Jarasłaŭ Pisarenka: Adnojčy pračnuŭsia, pahladzieŭ na siabie ŭ lusterka i zrazumieŭ, što tak žyć bolš nielha
Jak pieraadoleŭ depresiŭnyja časy, pra čałaviečnaść za kratami, i što rabić u čakańni viartańnia dadomu, «Salidarnaści» raspavioŭ spartyŭny žurnalist i błohier Jarasłaŭ Pisarenka.
U klipie Dzimy Nikanoviča i Nikity Najdzionava «Lacić znoŭ» Jarasłaŭ vyhladaje byccam zorka Halivuda. Za apošnija hady jon skinuŭ bolš za 10 kiło, napraktykavaŭ bicepsy i kinuŭ palić. Ci lohka palityčnamu ŭciekaču ŭ vymušanaj emihracyi vyhladać jak Stetchem?
Samym ciažkim, kaža Jarasłaŭ, było pierajazdžać ź miesca na miesca. Jon źjechaŭ ź Biełarusi ŭletku 2021-ha, z zaplečnikam i sumkaj. U 2022‑m źjazdžaŭ užo z Ukrainy ŭ Polšču. I kožny raz pačynaŭ nanoŭ.
— Što tyčycca zorki Halivuda, u 2023‑m u mianie byli depresiŭnyja časy. Ja pačynaŭ krychu złoŭžyvać ałkaholem, skočvaŭsia ŭsio bolš da tusovak, baraŭ i hetak dalej.
Adnojčy pračnuŭsia, pahladzieŭ na siabie ŭ lusterka i zrazumieŭ, što tak žyć bolš nielha. Bo kačusia tudy, kudy nasamreč nie chaču. Dadaŭ sport, pravilnaje charčavańnie, ałkahol źvioŭ da minimuma.
Ja ŭsio žyćcio nie paliŭ, da 25 hod, a ŭ 2020‑m pačaŭ. Zrazumieŭ, što palu bolš za pačak na dzień, heta byŭ taki peŭny psichałahičny barjer. I voś užo čatyry miesiacy jak kinuŭ. Raniej dumaŭ, što kinu palić, kali viarnusia ŭ Biełaruś. A potym zrazumieŭ, što treba dumać pra siabie tut i zaraz.
Bolš staŭ dbać pra siabie, dumać nie pra toje, što ja nie mahu ničoha źmianić, i śviet taki niespraviadlivy (hetyja dumki ni da čaha dobraha nie pryvodziać), a jak mahu zrabić bolš ščaślivym svajo asiarodździe, siabie, svaju dziaŭčynu, siabroŭ. Dy jak bolš dobraha zrabić dla hledačoŭ našaha kanała.
— Vas z Alaksandram Ivulinym zatrymali 5 hod tamu. Što vy siońnia zhadvajecie pra toj čas?
— Zaraz takaja kolkaść roznych padziej adbyvajecca ŭ śviecie i ŭ žyćci, što ja niejak złaviŭ siabie na dumcy, što nie paśpiavaju asensoŭvać navat hetyja momanty. Bo vialikaja ščylnaść roznych źjaŭ.
Piać hadoŭ tamu… Heta było nie toje, što ŭ minułym žyćci, a navat niekalki žyćciaŭ tamu. Kaniešnie, ja dobra pamiataju tyja momanty, dumaju ab tym, što byŭ nifihova taki śmieły (uśmichajecca). Jak i šmat chto tady. Bo zaraz retraśpiektyŭna hladziš na krainu, i jak tam napałmam usio vypalvajuć, a ŭ toj momant padavałasia, što ničoha strašnaha z nami nie zdarycca. Chacia ŭžo i samalot z Pratasievičam pasadzili, było ž zrazumieła, što pačnucca mocnyja čystki.
Ale ŭ hałavie było: nie, nifiha, žyviom dalej, usio narmalova. Była niejkaja takaja śmiełaść, navat kali zatrymali.
Zaraz razumieju: mnie vielmi paščaściła, što nie prajšoŭ usiu hetuju žudasnuju sistemu całkam, na hady ci miesiacy. Prosta 15 sutak, jak my zaraz razumiejem, heta ništo.
— Zdajecca, tam samaje strašnaje — heta dumka, što možaš i nie vyjści. Moža ŭ vas jość niejkija parady jak sabie pavodzić tam, bo biełarusy ž praciahvajuć traplać za kraty i siońnia.
— Jak kazali ŭ filmie «Śpis Šyndlera», samaje strašnaje, što pravił niama. Niama takoha, što budzieš pavodzić siabie tak, i tady harantavana z taboj usio budzie akiej. Na žal, moža paščaścić, a moža — nie.
Ja bačyŭ tam roznych ludziej, i tych, chto byŭ u adčai, płakaŭ, panikavaŭ. Maŭlaŭ, jak tak, čamu ja tut, ja ž navat ničoha nie zrabiŭ!
A byli ludzi, što prosta siadzieli, abmiarkoŭvali mašyny ci futboł. Šmat u kaho śviadomaść pačynaje budavać umoŭny mur, kab paprostu zachavać siabie, kab nie dumać pra mahčymy termin. I heta vielmi dobraja štuka, kali ty nie možaš paŭpłyvać na situacyju, u jakoj apynuŭsia.
Jarasłaŭ zhadvaje, što ŭ 2021‑m ludzi ŭ turemnaj sistemie byli roznyja.
— Byŭ čuvak, jaho ŭsie zvali Bałakłava, bo ŭ joj uvieś čas i chadziŭ. To jon moh prynieści nam myła ci tualetnaj papiery. A inšamu skažaš, što ŭ nas tut na 20 darosłych mužčyn adzin mały ahryzak myła, to pačuješ: «Ničoha! Daście rady i tak».
Byli tyja, što ździekavalisia, a niekatoryja ŭvohule žyli ŭ niejkim inšym suśviecie. Pamiataju, kali ŭ RUUSie siadzieŭ, tam śledčy zapytaŭ: «Pajedzieš na sodni ci štraf?» I tut zabiahaje jaho kaleha, raić: «O, nie, štraf vialiki, hrošy jašče płacić! Lepiej na sodni…»
— A čamu vy pajšli pracavać na STB, i ci časta zaminała čornaja paznaka «žurnalist BT»?
— Ja pastupiŭ na žurfak u 2012-m, pracavać na STB pajšoŭ u 2014-m. Na momant Płoščy-2010 mnie było 15 hadoŭ. Tak atrymałasia, što ŭ mianie było vielmi nie palityčnaje asiarodździe. Ja nie nadta zadavaŭ sabie niejkija pytańni.
Užo na žurfaku staŭ razumieć bolš. Na STB trapiŭ vypadkova, bo jany šukali čałavieka, a ja viedaŭ sport. Padavałasia, što heta dobraja prystupka, a paśla zmahu razahnacca i rabić svoj prajekt.
Padajecca, nikoli nie rabiŭ takoha, za što mnie było b soramna. Byli kryndžovyja rečy nakštałt chakiejnych turniraŭ, ale ludziej nie padmanvaŭ. Jak moh rabiŭ svaju pracu.
Nikoli da mianie nie było staŭleńnia, što ja betešnik ci estebešnik. U mianie było šmat siabroŭ, što pracavali na TUT.BY dy inšyja niezaležnyja miedyja. Ja moh spakojna pryjści ŭ halereju «Ŭ» na sustreču z Sašam Filipienkam.
Ale ž žarty byli. Jość siabar, jaki, kali ja pracavaŭ na teliku, lubiŭ mianie prychvatvać, nazvaŭšy moj kantakt u telefonie «vincik prapahandy».
— Vy kažacie «rabiŭ svaju pracu, nikoha nie padmanvaŭ», tak i siońnia na BT, dumaju, šmat chto tak dumaje. Tym bolš vy — spartovy žurnalist, mahli i ŭ 2020‑m pracavać cichieńka sabie dalej. Što stała apošniaj kroplaj?
— Hvałt. Heta čyrvonaja linija, toje, što ja nijak nie mahu ŭsprymać. Kali mocny padymaje ruku na słabaha. Mianie prosta pačynaje treści, kali baču momanty takoj vidavočnaj niespraviadlivaści.
Mahu hladzieć boks ci sam baksavać, heta akiej, kali dva čałavieka vychodziać na sparynh. Ale kali idzie žančyna, junak, a da ich padlataje čuvak z dubinkaj i pačynaje bić, heta ŭžo za hrańniu čałaviečaha.
Viedajecie, navat tyja vyniki vybaraŭ, falsifikacyi, navat kali mianie jak hramadzianina Biełarusi padmanuli, dla mianie heta nie było b imavierna nahodaj kudyści vychodzić. A kali pabačyŭ taki hvałt, to heta adrazu pieršaja i apošniaja kropka.
— Heta pra vyvučanuju biezdapamožnaść? Pra toje, što za dziesiacihodździ my nibyta pryzvyčailisia da takoha raskładu i falsifikacyj? Ale ž u 2010‑m taksama byŭ hvałt, Niaklajeŭ patrapiŭ u balnicu z žudasnymi traŭmami.
— Ja svajo žyćcio, ad samaha naradžeńnia, pražyŭ za Łukašenkam. Nie šmat kudy vyjazdžaŭ. I pra vyvučanuju biezdapamožnaść — heta na 100 adsotkaŭ tak.
Pamiataju pieršyja maje vybary 2015-ha. Ja ich prosta praihnaravaŭ, nikudy nie pajšoŭ, bo razumieŭ, što heta marnavańnie času.
Što tyčycca 2010‑ha i žudasnyja traŭmy Niaklajeva, tady nibyta było adčuvańnie, što jon vychodziŭ suprać ułady, to pavinien byŭ razumieć mahčymyja nastupstvy. Hučyć tak sabie, ale ŭ 15 hadoŭ mnie padavałasia heta łahičnym.
U 2020‑m heta była inšaja historyja, bo pad zamies trapili ludzi, jakija nie abirali dla siabie taki šlach.
Ja vyjšaŭ upieršyniu, kali pasadzili Babaryku, mianie heta taksama aburyła. Heta vielmi tonki momant, bo ŭ 2020‑m heta zakranuła jak nikoli dahetul.
Nasamreč i ŭ 2020-m, i zaraz my jašče vučymsia. Nichto nie viedaje, jak pravilna.
My nibyta takaja maładaja kraina, i nibyta nam tak lohka dastałasia hetaja niezaležnaść. Ale niezaležnaść nikoli nie dajecca lohka. Zaŭsiody jość tyja, chto vychodzić i niešta stračvaje. I tyja, chto skaža: «Nu vy dajacie! Siadzi lepš cicha, zarobak, kvatera dy kitajskaja mašyna ž jość. Što jašče treba?»
Mnie hetaja historyja daje nadzieju, što ŭnutry Biełarusi vielmi šmat fajnych ludziej. I toje, što jany pa fakcie pracujuć na dziaržaŭnych pradpryjemstvach aŭtamatyčna nie robić ich drennymi.
Tamu ja baču svaju misiju (moža, heta słova i zanadta) u tym, kab prosta rabić cikavy kantent na biełaruskaj movie, jaki hladziać dziasiatki tysiač ludziej, mienavita ŭnutry Biełarusi. I heta klova, bo, mnie zdajecca, što hetyja ludzi padzialajuć maje kaštoŭnaści. Vielmi składana ŭ hetyja časy vieryć u ludziej, ale ja sprabuju heta rabić.
Jarasłaŭ kaža, što kampramisy ŭ jaho pracy na BT sapraŭdy byli, dakładna ŭ kaladnym chakiejnym turniry. Ale pry hetym jon moh mantažavać vypuski Sašy Ivulina, kali toj tolki pačynaŭ. Bo taksama byli i jaho repartažy ź Miensk-Areny.
— Mnie padavałasia, što heta narmalova, typu taki bałans, bo ŭ mianie jość svaboda zmantažavać i taki rolik, jaki na YouTube pahladziać ludzi. Nibyta była damova, što raz na hod ciabie mohuć vyciahnuć na voś heta, ale astatni čas ja budu rabić toje, što zachaču.
Dumaju, što raści nad saboj — heta całkam narmalova. Bo čałaviek heta nie pomnik.
Hałoŭnaje — viera ŭ siabie, a nie ŭ toje, što niechta pryjdzie i niešta źmienić. I dakładna ž niešta budzie. Bo pamiataju, jak my siadzieli na Akreścina, dzie zaŭsiody harać lampački. Ale ŭ adzin viečar jany adklučylisia. Było adčuvańnie, što pa ŭsiamu Akreścina. Heta było leta 2021-ha, i tady była niejkaja sustreča Bajdena z Pucinym.
My siadzieli tady ŭ kamiery i razhaniali, što, kali jany tam vyrašyli pastavić na miesca Łukašenku, to ŭ nas užo dakładna ŭsio akiej (śmiajecca). Akreścina abiastočana, i my zaraz vychodzim na svabodu. To bok było adčuvańnie, što niechta pavinien pryjści i vyratavać, dapamahčy.
Zaraz jość adčuvańnie, što nikomu my nie patrebnyja, i nichto akramia nas samich nie budzie za nas zmahacca. Ale jość i adčuvańnie, što my taksama niešta možam nasamreč. My sami možam damahčysia ŭłasnaha ščaścia.
Letaś mnie było vielmi pryjemna nazirać za prezidenckaj kampanijaj u Polščy. Ja hladzieŭ tyja debaty jak Netfliks. Ty naziraješ za tym, jak adbyvajecca sapraŭdnaja svaboda. Što pohlady mohuć być marhinalnymi, ale tym nie mienš ułady pavinny ličycca z usimi. Majmu biełaruskamu razumieńniu spačatku heta było davoli składana asensavać, ale heta kłasna. Ludzi vychodziać na akcyi, mitynhi, i heta narmalova, ludziej nie kruciać, im nie pahražajuć.
Jarasłaŭ kaža, što jaho vielmi aburyła kali pamior Mikałaj Ivanavič Kazieka i ludziam z roznych dziaržustanoŭ zabaranili pryjści i raźvitacca z čałaviekam.
— Što b padumaŭ prosty chłopiec z Oršy, jaki maryŭ pra kar'jeru futbalista, a staŭ spartovym žurnalistam, kali b daznaŭsia, što ź im adbyvałasia ŭ apošnija šeść hod?
— Dumaju, jon by ahułam nie zrazumieŭ, što heta adbyvajecca, praz svoj uzrost. Ale, dumaju, jon by ŭsio adno reśpiektnuŭ. Bo heta takaja štuka, mnie padajecca zrazumiełaja ŭ lubym uzroście, kali ty nie prymaješ hvałt i niespraviadlivaść i niešta z hetym robiš. Niahledziačy na toje, jak skłaŭsia tvoj los, i čaho kožny pazbaviŭsia ŭ vyniku.
Ale ŭsio roŭna zaraz vielmi šmat i pazityvu. Na finał čempijanatu śvietu my sabrali bolš za 400 čałaviek, jakija pryjšli na nas z Sašam pahladzieć. Pahladzieć z nami futboł, parazmaŭlać. Dla mianie heta šmat čaho varta. Heta nie prosta ludzi pryjšli, tamu što im, jak na kaladny turnir, skazali: pryjści abavajazkova. A tamu, što jany zachacieli dy ŭziali kvitki.
Jarasłaŭ dobra viedaje ŭkrainskuju movu, bo ź dziacinstva jeździŭ da babuli va Ukrainu. To i kali źjechaŭ ź Biełarusi, navat paśla pačatku vajny, chacieŭ zastavacca va Ukrainie. Ale nie atrymałasia.
A razvažajučy pra vyniki 2020-ha, kaža, što apošnija hady biełarusy, biezumoŭna, strymanyja: nie mohuć vykazać toje, što dumajuć prosta ŭ tvar.
— Bo kali vykažuć, to ŭ turmu pajeduć. Tamu i vymušanyja, umoŭna kažučy, pad dźviery łajno kłaści dy padpalvać. Partyzanščyna hetaja, jak i zaŭsiody ŭ biełarusaŭ u ciažkija časy (uśmichajecca).
Rabi što možaš, z tym što jość, jak umieješ, jak maha lepiej. Rabi niečakanaje, tak pieramožaš. To bok treba namahacca być dobrym čałaviekam.
Navat kali zdarycca, što my nikoli nie vierniemsia ŭ Biełaruś, to ŭ ciabie paprostu nie budzie nahody dumać, što ty pražyŭ niejkaje drennaje ci nie takoje žyćcio. A kali vierniemsia, to budzie śviata, kaniešnie, budzie śviata i budzie klova!
Ciapier čytajuć
«Čakajem u Minsku +1 słavutaść!» Błohieraŭ pryvieźli ŭ byłuju turmu na Vaładarskaha19
Kamientary