Viačorka pra vyniki hoda: My palepšyli adnosiny z Ukrainaj, viarnułasia ŭvaha da Biełarusi

— Jakija hałoŭnyja źniešniepalityčnyja vyniki dla Biełarusi i demakratyčnych siłaŭ vy b adznačyli ŭ hetym hodzie?

— Na fonie mirnych pieramovaŭ pa Ukrainie viarnułasia ŭvaha da Biełarusi. Nam udałosia pravieści važnyja dyskusii, pryniać rezalucyi i rašeńni pa Biełarusi ŭ Radzie ES, ABSIE, AAN, G7. Pastupova prychodzić razumieńnie, što biez demakratyzacyi Biełarusi mir u rehijonie nie budzie tryvałym.

My palepšyli adnosiny z Ukrainaj, uciahnuli ŭ biełaruskuju temu novyja krainy — adbyŭsia pieršy vizit u Aŭstraliju i Novuju Ziełandyju.

Biezumoŭna, adnym z najvažniejšych faktaraŭ u hetym hodzie stała prezidenctva Donalda Trampa, u tym liku dla Biełarusi. Na ździŭleńnie mnohich, naša kraina stała adnym z pryjarytetaŭ amierykanskaj palityki, byŭ pryznačany śpiecyjalny pasłańnik pa Biełarusi.

Dziakujučy svajmu stylu i padychodu, Trampu ŭdałosia damahčysia vyzvaleńnia sotniaŭ palitviaźniaŭ.

— Jak by vy acanili pazicyi Śviatłany Cichanoŭskaj i aficyjnaha Minska, ci jany tryvałyja?

— Adznaču, što režymu nie ŭdałosia lehitymizavać siabie praz falšyvyja vybary ŭ pačatku hoda. Pry hetym jon dabiŭsia peŭnych pośpiechaŭ u Kitai i ŭ niekatorych krainach Azii.

Što da Śviatłany Cichanoŭskaj, jana zachoŭvaje svaje pazicyi i mižnarodny status: jaje i nadalej prymajuć jak lehitymnuju pradstaŭnicu Biełarusi na samym vysokim uzroŭni.

Darečy, pa kolkaści sustreč z kiraŭnikami dziaržaŭ i ŭradaŭ, ministrami i mižnarodnymi lidarami, mahčyma, heta byŭ samy nasyčany hod za ŭsie piać.

Razam z tym, ščyra kažučy, utrymlivać fokus na Biełarusi stała składaniej, i ciapier treba prykładać udvaja bolš namahańniaŭ, kab pra našu krainu nie zabyvali.

— Niekatoryja naadvarot ličać takija sustrečy marnaj trataj času i aktyŭna krytykujuć Cichanoŭskuju i ŭvieś Kabiniet. Usio bolš ludziej adčuvajuć rasčaravańnie demakratyčnym rucham. Jak vy da hetaha staviciesia?

— Nasamreč usie piać hadoŭ byli i krytyka, i rasčaravańnie. Chtości vyharaje, chtości prychodzić novy. Heta zrazumieła: kali ludzi znachodziacca ŭ vyhnańni, pazbaŭlenyja domu, stabilnaści, zvykłaha žyćcia, jany časta pačynajuć šukać vinavatych. I heta padśviadoma pierakładajecca na lidaraŭ — Cichanoŭskuju, Łatušku, Franaka, inšych.

Ale hałoŭnaje, što krytyčnaja infrastruktura pracuje, instytucyi zachavanyja: mižnarodny napramak trymajecca, pravaabaroncy pracujuć, žurnalisty robiać svaju spravu.

Kožny robić toje, što moža. I nam sapraŭdy šmat što ŭdajecca — niahledziačy na abmiežavanyja mahčymaści, vyhnańnie i pastajannyja represii.

Jość roznyja padychody i taktyki — i heta narmalna. Hałoŭnaje, što va ŭsich sychodzicca meta. Krytyku i sprečki treba ŭsprymać spakojna: było b dziŭna, kali b ich nie było ŭ takoj składanaj situacyi.

Ale dadam jašče važnuju reč: nam, biełarusam, treba vučycca i dziakavać adno adnamu. Bo kožny čałaviek u hetym zmahańni važny.

— Vy skazali, što, niahledziačy na abmiežavanyja mahčymaści, šmat što ŭdajecca. Jakija rašeńni Kabinietu najbolš upłyvali na biełarusaŭ ciaham hoda?

— Adkažu šyrej — nie tolki pra Kabiniet, a pra demakratyčnyja siły ŭ cełym. Najpierš, była stvorana i pracuje humanitarnaja infrastruktura dapamohi vyzvalenym: heta i pravaabarončyja inicyjatyvy, i Mižnarodny humanitarny fond, i EU Victims Facility, i Płatforma dakumientavańnia złačynstvaŭ (IAPB).

Pry hetym dapamoha akazvajecca i tym, chto zastajecca ŭnutry krainy.

Sumiesna ź Jeŭrapiejskim sajuzam byli zapuščanyja stypiendyjalnyja prahramy, abmieny, prahramy pierakvalifikacyi dla biełarusaŭ u vyhnańni.

My spryjali pryniaćciu zakanadaŭstva na karyść biełarusaŭ u šerahu ŭradaŭ, u tym liku va Ukrainie. Taksama była stvorana vajskovaja kamisija z udziełam Kaardynacyjnaj rady i Kabinietu — i heta stanoŭča ŭspryniali biełaruskija dobraachvotniki.

Narešcie, sioleta my ŭbačyli, jak dziakujučy niepasrednym kantaktam, napracavanym za piać hadoŭ, udavałasia ratavać ludziam žyćcio i svabodu.

Tak, my ŭratavali dziasiatki ludziej ad departacyjaŭ, u bolš čym 10 krainach vyrašyli prablemy ź lehalizacyjaj i pašpartami zamiežnika, pačali supracu ź Interpołam, zmabilizavali padtrymku dla žurnalistaŭ i represavanych, što akazałasia krytyčna važnym na fonie skaračeńnia amierykanskaj dapamohi.

Cikava, što i Łukašenka ŭvažliva sočyć za pracaj demakratyčnych siłaŭ. My viedajem, što ŭ Minsku abmiarkoŭvali i kancepcyju lustracyi, i ekanamičnuju prahramu Alisy Ryžyčenki. Heta pakazvaje našu relevantnaść i subjektnaść.

— Ci čakajecie vy pieramienaŭ u demakratyčnych siłach paśla vyzvaleńnia našych aktyvistaŭ i lidaraŭ?

— Tak, biezumoŭna. Heta novaja enierhija, novyja idei i dadatkovaja ŭvaha da Biełarusi. Vyzvaleńnie kožnaha čałavieka, jaho historyja, dazvalaje znoŭ pryciahnuć uvahu da situacyi ŭ krainie.

Pahladzicie, naprykład, jak mocna i dakładna siońnia vystupaje Aleś Bialacki. Čym bolš ludziej u ruchu — tym lepš.

Viadoma, tym, chto vyjšaŭ na svabodu, treba dać čas. Ludzi vychodziać z turmaŭ u vielmi ciažkim stanie — fizičnym i psichałahičnym. Pieršaje, što jany pavinny atrymać, — spakoj, lačeńnie, padtrymku blizkich, čas na adnaŭleńnie.

Vyzvaleńnie Alesia Bialackaha, Maryi Kaleśnikavaj, Viktara Babaryki, Maksima Znaka — heta viartańnie hałasoŭ, jakija majuć aŭtarytet i ŭ Biełarusi, i ŭ śviecie.

Hetyja ludzi — nie «alternatyva» demakratyčnamu ruchu, a jaho nieadjemnaja častka. Jany ŭzmocniać jaho, kali i jak sami paličać patrebnym. I dla ŭsich ich u ahulnaj spravie zaŭsiody jość miesca.

— U vyniku, z čym idziem u novy hod?

— Z vyzvalenymi hałasami, jakich nam vielmi nie chapała na voli. Praces vyzvaleńnia palitviaźniaŭ pačaŭsia pry viadučaj roli ZŠA, i my budziem padtrymlivać jaho i damahacca spynieńnia represij, kab usie mahli biaśpiečna viarnucca dadomu.

Biezumoŭna, padziei vakoł Ukrainy buduć adkryvać novyja mahčymaści i vykliki dla Biełarusi, i nam treba być asabliva aktyŭnymi, kab našu krainu nie addali Rasii na vodkup.

Tak, situacyja zastajecca dramatyčna ciažkaj. Ale heta jakraz toj momant, kali nielha składać ruki. Naadvarot — treba padnapružycca i pracavać jašče bolš.

Kab pra Biełaruś kazali, kab biełaruskija intaresy ŭličvali. My ŭsie ciapier źjaŭlajemsia ŭdzielnikami histaryčnych pracesaŭ, jakija vyznačajuć los Biełarusi i Jeŭropy na hady napierad.

Ja nie maju zvyšaptymizmu da 2026 hodu. Budzie ciažka. Ale treba ścisnuć zuby i rabić svaju biełaruskuju spravu. Idziem u novy hod z nadziejaj.

• 9
• 1
• 1
• 3
• 0
• 0
• 0
• 2