«Патрабавалі, каб я з калегамі пры дзецях па-беларуску не размаўляла». Ці сутыкаюцца беларускамоўныя з булінгам у краіне

Абмеркаванне пачалося з паста ў Threads беларускамоўнай дзяўчыны з Віцебска, якая расказала, як сутыкнулася з негатыўнай рэакцыяй на беларускую мову.

«Цікава, ці сустракаюцца беларускамоўныя зараз у Беларусі з булінгам. Асабіста ў мяне ў Віцебску ёсць такія прыклады: гінеколаг адмовілася прымаць і адправіла да іншага доктара. Уролаг здзекаваўся з маёй беларускамоўнасці, калі я ледзь не рыдала ад болю з-за цыстыту. Замест пастаноўкі дыягназа анеміі гематолаг выклікала калег і паказвала ім мяне як малпу ў цырку. Адмаўляліся выклікаць таксі. Таксіст пры маім жа вучні абражаў мяне за мову. На былой дзяржаўнай працы ў сферы культуры прымушалі перакладаць справаздачы на рускую», — згадвае беларуска найбольш запамінальныя гісторыі.

Яна дадае:

«Калі сустракаюся з сцвярджэннямі, што беларускамоўныя агрэсіўныя ці не любяць стасавацца, то, камон, рабяты — асабіста я ўжо амаль 10 гадоў пастаянна ў абарончай стойцы, калі выходжу з дому. У цэлым гэта адна з прычын, чаму акрамя свайго тэатра і сяброў я нікуды і не хаджу і маю панічныя атакі ў месцах скаплення людзей».

У Мінску і Гродне беларускамоўным нармальна

На допіс адгукнуліся іншыя беларускамоўныя карыстальнікі і падзяліліся сваім досведам. Мяркуючы па каментарах, у Мінску і Гродне беларуская мова сёння ўспрымаецца добра.

Людзі апісваюць нейтральныя або нават цёплыя рэакцыі: супрацоўнікі крамаў, пошты, паліклінік звычайна разумеюць і не робяць заўваг, а часам і самі пераходзяць на беларускую мову.

«У мяне булінга не было. Наадварот, часта пераходзілі — і лекары, і супрацоўнікі пошты, і людзі ў крамах. Цікава, што калі я пачынала размаўляць па-беларуску, часта людзі ў чарзе таксама пераходзілі».

Іншая карыстальніца піша:

«Жыву ў Мінскай вобласці, кожны дзень езджу ў Мінск на працу — усё нармальна, ніхто не буліць. Размаўляю па-беларуску ва ўсіх арганізацыях, усе ўсё, з большага, разумеюць. І ў раённай паліклініцы, і ў РНПЦ у Мінску, і ў прыватных лабараторыях ніхто з дактароў і іншага медперсаналу нічога не казаў. Толькі адна з суседак па палаце аднойчы спытала: «А ты совсем на русском говорить не умеешь?»»

Разам з тым яна ж згадвае і іншы досвед:

«На былой працы рабілі заўвагі, што я размаўляю з дзецьмі па-беларуску ў «небеларускамоўны дзень». У нас тады адной з гадавых задач было выхаванне патрыятызму. Я і падумала: чаму б не размаўляць з дзецьмі па-беларуску. А калі звальнялася, папрасілі напісаць заяву на звальненне па-расейску. Загадчыца садка наогул патрабавала, каб я і з калегамі пры дзецях па-беларуску не размаўляла».

Яшчэ адзін карыстальнік дзеліцца:

«Мінск. Мне пытанне адзін раз задалі ў РАУС. Потым ужо ім стала абыякава. За мінулы год сустрэў толькі аднаго чалавека, які хацеў прынцыпова абслугоўвацца на рускай. Іншых выпадкаў не было. Па-за працай — ніводнага разу».

Іншая сітуацыя, паводле каментатараў, назіраецца ў Віцебску і Магілёве. Гэтыя гарады найчасцей называюць праблемнымі.

У Віцебску беларускамоўныя карыстальнікі апісваюць непаразуменне ў дзяржаўных і медыцынскіх установах, таксі, сферы паслуг.

«Мяне некалькі гадоў таму таксіст запужваў тым, што нажаліцца, быццам я нешта прапагандую. Я проста запыталася ў яго па-беларуску, карткай ці наяўнымі ў мяне аплата».

Карыстальнікі таксама адзначаюць, што беларускамоўных у Віцебску вельмі мала:

«Я, акрамя сябе, у Віцебску за ўсё жыццё сустракала чалавек пятнаццаць. Зараз дакладна ведаю яшчэ траіх. І гэта, канешне, пачварна мала. А вось у Полацку значна больш».

Іншы допіс:

«Колькі жыву ў Віцебскай вобласці, ні разу не чуў людзей, якія размаўляюць на мове. Было б прыемна сустрэць такога чалавека. Нядаўна быў у Гродне, хадзіў глядзець стары замак — там супрацоўніца, якая прадавала квіткі, размаўляла па-беларуску. Так нечакана было, што я нават разгубіўся і адчуў сябе турыстам».

«Паліклінікі, банкі, дзяржустановы і таксі — як нейкі біч»

Многія адзначаюць, што ў «выпадковай» прасторы — у крамах, чэргах, сярод звычайных людзей — булінг узнікае рэдка. Наадварот, там часцей сустракаецца падтрымка.

Праблемнымі месцамі карыстальнікі называюць паліклінікі і бальніцы, банкі, школы і дзіцячыя садкі, таксі, іншыя дзяржаўныя структуры.

«Крамы, чэргі — ніякіх праблем. А вось паліклінікі, банкі, дзяржустановы і таксі — як нейкі біч: раз на месяц як мінімум нешта выстрэльвае».

У дыскусіі прагучалі і каментары людзей з Расіі. Дзве расіянкі асобна падкрэслілі, што беларуская мова выклікае ў іх захапленне, а не раздражненне.

«Я расейскамоўная, бо расейская — мая родная мова. Я ведаю і люблю беларускую. Але калі пачынаю размаўляць па-беларуску ці нават кажу, што яна мне проста падабаецца, таксама сутыкаюся з нейкім булінгам. Не такім жудасным, як у вас, але, думаю, мне робяць «зніжку» за тое, што я з Расіі. Я ўсё роўна лічу, што трэба працягваць — хутка ўсё зменіцца».

Іншая расіянка піша:

«Я хоць і рускамоўная, з Расіі пераехала, але нацыянальную мову абажаю, хоць і мала разумею. Вучу разам з дзіцем і не разумею, як можна гасіць за родную мову. Аднойчы трапіла да стаматолага — аказалася, што ён у клініцы адзіны, хто размаўляе па-беларуску. Прыём прайшоў проста афігенна».

«Вы ж разумееце, што гэта незаконна?»

Частка карыстальнікаў у сітуацыях булінгу актыўна абараняе свае правы — спасылаецца на Канстытуцыю і Закон аб мовах, патрабуе кнігу заўваг і прапаноў.

«А ўсе гэтыя людзі разумеюць, што сваімі паводзінамі наўпрост парушаюць заканадаўства і могуць панесці адказнасць?» — абураюцца ў каментарах.

«Звычайна я абапіраюся на артыкулы Канстытуцыі і Закон аб мовах, патрабую кнігу заўваг і прапаноў. Калі 17 артыкул ураўнаважвае дзве мовы, то 50 дае права на нацыянальнае самавызначэнне. А ў беларускай нацыі адна мова — беларуская».

Але іншыя прызнаюць: часам проста страшна і не хапае ўнутранага рэсурсу на абарону.

«Стромна было некалькі гадоў таму. Здавалася, што так паўсюль і цябе самога хутчэй абвінавацяць у распальванні нянавісці да расейскай мовы. Зараз я разумею, што трэба было пісаць скаргі і даваць справам рух. Але для гэтага мне самой трэба было вырасці».

• 12
• 0
• 2
• 3
• 3
• 8
• 22
• 1