Praźmiernyja fizičnyja nahruzki, i marafonski bieh u pryvatnaści, mohuć być źviazanyja z rakam toŭstaj kiški

Jak piša The Washington Post, historyja daśledavańnia pačałasia ŭ 2019 hodzie, kali doktar Cimaci Kenan, sukiraŭnik prahramy pa lačeńni raku straŭnikava-kišačnaha traktu ŭ centry Inova Schar Cancer (horad Ferfaks, štat Virdžynija, ZŠA), sutyknuŭsia z tryvožnaj anamalijaj. Za paŭhoda da jaho trapili try maładyja pacyjenty z zapuščanym rakam toŭstaj kiški.

Heta byli ludzi ŭ idealnaj fizičnaj formie va ŭzroście 30—40 hadoŭ, i ŭ ich nie było nivodnaha tradycyjnaha faktaru ryzyki. Adzinaje, što ich abjadnoŭvała, — apantanaść bieham na zvyšdoŭhija dystancyi. Hetyja biehuny rehularna ŭdzielničali ŭ 100‑milnych (160 km) ultramarafonach abo štohod prabiahali pa niekalki poŭnych marafonaŭ i paŭmarafonaŭ.

Kenan zadaŭsia pytańniem: ci isnuje niejkaja suviaź pamiž ich ekstremalnym zachapleńniem bieham i rakam toŭstaj kiški? Pieršapačatkova heta zdavałasia małavierahodnym, bo šmatlikija daśledavańni śviedčać, što ŭmieranyja fizičnyja nahruzki, naadvarot, abaraniajuć arhanizm ad kałarektalnaha raku.

Naprykład, maštabny analiz danych amal 1,5 miljona čałaviek u ZŠA i Jeŭropie, apublikavany ŭ 2016 hodzie ŭ JAMA Internal Medicine, pakazaŭ, što rehularnyja praktykavańni źnižajuć ryzyku kałarektalnaha raku na 20%. Bolš za toje, zhodna z daśledavańniem 2025 hoda, navat paśla pieraniesienaj chvaroby aktyŭny ład žyćcia dapamahaje paźbiehnuć recydyvaŭ.

Tym nie mienš, Kenan zapadozryŭ, što ŭ vypadku z ultramarafoncami havorka idzie pra nahruzki takoha maštabu, jakija źmianiajuć samu bijałohiju kišečnika.

Kab pravieryć hetuju hipotezu, kamanda navukoŭcaŭ praviała daśledavańnie z udziełam 94 vopytnych biehunoŭ viekam ad 35 da 50 hadoŭ. Kožny z udzielnikaŭ mieŭ za plačyma jak minimum piać marafonaŭ abo dva ultramarafony (dystancyi, daŭžejšyja za standartnyja 42,2 km). Usim dobraachvotnikam była praviedziena kałanaskapija.

Vyniki akazalisia niečakanymi: amal u pałovy ŭdzielnikaŭ byli vyjaŭleny palipy (adenomy), a ŭ 15% — bujnyja, zapuščanyja ŭtvareńni, jakija z vysokaj imaviernaściu mohuć pieraraści ŭ rak. Rak toŭstaj kiški na momant abśledavańnia nie byŭ vyjaŭleny ni ŭ kaho. Hetyja ličby značna pieravyšajuć statystyčnuju normu dla hetaj pakalenčaj hrupy, dzie častata palipaŭ zvyčajna vahajecca ad 1,2 da 6%.

U čym pryčyna?

Bijałahičny miechanizm hetaj źjavy moža krycca ŭ asablivaściach pracy arhanizma padčas šmathadzinnaha napružańnia. Kali čałaviek biažyć ultramarafon, jaho cieła pieranakiroŭvaje asnoŭny patok kryvi ad orhanaŭ stravavańnia da pracujučych myšcaŭ noh. U vyniku kletki kišečnika pakutujuć ad niedachopu kisłarodu i pažyŭnych rečyvaŭ, što moža pryvodzić da ich hibieli i parušeńnia cełasnaści ślizistaj abałonki.

Zvyčajna heta pravakuje zapaleńnie i razdražnieńnie. Mnohija marafoncy i ultrabiehuny skardziacca na młosnaść, vanity, sutarhi, dyjareju abo rektalnyja kryvacioki padčas i paśla praciahłych dystancyj. Paźniej, u pracesie adnaŭleńnia tkanak, kletki kišečnika pačynajuć dzialicca vielmi intensiŭna i chutka. Heta pavialičvaje imaviernaść mutacyj, jakija ŭ budučyni mohuć pryvieści da źjaŭleńnia palipaŭ i raku.

Pavialičyć

Pakul rana panikavać

Niahledziačy na tryvožnyja danyja, navukovaja supolnaść zaklikaje da ŭzvažanaści. Heta daśledavańnie pakul ličycca nievialikim i papiarednim, pakolki ŭ im adsutničała kantrolnaja hrupa ludziej, jakija nie zajmajucca bieham.

Śpiecyjalisty padkreślivajuć: atrymanyja vyniki — heta padstava dla dalejšaha vyvučeńnia, a nie dla paniki. Bieh pa-raniejšamu zastajecca karysnym dla zdaroŭja, bo jon paskaraje mietabalizm i pazityŭna ŭpłyvaje na mikrabijom kišečnika ŭ bolšaści ludziej. Najhoršym nastupstvam hetaj naviny mahła b stać poŭnaja admova ad fizičnaj aktyŭnaści praz strach zachvareć.

Važna razumieć kantekst: u apošnija hady kolkaść vypadkaŭ raku toŭstaj kiški siarod ludziej da 50 hadoŭ imkliva raście — niezaležna ad taho, biehajuć jany ci nie. Pavodle daśledavańnia, apublikavanaha ŭ pačatku 2026 hoda ŭ časopisie JAMA, ciapier heta asnoŭnaja pryčyna śmierci ad raku ŭ hetaj uzrostavaj hrupie, choć jašče adno pakaleńnie tamu hetaja chvaroba zajmała tolki piataje miesca. U suviazi z hetym doktar Kenan i jaho kalehi nastojliva rajać atletam-ekstremałam nie ihnaravać sihnały svajho cieła.

Lubyja praciahłyja parušeńni pracy straŭnikava-kišačnaha traktu abo vypadki kryvacioku nie pavinny ŭsprymacca jak «narmalnaja častka žyćcia biehuna». Svoječasovaja kałanaskapija moža vyratavać žyćcio.

Napieradzie ŭ Kenana i jaho kaleh bolš maštabnaja praca z udziełam 300 biehunoŭ, a taksama hrupy kantrolu. Navukoŭcy chočuć vyvučyć hienietyku, charčavańnie i stan mikrabijomu, kab zrazumieć, jak hetyja faktary ŭzajemadziejničajuć ź bieham.

Daśledčyki taksama chočuć uklučyć u prahramu tryjatłanistaŭ i ravarystaŭ-prafiesijanałaŭ. Heta dapamoža vyśvietlić, ci źjaŭlajecca pryčynaj mienavita bieh, ci lubaja ekstremalnaja nahruzka schilaje arhanizm da ŭtvareńnia palipaŭ. I viadoma, jany buduć nazirać za ŭdzielnikami, kab ubačyć, ci razaŭjecca ŭ kaho-niebudź ź ich rak.

• 2
• 0
• 1
• 0
• 2
• 0
• 0
• 0