Inicyjatyva Maldzis viartaje redkija mižvajennyja fotazdymki z Kosava
Inicyjatyva Maldzis nabyła na aŭkcyjonie ŭ Polščy try histaryčnyja fotazdymki 1930‑ch hadoŭ, źviazanyja z radzimaj Tadevuša Kaściuški — Kosavam i Mieračoŭščynaj.
Hałoŭnaja znachodka — fatahrafija šyldy z bareljefnym partretam Kaściuški. Hetaja pamiatnaja tablica kaliści ŭpryhožvała dom u Mieračoŭščynie, dzie Tadevuš naradziŭsia. Nabyty zdymak maje pamier usiaho 10ch14 sm. Jon datavany 1936 hodam i moža być adzinaj viadomaj vyjavaj miemaryjalnaj šyldy.
Na dvuch inšych fotazdymkach aŭtarstva paleskaha dakumientalnaha fatohrafa Juzafa Šymančyka zafiksavany susiedni pałac Pusłoŭskich, što znachodzicca ŭ Kosavie pobač ź Mieračoŭščynaj. Heta adzin z samych paznavalnych architekturnych pomnikaŭ Biełarusi. Na pieršym fota bačny frahmient pałacavaha fasada, na druhim — ahulny vyhlad budynka ź jaho charakternymi viežami.
Asabliva cikavy stan pałaca na fotazdymkach. Na adnym ź ich bačnyja vybityja vokny i častkova razburanyja interjery. Heta dazvalaje ŭbačyć pomnik nie tolki jak architekturnuju słavutaść, ale i jak śviedku dramatyčnych padziej XX stahodździa.
«U hetym vypadku słova «viartańnie» maje litaralny sens. Hetyja fotazdymki byli zroblenyja ŭ Biełarusi, zachavali śviedčańni pra jaje časovaje polskaje minułaje i ciapier viartajucca ŭ miesca svajho ŭźniknieńnia. Pakolki aŭtar dvuch zdymkaŭ Juzaf Šymančyk naradziŭsia i žyŭ u Kosavie, a ich uładalnik Česłaŭ Hakie pracavaŭ tam u 1930‑ia hady, to my viartajem jašče i častku spadčyny ludziej, čyje losy byli źviazanyja ź Biełaruśsiu», — kaža kiraŭnik inicyjatyvy Maldzis.
Usie try fotararytety byli nabytyja na aŭkcyjonie ŭ Polščy dziakujučy štomiesiačnym achviaravańniam prychilnikaŭ inicyjatyvy. Nastupnyja zbory adkrytyja dla ŭsich — padtrymać ich možna praz formu.
U budučyni fotazdymki buduć pieradadzienyja ŭ Muziej-siadzibu Tadevuša Kaściuški ŭ Mieračoŭščynie.
U minskim handlovym centry Palazzo sabrałasia daŭžeznaja čarha. Pa darmovych miadźviedzikaŭ!5
Kamientary
Kali byŭ zrobleny zdymak, Kosava było ŭ składzie Polščy, a biełaruskaja dziaržava BSSR było 100 km.
«U hetym vypadku słova «viartańnie» maje litaralny sens. Hetyja fotazdymki byli zroblenyja ŭ Biełarusi, zachavali śviedčańni pra jaje časovaje polskaje minułaje i ciapier viartajucca ŭ miesca svajho ŭźniknieńnia.»
Pry hetym samo "viartaje" ŭ ciapierašnim časie usio roŭna zastajecca niełahičnym. Pakul nie viartaje, abiacaje viarnuć pry źmienie situacyi ŭ krainie.
Davoli doŭha inicyjatyva pisała "viartaje" biez hetaha dadatku. Vyklikali nieparazumieńnie. Paśla zaŭvah ci samastojna zrazumieli, ale narešcie pačali paznačać toje "ŭ budučyni".
Tut prabieł u publičnaj kamunikacyi.
I jašče adzin prabieł zastajecca ŭ statusie taho, što "nabyli" i pakul nie "viernuli".
Miarkuju, dziela prazrystaści i pavahi da fundataraŭ było b dobra pisać pra status kaštoŭnaściej na hety "časovy" pieryjad, jaki moža zaciahnucca:
- čyi jany jurydyčna ŭ hety čas;
- dzie i jak zachoŭvajucca;
- ci isnuje publičny dostup hramadskaści da ich na hety pieryjad;
- jakija miery pradumany, kab kaštoŭnaści zachavalisia da ich sapraŭdnaha viartańnia.
Usio heta pryhožyja słovy i pijar, nie majučy jurydyčnaj siły, nie bolej. U jakoj budučyni, jakija ŭmovy pieradačy? Kamu mienavita naležać fotazdymki ciapier, jakoj jurydyčnaj ci fizičnaj asobie? Jakimi dahavorami zafiksavanyja abiacańni pieradać?