2015 hodzie. Supastaŭleńnie hetaha dakumienta z tym, što siońnia adbyvajecca ŭ hetym miescy, pakazvaje, jak lohka ŭ Biełarusi abychodzicca zakanadaŭstva ab achovie spadčyny.
Terytoryja vakoł byłoha zavoda Lubanskaha padzielena na niekalki ŭčastkaŭ z roznymi rehłamientami. Samaja strohaja ź ich — achoŭnaja zona, dzie kateharyčna zabaroniena novaje budaŭnictva budynkaŭ i zbudavańniaŭ. Adnak hetaja norma akazałasia absalutna biaśsilnaj pierad biurakratyčnaj chitraściu: hmach prachodzić jak «rekanstrukcyja budynka niavyznačanaha pryznačeńnia», a nie novaje budaŭnictva, a značyć budavać jaho absalutna lubych raźmieraŭ nijaki rehłamient nie zabaraniaje.
Novy budynak znachodzicca taksama ŭ zonie rehulavańnia zabudovy, jakaja ŭstaloŭvajecca śpiecyjalna dla taho, kab novyja pabudovy nie cisnuli na pomnik i nie źniščali jaho vizualnaje ŭsprymańnie. Budoŭla idzie prosta na terytoryi pieršaha režymu ŭtrymańnia, dzie zabaroniena ŭzvodzić budynki vyšejšyja za 5,5 mietra ad uzroŭniu ziamli da kańka dachu. Piacipaviarchovy kompleks pieravyšaje dazvolenuju zakonam normu amal u čatyry razy.
Doŭhaje kryło novaha budynka taksama raściahnułasia ad vulicy Majakoŭskaha da nabiarežnaj Śvisłačy roŭna pa zonie achovy łandšaftu, dzie kateharyčna zabaroniena nie tolki budaŭnictva, ale i źmianieńnie samoha charaktaru łandšaftu.
Niahledziačy na toje, što sami histaryčnyja mury restaŭrujucca, zavod Lubanskaha jak histaryčny pomnik faktyčna pierastaje isnavać. Doŭhi čas u śviecie panavała dumka, što pomnik moža isnavać pa-za svaim histaryčnym asiarodździem. Ale kali paśla vajny staruju zabudovu vakoł saboraŭ i inšych značnych zbudavańniaŭ paznosili, zamianiŭšy na madernisckija karobki, stała zrazumieła, što heta było pamyłkaj. Asiarodździe pracuje jak naturalnaja «rama»: jana raskryvaje mastackuju zadumu i histaryčnaje značeńnie pomnika.
Toje, što adbyvajecca na Majakoŭskaha, naležyć da liku tych horadabudaŭničych pamyłak, jakija vypravić najbolš ciažka. Heta pamyłki taho ž kštałtu, što rabilisia ŭ saviecki čas: piacipaviarchoviki vakoł saboraŭ, šklanyja hmachi i skraznyja mahistrali praz histaryčnuju zabudovu — ničoha z hetaha tak i nie było vypraŭlena i praz paŭstahodździa.
Takoje architekturnaje nachabstva, kali histaryčny budynak, vidavočna, prosta zaminaŭ raźviarnucca budoŭli, i nie źnieśli, naplavaŭšy na achoŭny status, jaho tolki praz kampramis poŭnaha ihnaravańnia achoŭnych zon, navodzić na dumku: a ci nie hetaja mahutnaja siłavaja struktura inicyjavała hłabalnuju začystku Dziaržaŭnaha śpisu historyka-kulturnych kaštoŭnaściej ad architekturnych pomnikaŭ, pra jakuju stała niadaŭna viadoma?
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary