Чаму хлопчык, для якога бацька напісаў «Віні-Пуха», зненавідзеў гэтую кнігу
Першая кніга Алана Аляксандра Мілна пра Віні-Пуха ўбачыла свет сто гадоў таму — у кастрычніку 1926 года. Яна палюбілася многім пакаленням дзяцей ва ўсім свеце.
Аднак той, хто натхніў аўтара на яе стварэнне, — яго ўласны сын — прызнаваўся ў інтэрв’ю Бі-бі-сі, што хоча «ўцякаць, калі хтосьці заводзіць пра гэта размову».
«Віні, паабяцай, што ты ніколі на мяне не забудзешся. Нават калі мне будзе сто гадоў».
Гэтыя словы, поўныя замілавання і суму, Крыстафер Робін гаворыць свайму плюшаваму мядзведзіку Віні-Пуху ў апошнім раздзеле кнігі.
Брытанскаму празаіку і драматургу А. А. Мілну не варта было хвалявацца. Першая кніга пра Віні-Пуха выйшла ў свет 100 гадоў таму, у кастрычніку 1926 года, і пазнаёміла чытачоў з героямі, прататыпамі якіх сталі сын аўтара і яго цацкі: кранальна недарэчны мядзведзік Пух, палахлівы Пятачок, гіперактыўны Тыгра і песімістычны Ія-Ія.
Гэтых герояў не толькі не забыліся — за мінулае стагоддзе яны выйшлі далёка за межы свайго ідылічнага дома, Стоакровага лесу, і зажылі ўласным, асобным жыццём.
З 1966 года яны сталі героямі анімацыйных і мастацкіх фільмаў студыі Disney, а таксама часткай медыясусвету, які сёння з'яўляецца адной з самых касавых медыяфраншыз у гісторыі.
У Польшчы Віні-Пух нават апынуўся ў цэнтры скандалу праз абвінавачванні ў «непрымальнасці». Ён стаў нагодай для стварэння мемаў, якія высмейваюць старшыню КНР Сі Дзіньпіна, а таксама спарадзіў іранічныя тэорыі ў поп-культуры, згодна з якімі жыхарам Стоакровага лесу «паставілі дыягназы» — розныя псіхалагічныя расстройствы.
Аднак на самай справе з'яўленне Віні-Пуха і наступны поспех кніг пра яго сталі няпростым выпрабаваннем для сына Мілна, які фігуруе ў іх пад імем Крыстафер Робін.
У 1976 годзе ў эфіры праграмы BBC Desert Island Discs ён расказаў, што быў «у захапленні і адчуваў гонар», калі кнігі ўпершыню выйшлі ў свет. Але пазней, калі ён крыху падрос, радасць ад таго, што яго звязваюць з Віні-Пухам, «пачала згасаць».
З часам у яго ўзнікла вострая незадаволенасць тым, што бацька выкарыстаў у сваёй творчасці іх дзіцячыя забавы — тыя самыя, у якія яны гулялі ў лесе Эшдаўн у графстве Усходні Сасекс, Англія. Менавіта гэты лес стаў прататыпам Стоакровага лесу.
«Мне здавалася, быццам бацька дасягнуў свайго поспеху, узлезшы на плечы маленькага дзіцяці — мяне. Нібыта ён скраў маё добрае імя, пакінуўшы мне наўзамен толькі пустую славу «сына таго самага Мілна», — пісаў Крыстафер у сваіх мемуарах «Зачараваныя мясціны» (The Enchanted Places), апублікаваных у 1974 годзе.
Як паказана ў фільме 2017 года «Бывай, Крыстафер Робін», яго дзяцінства было не такім бесклапотным, як у кнігах Мілна.
«У тыя часы такіх дзяцей, як я, выхоўвалі нянькі. І, па сутнасці, усё маё дзяцінства — аж да дзесяці гадоў — прайшло пад апекай няні», — расказаў ён у інтэрв’ю BBC у 1971 годзе.
Ён прызнаўся, што ў раннім дзяцінстве амаль не ведаў сваіх бацькоў.
«І бацька, і маці трымаліся даволі адхілена, прынамсі пакуль мне не споўнілася гадоў дзевяць… Я бачыў іх толькі ў пэўныя гадзіны дня».
Ён таксама адзначаў, што кнігі не былі прызначаныя для яго: «[Мой бацька] мной не цікавіўся. Ён пісаў для сябе».
Сарамлівасць і рэўнасць
У сваіх мемуарах Крыстафер Мілн успамінаў, як адзін журналіст сказаў яго бацьку, што ў яго кнігах «адчуваецца глыбокае разуменне дзяцей і любоў да іх». На гэта А. А. Мілн адказаў: «Не магу сказаць, што я іх настолькі моцна люблю… і ўжо дакладна ніколі не адчуваў да іх ніякай сентыментальнасці».
У тым жа інтэрв’ю, адказваючы на пытанне, як вядомасць паўплывала на яго сына, А. А. Мілн — ужо больш павольна — сказаў, што спадзяецца: «гэта яму не нашкодзіла».
Гэтая надзея спраўдзілася не ў поўнай меры. У сваіх мемуарах Крыстафер тлумачыў: «На жаль, выдуманы Крыстафер Робін адмаўляўся паміраць, а ў самога Крыстафера — яго рэальнага прататыпа — адносіны з персанажам складваліся далёка не заўсёды добра».
У школьныя гады гэтая сувязь з літаратурным героем стала для яго «балючым месцам, якое, здавалася, ніколі не загоіцца», — і ўсё праз яго надзвычайную, паралізуючую сарамлівасць.
Пазней, калі Крыстафер стаў дарослым і спрабаваў знайсці працу, дадатковыя праблемы ўзніклі праз рэўнасць.
Хоць здавалася, што бацька дасягнуў поспеху выключна ўласнымі намаганнямі, Крыстафер задаваўся пытаннем: «Ці сапраўды толькі ўласнымі? Ці не зрабіў і я свой унёсак у гэты поспех?»
Ён адчайна імкнуўся пазбавіцца ад таго, каб яго вечна атаясамлівалі з Крыстаферам Робінам.
Уладальнік дома, дзе прайшло яго дзяцінства і дзе разгортваліся падзеі гісторый пра Віні-Пуха, расказаў BBC у 2002 годзе, што некалькі дзесяцігоддзяў таму запрашаў Крыстафера ў госці.
«У адказ ён даслаў даволі непрыемны ліст, у якім заявіў, што нішто не прымусіць яго зноў пераступіць парог гэтага дома».
У 1979 годзе Крыстафер сапраўды вярнуўся ў лес Эшдаўн, каб згуляць у «гульню з палачкамі» — забаву, у якую ён гуляў у дзяцінстве і якая стала вядомай дзякуючы кнігам.
Аднак праз восем гадоў — ужо пасля таго, як ён дапамог мясцовай радзе выкупіць лес, каб захаваць яго, — Крыстафер усё ж прызнаўся, што вядомасць як «хлопчыка з мядзведзікам» стала для яго цяжарам. Ён расказаў, што спраўляўся з гэтым, «пераважна пазбягаючы такіх размоў і ўцякаючы, калі людзі закраналі гэтую тэму».
Прымірэнне
Тым не менш напрыканцы жыцця Крыстафер прымірыўся са справай свайго бацькі, але не з тым дыскамфортам, які прынесла яму непажаданая слава.
«У рэшце рэшт ён прыняў той факт, што бацька насамрэч быў да яго прывязаны і нават не мог уявіць, што адбудзецца пазней», — расказала ў 2002 годзе ў інтэрв’ю BBC Эн Туэйт, біёграфка А. А. Мілна.
Крыстафер разумеў: кнігі пра Віні-Пуха, верагодна, былі для яго бацькі спосабам пераадолець прорву, якая існавала паміж імі ў раннія гады, — магчымасцю выказаць тое, чаго ён не мог сказаць іншым чынам.
«Сэрца майго бацькі заставалася зашпіленым на ўсе гузікі на працягу ўсяго яго жыцця, — пісаў Крыстафер у сваіх мемуарах. — Ён меў глыбокія пачуцці, але трымаў іх у сабе — або ж, будучы пісьменнікам, даваў ім выхад у сваіх творах. Аднак нават там ён іх маскіраваў… І так, апрануўшыся ў блазенскі каўпак з бразготкамі, паўставалі ў вобразе восліка Ія-Ія».
Крыстафер прызнаваў, што пачаў успрымаць Віні-Пуха як спосаб, з дапамогай якога бацька спрабаваў знайсці з ім агульную мову.
«Сёння людзі часам кажуць мне: «Як жа табе пашанцавала мець такога цудоўнага бацьку!» — мяркуючы, што, калі ён пісаў пра мяне з такой любоўю і разуменнем, то, напэўна, і гуляў са мной з такой жа любоўю і разуменнем».
Аднак, як пісаў Крыстафер: «Мой бацька быў творчым чалавекам, і менавіта таму, што ён не ўмеў гуляць са сваім маленькім сынам, яго імкненне да блізкасці знайшло выйсце ў іншым — ён пачаў пісаць пра яго».
Каментары
Па-мойму, гэта супярэчыць таму, што бацька "ім не цікавіўся". Можа дзецям знакамітых і таленавітых крыўдна, што яны самі проста звычайныя людзі?