Трамп заявіў, што карта Ірана можа змяніцца

Паводле слоў Трампа, курдскія атрады гатовыя зайсці на тэрыторыю Ірана, але ён нібыта асабіста загадаў ім гэтага не рабіць.

«Я сказаў ім, што не хачу гэтага. Вайна і без таго дастаткова складаная, каб яшчэ ўцягваць у яе курдаў», — падкрэсліў прэзідэнт.

Амерыканскі лідар тлумачыць сваё рашэнне рызыкай поўнага хаосу ў рэгіёне. У Вашынгтоне баяцца, што ўдзел курдаў можа справакаваць не проста змену ўлады, а маштабную грамадзянскую вайну ў Іране, якая падштурхне іншыя этнічныя групы да паўстанняў за аўтаномію. Гэта магло б ператварыць Іран у «тэрыторыю некіраванага выбуху».

У той жа СМІ з крыніцамі ў рэгіёне пісалі, што Амерыка і Ізраіль падбухторвалі курдаў да ўварвання, але тыя імкнуцца ўхіліцца ад такіх дзеянняў, бо не хочуць ахвяраваць сваімі людзьмі ў чужых інтарэсах.

Пры гэтым Трамп сказаў, што «карта Ірана можа змяніцца пасля канфлікту». Ён не канкрэтызаваў, як яна можа змяніцца. Аднак многія звярнулі ўвагу на прывядзенне войскаў Азербайджана ў поўную баявую гатоўнасць.

У амерыканскіх СМІ з'явіліся таксама меркаванні, што ЗША могуць захапіць востраў Харк у Персідскім заліве, праз які праходзіць 90% нафты, якую экспартуе Іран.

Трамп таксама заявіў, што яму больш не патрэбна вайсковая дапамога Вялікабрытаніі на Блізкім Усходзе, паколькі ЗША, на яго думку, ужо перамаглі ў вайне супраць Ірана.

Паводле паведамленняў іранскіх дзяржаўных СМІ, Корпус вартавых ісламскай рэвалюцыі ўжо нанёс шэраг удараў па курдскіх пазіцыях у іракскім Курдыстане. Тэгеран паабяцаў раздавіць любыя групоўкі, якія паспрабуюць замахнуцца на тэрытарыяльную цэласнасць краіны.

5 сакавіка два беспілотнікі, запушчаныя з тэрыторыі Ірана, атакавалі азербайджанскі анклаў Нахічэвань. Адзін з іх трапіў у будынак тэрмінала міжнароднага аэрапорта, які знаходзіцца прыкладна за дзесяць кіламетраў ад мяжы, другі ўпаў побач са школай у сяле Шакарабад. У выніку пацярпелі два чалавекі, а будынак аэрапорта атрымаў пашкоджанні.

Міністэрства замежных спраў Азербайджана назвала гэты напад грубым парушэннем міжнароднага права. Пасла Ірана выклікалі для ўручэння ноты пратэсту, а Баку запатрабаваў ад Тэгерана правесці расследаванне і даць гарантыі, што падобныя выпадкі не паўторацца.

У Міністэрстве абароны Азербайджана заявілі, што атакі на цывільную інфраструктуру не застануцца без адказу і паабяцалі прыняць меры для абароны суверэнітэту краіны, насельніцтва і важных аб’ектаў.

Разам з тым раней Ільхам Аліеў асабіста наведаў пасольства Ірана ў Баку, каб выказаць спачуванні ў сувязі са смерцю вярхоўнага лідара аяталы Алі Хаменеі, які загінуў у выніку амерыкана-ізраільскіх удараў.

Як паведамляла Financial Times, яшчэ да цяперашняга крызісу на Блізкім Усходзе ў Іране быў распрацаваны план на выпадак вайны, які прадугледжвае ўдары па энергетычных аб’ектах суседніх краін з мэтай стварыць хаос у рэгіёне і аказаць ціск на Захад.

У Іране жыве вельмі шмат азербайджанцаў, гэта найбуйнейшая этнічная меншасць краіны, колькасць якой, па розных ацэнках, складае ад 15 да 20 мільёнаў чалавек (прыкладна 16—25% насельніцтва Ірана). Гэта у паўтара ці два разы больш, чым насельніцтва Азербайджана (каля 10 мільёнаў).

Асноўная частка азербайджанскага насельніцтва жыве на паўночным захадзе Ірана, у рэгіёне, які гістарычна называюць Паўднёвым Азербайджанам. Ён мяжуе з Азербайджанскай Рэспублікай.

Падзел азербайджанскага этнасу адбыўся ў пачатку XIX стагоддзя ў выніку расійска-персідскіх войнаў. Паводле Гюлістанскага (1813) і Туркманчайскага (1828) дагавораў тэрыторыя была падзелена па рацэ Аракс. Паўночная частка тады адышла да Расійскай Імперыі (цяпер незалежны Азербайджан), а паўднёвая частка засталася ў складзе Персіі (цяпер Іран).

Азербайджанскае пытанне ў Іране падчас Другой сусветнай вайны, а асабліва пасля яе спрабаваў выкарыстаць Сталін. У 1941 годзе туды ўвялі савецкую 47‑ю армію, а прапагандысты, якіх з Баку накіроўваў 1‑ы сакратар ЦК КП Азербайджана Мір-Джафар Багіраў, актыўна распаўсюджвалі ідэі паназербайджанізму.

У жніўні—верасні 1945 года была створана Дэмакратычная партыя Азербайджана. 26 лістапада 1945 года пад кантролем савецкіх войскаў адбыліся выбары ў Нацыянальны меджліс Іранскага Азербайджана, на якіх перамагла гэтая партыя. 12 снежня было абвешчана пра стварэнне Дэмакратычнай Рэспублікі Азербайджан. Прыкладна ў той жа час, у студзені 1946 года, у Іранскім Курдыстане была абвешчаная такая ж марыянеткавая Мехабадская рэспубліка.

Аднак план Масквы стварыць у Іранскім Азербайджане залежную дзяржаву не ўдалося рэалізаваць. У маі 1946 года Сталін пад ціскам ЗША і Вялікабрытаніі вывеў савецкія войскі з Ірана. Пасля гэтага лёс створаных саветамі рэспублік фактычна быў вырашаны — неўзабаве іранскія войскі ўзялі іх тэрыторыю пад кантроль, а лідары рэспублік былі ці рэпрэсаваныя, ці збеглі ў СССР. Пасля таго пытанне азербайджанскага аб'яднання на сур'ёзным узроўні больш ніколі не падымалася. 

Азербайджанскія карані маюць адзін з лідараў іранскай апазіцыі Мірхасэйн Мусаві і знакаміты іранскі кінарэжысёр Джафар Панахі. Праўда, далёка не ўсе людзі цюркскіх каранёў у Іране захавалі азербайджанскую ідэнтычнасць.

• 1
• 0
• 3
• 6
• 5
• 0
• 0
• 1