«U adnoj krainie jość usio, heta navat niespraviadliva». Biełaruska žyvie niekalki hod u Čyli i kaža, što tam raj na ziamli

Unsplash

— Baču zimovuju čylijskuju ranicu ŭ vašym akiency. 

— Zima ŭ nas hetym razam vydałasia vielmi dziŭnaja, nietypovaja — chałodnaja i daždžlivaja. Užo dva miesiacy zapar lije i lije.

— A ŭ Sanćjaha ž niama sistemy centralnaha aciapleńnia? 

— Tak, i zaraz heta sapraŭdnaja prablema. Byvaje, unačy na vulicy +12°S, pračynaješsia — i ŭ kvatery +12°S. Adziny varyjant — kupić abahravalniki i płacić za elektryčnaść.

— Heta doraha?

— Dla paraŭnańnia, letam my płacim dzieści 40 jeŭra za elektryčnaść, heta maksimum. A za minuły miesiac z abahravalnikam pryjšoŭ rachunak u 130 jeŭra. Ale jano taho vartaje.

Hrašovaja adzinka krainy — čylijski piesa, adzin jeŭra — 1075 piesa.

A ŭvohule (i dla mianie heta vialikaja pieravaha) — sonca tut praktyčna ceły hod. Vosiem miesiacaŭ u hodzie ty ŭvohule nie hladziš prahnozy nadvorja. 

«Pryjechała ŭ Čyli ŭ adpačynak — i krainu zakryli»

— U vas nietypovy start dla raspracoŭščycy — linhvistyčnaja adukacyja ŭ BDU. Zvyčajna heta šlach chutčej u HR, PR, SMM i h. d.

— Kali ŭ 17 hadoŭ pastupaješ, zvyčajna navat nie dumaješ pra toje, što hetaja adukacyja pryniasie tabie ŭ budučyni. Tak skłałasia, i ja vyrašyła pajści vyvučać movy. Kali skončyłasia raźmierkavańnie, treba było dumać, što rabić dalej. Adna maja siabroŭka pracavała ŭ IT — kampanija adkryłasia ŭ 2017-2018, jany aktyŭna nabirali teściroŭščykaŭ navat biez dośviedu. I ŭ hetaj kampanii ŭ mianie adrazu ŭsio stała vielmi dobra atrymlivacca.

Pracavała tak hady čatyry — i pryjšoŭ momant, kali čas kudyś prasoŭvacca: užo niejkim čynam navat sumna, plus hrašovy faktar. Vyrašyła, što pajdu vučycca na raspracoŭščyka. U kampanii mianie padtrymali: «Idzi, u ciabie 100% atrymajecca». Pajšła na śpiecyjalizavanyja kursy pa ŭ IT-Incubator, heta vielmi mocnaja biełaruskaja škoła.

Da taho času ja ŭžo viedała, što chutka pajedu ŭ Čyli.

— Čamu Čyli?

— Ja pierajechała žyć da svajho muža, jon čylijec.

Maja historyja z Čyli pačałasia z taho, što ja pryjechała siudy ŭ adpačynak u 2020-m. Tady jakraz pačałasia pandemija, praz 10 dzion krainu zakryli na vyjezd.

Zamiest adpačynku ja zastałasia tut žyć na vosiem miesiacaŭ. Kali mianie tut zakryli, ja nie viedała, što rabić sa svajoj pracaj u Biełarusi. Ale kampanija skazała: kupi sabie noŭtbuk i pracuj. 

Potym ja ŭžo i nie chacieła źjazdžać z Čyli, ale nie było lehalnaha sposabu zastacca, tamu daviałosia viarnucca na niejki čas. Jakraz hetym časam ja i skarystałasia, kab vučyć prahramiravańnie. I ŭ kancy 2021 hoda znoŭ pierajechała ŭ Čyli — i ŭžo šukała tam pracu.

— A kolki času zajmaje pieralot ź Biełarusi ŭ Čyli?

— U 2020‑m miežy jašče nie byli začynienyja. Ja dajechała da Vilni, potym na łaŭkostary kala troch hadzin da Ryma, z Ryma za 12 hadzin da Sanćjaha — raniej byli takija pramyja rejsy.

Ciapier ža treba ź Minska dalacieć da Stambuła, heta 5 hadzin. Sa Stambuła možna kupić kvitok da Sanćjaha ź pierasadkaj u Amsterdamie abo ŭ Paryžy. I ŭ Buenas-Ajresie, chutčej za ŭsio. Heta pryblizna sutki ŭ darozie.

«Zamužža nie daje tabie pieravahi ŭ lehalizacyi. I ŭvohule sistema pracuje drenna»

— Napeŭna, u vas užo jość hramadzianstva?

— Tut niama takoha, što zamužža adrazu daje tabie niejkija pieravahi ŭ lehalizacyi. I tyja, chto tut pracuje, i tyja, chto pa zamužžy — u adnolkavym stanoviščy. Mahčyma, z pracaj navat u čymś budzie lahčej.

Luby pryjezdžy spačatku pavinien padacca na časovuju vizu, jakaja vystupaje tut anałaham DNŽ. Niezaležna ad tvaich pryčyn — paśla padačy dakumientaŭ ty stanovišsia ŭ ahulnuju čarhu.

Nastupny etap paśla časovaj vizy — pastajannaja. Heta jak PMŽ. I znoŭ ty stanovišsia ŭ takuju ž ahulnuju čarhu i čakaješ.

Adziny plus, jaki tabie daje zamužža, — heta mienšy pieryjad, pa zakančeńni jakoha ty možaš padacca na pašpart. Ja padałasia ŭ pačatku 2026-ha, ale ciapier treba zapaścisia ciarpieńniem — nieviadoma, kali ja jaho atrymaju.

Jość niejkija aficyjnyja terminy, ale hetyja terminy ŭžo daŭno ničoha nie značać. Navat kali heta zojmie piać hadoŭ, heta nie ździvić.

Zatoje čylijski pašpart topavy, ź im možna i ŭ ES, i ŭ ZŠA padarožničać bieź viz.

— Čyli — adna z najbolš zamožnych krain Łacinskaj Amieryki. Ci šmat tudy jedzie emihrantaŭ ź inšych łacinaamierykanskich krain?

— Vielmi šmat. Asabliva chłopcaŭ ź Vieniesueły — praz palityčnyja padziei. 

Pavialičyć

Čyli ličycca krainaj z mahčymaściami, ludzi imknucca siudy trapić, i ciapier heta ŭžo nie tak prosta. Pryjechać, viadoma, možna, im usio ž taki viza siudy nie treba. Ale zastacca ŭžo składaniej. Raniej heta było paprostu «pryjazdžajcie», a ciapier užo nibyta «pryjazdžajcie, ale z tečkaj dakumientaŭ».

— Moža, praz heta i lehalizacyja tarmozicca? 

— Tak. Sistema paprostu nie pracuje, i samaje strašnaje — ty nie možaš paprostu patelefanavać i atrymać nieabchodnuju infarmacyju. Možna tolki napisać skarhu i atrymać aŭtamatyčnuju adpisku.

Ja atrymlivała dźvie vizy, i z abiedźviuma byli prablemy. My pieračytali ŭsie forumy i znajšli varyjanty, da kaho napramuju źviarnucca — inakš, mahčyma, ja b da hetaha času druhuju vizu čakała. Takija momanty, viadoma, vielmi ciažkija.

— A jak z bankaŭskimi rachunkami?

— Voś kali tabie dajuć tvaju pieršuju vizu i źviazanuju ź joj płastykavuju kartku-paśviedčańnie, prysvojvajuć asabisty numar — tady ty možaš adkryć bazavy rachunak u banku. Da hetaha nielha.

— A čylijskaje paśviedčańnie kiroŭcy vy rabili?

— Nie. Ja chacieła tut atrymać pravy, ale dla hetaha treba paćviardžeńnie, što ŭ ciabie jość bazavaja školnaja adukacyja. I ja nie razumieju, jak mnie hetaje paćviardžeńnie atrymać. Navat padumvała zdać miascovy školny ekzamien. Abo niejkim čynam praz ambasadu. Darečy, biełaruskaj ambasady ŭ Čyli niama, bližejšaja ŭ Arhiencinie. Ale pakul hetym nie zajmajusia.

«Hrošaj ciapier navat bolš, čym kali pracavała na ZŠA» 

— Ciapier vy pracujecie ŭ čylijskaj kampanii?

— Tak. Heta miascovaja aŭtsorsinhavaja kampanija, i jana mianie aŭtsorsić taksama ŭ Čyli. Maje klijenty — heta bujnaja sietka handlovych centraŭ. I choć jany znachodziacca ŭ Sanćjaha, u ofis ja nie chadžu, pracuju amal dystancyjna, ale časam jość žyvyja znosiny z kalehami, karparatyvy — mnie heta vielmi padabajecca.

— Čym, na vaš pohlad, čylijskaja ajciška adroźnivajecca ad biełaruskaj?

— Heta maja pieršaja praca na čylijskich pracadaŭcaŭ, tamu nie zmahu dać niejkuju supierabjektyŭnuju karcinu.

Nasamreč ja vielmi doŭha nie chacieła pracavać u Čyli i addavała pieravahu zamiežnym zakazčykam, bo ličyła, što tut zarobak značna nižej, adpačynak nievialiki, plus ispanskaja mova.

Ale paśla papiaredniaj pracy potym mianie zaprasili na surazmoŭje ŭ hetuju čylijskuju kampaniju. Ja vyrašyła schadzić i pahladzieć. I akazałasia, što prapanavali plus-minus taki ž zarobak, jaki ŭ mianie byŭ padčas pracy na kampaniju z ZŠA. Zrazumieła, što kali Štaty aŭtsorsiać Łacinskuju Amieryku, jany nie płaciać amierykanski zarobak miascovym supracoŭnikam. Ale, tym nie mienš, ja dumała, što roźnica budzie zaŭvažnaj — a jaje nie akazałasia.

U čym plusy? Tut ža ja pracuju pa kantrakcie, a nie B2B. Adpaviedna, mnie nie treba samastojna płacić padatki — za mianie heta robić kampanija. Dy inšyja jość pluški, nakštałt miedstrachoŭki. Vychodzić, hetyja vydatki ciapier sami saboj adpadajuć, i pa vyniku hrošaj zastajecca navat bolš, čym kali ja pracavała na ZŠA. Dla mianie heta było pryjemnaj niečakanaściu. 

Ludzi tut vielmi dobrazyčlivyja. Prychodziš u lubuju kamandu — i ciabie adrazu ŭsie lubiać. Źnik voś hety stresavy faktar, kali ciabie mohuć raskrytykavać, zrabić zaŭvahu. Uvohule takoha nie byvaje. Pra zadačy kiraŭnik pytajecca tak: «Ty nie dumaj, ja na ciabie nie cisnu, ale jak ty dumaješ, pryblizna kali ty mahła b skončyć voś hetuju zadaču?» I jany ŭsie tak razmaŭlajuć. Heta dla mianie vielmi mocny kantrast. Dziakujučy hetamu ja adčuvaju siabie rassłablenaj na pracy.

I tak nie tolki na pracy. Nie važna, prychodziš ci ty ŭ kramu abo ŭ padatkovuju — tabie dapamohuć, i ŭvohule nie treba bajacca z kimś zahavaryć. 

— Vam — zamiežnicy — užo ŭdałosia stać dla svaich kaleh «svajoj»? 

— Nasamreč adčužeńnia nijakaha nie było ŭvohule. Naadvarot, čylijcy da ciabie ciahnucca — im cikava, chto ty i adkul, prosiać raskazać pra tvaju krainu. U mianie takoje adčuvańnie, što jany ciabie aŭtamatyčna prymajuć u svaju kamandu, u svaju siamju, jak tolki ty pryjšoŭ.

Ja baču, što da mianie staviacca vielmi dobra, i heta nie tamu, što ja niejki ŭnikalny čałaviek. Upeŭniena, što tut tak budzie adčuvać siabie luby pryjezdžy. Heta vielmi kłasna.

U cełym u hramadstva tut vielmi vialikaja talerantnaść. I heta realna ličycca drennym tonam — być niatalerantnym da inšych nacyjanalnaściaŭ.

Ja nie mahu skazać, što ŭ mianie tut źjavilisia niejkija vielmi dobryja siabry, ale ja sabie i zadaču takuju nie staviła. Zatoje jość vielmi šmat znajomych, da jakich ja mahu pryjści — i adčuvać, što jany mianie čakali, jany mnie rady i mianie lubiać.

Darečy, padzialusia nazirańniem: tut u adnym kole z ajcišnikami zvyčajna vielmi šmat ludziej inšych prafiesij. Viedajecie, jak byvaje ŭ Minsku: źbiraješsia z kampanijaj — i tam praktyčna ŭsie ź IT abo chočuć tudy trapić. U Čyli nie tak. 

— Ajcišniki ŭ Čyli taksama zarablajuć zaŭvažna bolš, čym astatnija čylijcy?

— Ja b skazała tak: ajcišny zarobak u Čyli, napeŭna, vyšej zarobku siaredniestatystyčnaha čylijca. Ale IT tut — heta daloka nie adziny sposab narmalna zarablać i žyć.

— A jaki ciapier siaredni zarobak u Čyli?

— Siamja ź siaredniaha kłasa z dvuma pracujučymi ludźmi žyvie tut na sumu ad 2000 da 3500 jeŭra. Heta toj dachod, jaki dazvalaje kamfortna žyć. Jość nievialiki pracent ludziej, u jakich dachod značna nižej. 

Pry hetym ja ŭžo nie vielmi dobra ŭjaŭlaju razryŭ ź inšymi krainami, nie viedaju, dzie ludzi žyvuć lepš abo horš. 

Časam mnie zdajecca, što ŭ Čyli niešta doraha. A potym siabroŭka z Polščy raskazvaje, kolki tam kaštuje stryžka, i ja razumieju, što ŭ nas tanna.

Choć voś restarany tut vielmi darahija. Pachod udvaich u niejkaje całkam zvyčajnaje miesca abydziecca 40 jeŭra za niejki burhier i napoj. Pa-mojmu, heta doraha. Pradukty ŭ mahazinach taksama darahija, i jany pastajanna daražejuć. Naprykład, chvoraja tema — heta jajki. Skrynačka z 12 jajek kaštuje 4 jeŭra. Mnie zdajecca, heta vielmi doraha.

Ź inšaha boku, taki važny artykuł raschodaŭ, jak vopratka, tut zusim nievialiki. Da nas navat chłopcy z Arhienciny pryjazdžajuć z čamadanami na zakupy.

U cełym na zarobak uzroŭniu biełaruskaha ajcišnika tut možna dobra, kamfortna žyć.

«Samaja pryhožaja kraina ŭ śviecie z tych, dzie ja pabyvała»

— Pamiatajecie pieršyja ŭražańni ad Čyli?

— Kali ja jašče nie viedała, što budu tut žyć, ja padumała: «Heta niespraviadliva, što ŭ adnoj krainie jość usio». 

Z Sanćjaha za hadzinu-paŭtary ŭ adzin bok lohka možna dajechać da hor abo da akijana. Pakul nas nie zakryli na karantyn, ja paśpieła źjeździć na akijan, u hory, na vinahradniki. 10 dzion — heta nie vielmi šmat, ale mnie chapiła, kab adčuć šok ad pryhažości hetaj krainy.

Ja da hetaha času liču, što Čyli — heta samaja pryhožaja kraina ŭ śviecie z tych, dzie ja pabyvała. Jana znachodzicca ŭ vielmi roznych klimatyčnych zonach i vielmi raznastajnaja. Ledaviki, hory, kvitniejučyja pustyni… Krok uleva, krok uprava — i ŭ ciabie novy piejzaž, niejkaja novaja kulturnaja prahrama.

I heta ja jašče nie dajechała da Patahonii ź jaje ledavikami, i da pustyni Atakama taksama. Na čylijski vostraŭ Paschi taksama kaliś źjezdžu.

— A byli niejkija bytavyja šoki, nie źviazanyja z pryhažościu krainy?

— Supiermocnych šokaŭ nie było. Spačatku było niezvyčajna, što ŭ niadzielu realna začyniajuć usio. Abo što ŭ hramadskim transparcie vielmi šmat muzyki — ludzi tak zarablajuć hrošy, prychodziać sa svaim mikrafonam, kałonkaj, chtoś śpiavaje, chtoś rep čytaje. Časam ty navat nie chočaš zachodzić u vahon abo aŭtobus, tamu što budzie vielmi hučna. Ale potym da hetaha pryvykaješ.

Pry hetym mnohija ŭjaŭlajuć sabie ŭsich łacinaamierykancaŭ hučnymi, šumnymi. Ale sami čylijcy ŭvohule nie šumnyja — heta častka ich kultury, jany žyvuć tak, kab nijak ciabie nie začapić.

— A kudy vy na akijan jeździcie?

— U takija maleńkija haradki, vioski. Pryjazdžaješ u viosku — i tam dobry plaž. Naša lubimaje miesca — El-Tabo. Zdymaješ domik i žyvieš sabie ŭ cišyni na plažy. Darečy, akijan u nas chałodny, pryjazdžaješ prosta pasiadzieć na bierazie. Ale dla siorfieraŭ vydatna pasuje.

— Pa susiednich krainach vy ŭžo padarožničali?

— Ja była ŭ Arhiencinie, zajechali i ŭ susiedni Uruhvaj — ale pakul ja jašče niedastatkova pakatałasia i pa samim Čyli. 

— A kali vy źbiareciesia ŭ Jeŭropu, kolki kaštuje pieralot?

— Apošni raz u Jeŭropu ja latała ŭ 2023-m. Jakija ŭ nas jość varyjanty? Z Sanćjaha samyja papularnyja rejsy jość u Barsiełonu, Madryd, Paryž, Amsterdam. Kali kuplać zahadzia, za niekalki miesiacaŭ, možna ŭkłaścisia ŭ 1200‑1300 jeŭra ŭ abodva baki.

«Nie treba stajać z kaštoŭnaj rečču la darohi»

— Raskažycie pra rajon, u jakim vy žyviacie.

— Sanćjaha dzielicca na kamuny. I kožnaja kamuna — heta asobny śviet sa svaimi praviłami i pluškami. Kali ŭ kamunie dobry staršynia — jon moža niejki biaspłatny basiejn arhanizavać, naprykład.

Tvoj uzrovień dastatku adrazu vidać pa kamunie, dzie ty žyvieš. Jość niekalki kamun paprostu vielmi zamožnych. U ich tam uvohule svaje suśviety. Zvyčajna jany padalej ad centra. Sam centr — heta skapleńnie vuličnaha handlu i nie samyja biaśpiečnyja miescy, a nie niešta prestyžnaje.

Pavialičyć

Naša Pravidensija — nie samy kruty rajon, ale adzin z samych dobrych. Mnie nie padabajecca słova «moładzievy» — ale tut žyvuć aktyŭnyja ludzi. Šmat restaranaŭ, kino, teatry, handlovyja centry. Realna pieššu možna dajści da luboha miesca, jakoje mnie patrebna. 

— A jak ź biaśpiekaj u Sanćjaha?

— Heta, napeŭna, adzinaje, što ja b adniesła da zaŭvažnych minusaŭ. Nie skažu, što tut niebiaśpiečna. Ale treba viedać, dzie varta być napahatovie.

Paru tydniaŭ tamu bačyła dziaŭčynu-turystku ŭ isterycy, jana stajała na śviatłafory, i ŭ jaje vyrvali telefon. Dla mianie heta ŭžo azbuka: nie stajać z kaštoŭnaj rečču la darohi. Paźbiahać chadzić pa niejkich rajonach unačy.

Mnie zdajecca, u mnohich krainach u Jeŭropie padobnaja historyja. 

Zatoje tut vielmi kłasnaje mietro. Prajezd kaštuje kala 0,8 jeŭra (zaležyć ad času sutak) — płaciš za pajezdku i na praciahu dvuch hadzin možaš karystacca adnym QR-kodam dla pajezdki, pierasiadać choć 10 razoŭ i vykarystoŭvać roznyja vidy transpartu. Naprykład, možaš źjeździć u adzin bok na mietro, a viarnucca na aŭtobusie (aŭtobusy pavinny być roznych maršrutaŭ). U mietro šmat linij, usio vielmi zručnaje i čystaje.

Dy i ŭ cełym Santjaha vielmi čysty. Viedajecie, pra Biełaruś taksama zvyčajna heta kažuć, hanaracca hetym. Kali ja siudy jechała, ja dumała, što ŭ Sanćjaha moža być inačaj. Ale nie.

— Pakul žyviacie tut, u Sanćjaha byvali ziemlatrusy?

— Surjoznych nie było. A kali ciabie kryšačku patresła — tut heta narmalna. Jano ž nie trasie tak, kab u ciabie niešta padała sa stała. Ty bačyš, što, naprykład, padłohavaja lampa krychu hojdaje. 

Kali ščyra, mianie mnohija rečy ŭ žyćci pałochajuć. Ale tut mnie skazali — «ničoha strašnaha», i ja takaja «dobra, ničoha strašnaha». Ja vieru ŭ čylijskija budaŭničyja zakony. Čyli zaŭsiody rychtujecca da ziemlatrusaŭ, asabliva paśla razburalnaha Vialikaha ziemlatrusu 1960 hoda. 

«U Polščy kupić svaju kvateru moža być prablemaj — a tut nie»

— Ja liču, što ceny na arendu kvater tut vielmi adekvatnyja, nie vyšej, čym u Biełarusi. Našu kvateru płoščaj kala 45 m² zdymajem za 600 jeŭra.

Cikavy momant. Pa zakonie, arendnyja staŭki tut pryviazany da inflacyi i pieraličvajucca pa aficyjnaj formule. Cana pavyšajecca, moža, jeŭra na 20 u hod. Nakolki pamiataju, hetuju kvateru my pačali zdymać piać hadoŭ tamu za 480 jeŭra, a ciapier jana kaštuje 600. U cełym, nie byvaje takoha, što haspadar prychodzić i kaža: «Učora było 500 jeŭra, a siońnia 800». 

Asobna apłačvajucca jašče kamunalnyja pasłuhi, i kanśjeržu treba płacić zarobak. Kanśjeržy tut usiudy. A ŭ novych damach časta jašče i basiejny, trenažornyja zały, heta taksama dadatkovyja raschody.

Viedaju, što ŭ Polščy, naprykład, dla biełarusaŭ kupić žyllo moža być prablemaj. A tut ipateka — całkam realnaja tema. Ceny adekvatnyja, jak i pracentnyja staŭki. I ŭziać kvateru ŭ ipateku abydziecca prykładna ŭ tuju ž sumu, što i arenda takoj ža kvatery.

— Jakija zaraz u Arhiencinie ipatečnyja staŭki?

— 4-5% hadavych.

— Čylijskaja valuta nastolki stabilnaja?

— Prosta ciapier davoli stabilnaja (jeŭra jak raz kaštuje kala 1000 piesa, tamu pra čylijskija ceny ja havaru ŭ jeŭra, zručna pieraličvać).

Ale ŭvohule ŭ ich dla ŭsich arendnych rečaŭ i koštu žylla jość inšaja adzinka — UF [Unidad de Fomento, «Umoŭnaja raźlikovaja adzinka»]. Kredyt u Čyli ty biareš nie ŭ piesa, a ŭ hetych umoŭnych adzinkach. Kali pačynajecca inflacyja, kurs piesa da UF krychu vahajecca, pieraličvajecca. Faktyčna UF macniej abaronieny ad inflacyi.

«Miedycyna vielmi dastupnaja»

— Jak uładkavana sistema čylijskaj achovy zdaroŭja?

— Jość biaspłatnaja dziaržaŭnaja i płatnaja pryvatnaja miedycyna. Dostup da dziaržaŭnaj strachoŭki mnie dali paśla padačy pieršaj padatkovaj dekłaracyi: źjaviłasia pieršaja viza (anałah DNŽ), ja adkryła IP i pačała płacić padatki.

Padčas vizitu da doktara ja prykładvaju palec da pryłady, kab zarehistravacca, i aŭtamatyčna prymianiajecca dastatkova vialikaja źnižka. A kali jość jašče i pryvatnaja miedyčnaja strachoŭka, to hetyja źnižki sumujucca. U vyniku moža atrymacca tak, što za pryjom u jakoha hastraenterołaha ty płaciš try jeŭra. Bieź źnižak taki vizit abyšoŭsia b u 30 jeŭra.

U cełym, ceny na miedycynu tut całkam dastupnyja. Nie tak, kab ty zachvareŭ — i pamiraj.

«Časam na sustrečach jany nie ŭklučajuć kamiery, tamu što zakałychvajuć dziaciej»

— Ci padobnaje raźmierkavańnie rolaŭ u siamji ŭ čylijcaŭ da biełaruskaha ci tut jano inšaje?

— Z taho, što ja baču na prykładzie svajoj siamji (ciapier ja kažu pra vialikuju siamju ŭ łacinaamierykanskim sensie), mahu zrabić vysnovu, što tut roŭnaść. Va ŭsich śfierach: u biudžecie, u raźmierkavańni abaviazkaŭ.

U majoj kamandzie jość niekalki mužčyn z maleńkimi dziećmi. Časam na sustrečach jany nie ŭklučajuć kamiery, tamu što ŭ hety momant jany, naprykład, ukałychvajuć hetych dziaciej na rukach. Kali chtoś na sustrečy kaža «vybačcie, što adkazvaju cicha, ja ciapier ź dziciom», usie staviacca da hetaha narmalna.

U adnaho z maich kaleh troje dziaciej, a žonka pracuje. Nie dystancyjna, a chodzić na pracu. I voś jon siadzić doma z zusim maleńkim dziciom, dvaich dziaciej vozić u škołu, hatuje ježu — i jašče pracuje. I nikoha heta nie biantežyć.

«Hramadstva vielmi palityzavanaje, ale siemji nie svaracca»

— U Čyli jašče žyvie šmat ludziej, jakija vydatna pamiatajuć i budaŭnictva sacyjalizmu pry Salvadory Aljende, i žorstkuju pravuju dyktaturu Aŭhusta Pinačeta. Peŭna, čylijskaje hramadstva davoli palityzavanaje?

— Tut da palityki nichto nie abyjakavy, i ŭ kožnaha čylijca jość svaja palityčnaja pazicyja.

Darečy, u Čyli abaviazkovy ŭdzieł u vybarach. Ty nie možaš ustrymacca ci nie pajści, za heta dajuć štraf.

Ź inšaha boku, pavodle maich nazirańniaŭ, tut nie byvaje siamiejnych svarak praz palityku. Zvyčajnaja situacyja — kali baćki prytrymlivajucca bolš pravych pohladaŭ, «jak raniej», a moładź padtrymlivaje niejkija sacyjalistyčnyja pohlady. Časta chtoś staić na svaim davoli radykalna. Ale biez svarak pamiž pakaleńniami.

Jašče mnie było cikava mierkavańnie starejšaha pakaleńnia, jakoje źviedała i čas Aljende, i dyktaturu Pinačeta.

Pavialičyć

U mnohich ź ich pieryjad da pieravarotu zastaŭsia ŭ pamiaci jak ciažki čas: nie chapała praduktaŭ, było składana žyć i vychoŭvać dziaciej. Paśla pieravarotu z pobytavaha punktu hledžańnia dla častki ludziej stała lahčej, tamu ŭ starejšaha pakaleńnia pravyja časta asacyjujucca z ekanamičnaj stabilnaściu.

U moładzi pohlad užo inšy. Jany pry Pinačecie nie žyli, ale dobra viedajuć pra represii dy parušeńni pravoŭ čałavieka, tamu nie chočuć, kab takoje paŭtaryłasia. A levyja idei jany čaściej źviazvajuć nie z kamunizmam, a z bolš dastupnymi adukacyjaj i miedycynaj, pavyšeńniem piensij i abaronaj pravoŭ mienšaściej.

Atrymlivajecca, što ŭ roznych pakaleńniaŭ prosta roznyja strachi: adny bajacca znoŭ sutyknucca z ekanamičnymi prablemami, a inšyja — z abmiežavańniem pravoŭ i svabod.

«Heta nie toje miesca, adkul ty zmožaš na vychodnych pajechać dadomu»

— A ci sustrakalisia vam u Čyli inšyja biełarusy?

— Nu, vačyma nie bačyła. Mnie zaŭsiody chtoś raskazvaje, što čuŭ pra niejkich biełarusaŭ.

— Dla vas Čyli — heta pramiežkavy punkt?

— Ja vielmi lublu Čyli i chaču zastacca tut nazaŭždy.

— Što b vy paraili biełarusam, jakija pryhladajucca da Čyli dla mahčymaha pierajezdu?

— Kali ŭ vas jość takaja mahčymaść, ja b paraiła pasprabavać. Ale jość adzin momant: treba razumieć, što Čyli — heta nie toje miesca, adkul ty zmožaš na vychodnych pajechać dadomu. Ci da ciabie chtoś pryjedzie. Heta nie prosta, heta nie tanna.

— Darečy, jak heta — adznačać letam Novy hod i Rastvo?

— Napeŭna, heta adzinyja dni ŭ hodzie, kali ja sumuju, što nie doma. Zvyčajna rablu sabie niejki aliŭje, uklučaju navahodnija filmy, kab pahladzieć na śnieh. Nie chapaje ŭsioj hetaj zvykłaj śviatočnaj atmaśfiery. Śpiakotna, chodziš u majcy i šortach, ciamnieje pozna — niejkaja jalinka ŭ handlovym centry tut nie dapamoža stvaryć kaladny nastroj.

• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0