Pravaabaronca Vasil Zavadski pajšoŭ vučycca na hieštalt-terapieŭta

Vasil Zavadski pryznajecca, što cikavicca psichałohijaj pačaŭ amal ź dziacinstva. Paśla škoły pajšoŭ vučycca ŭ miedycynski instytut, śpiecyjalizacyjaj abraŭ psichijatryju. U niejki momant dumaŭ, što, moža, varta syści ŭsio ž u psichałohiju — i navat cikaviŭsia, ci možna pieravieścisia ŭ inšuju VNU. Ale žyćcio skłałasia tak, što Vasil vypuściŭsia jak psichijatr-narkołah.

A pa raźmierkavańni pajechaŭ u Horackuju kałoniju.

— Ja pačaŭ pracavać u pienitencyjarnaj sistemie ŭ 1986 hodzie, i tady psichołahaŭ u turmach uvohule nie było. Jany źjavilisia tolki ŭ 1990‑ch hadach. Ščyra kažučy, i ŭ hramadstvie ŭ toj čas pra psichałahičnuju dapamohu viedali nie nadta šmat.

Siońnia psichołahi ŭ pienitencyjarnaj sistemie jość. I navat isnujuć śpiecyjalisty, jakija imknucca akazvać mienavita psichałahičnuju dapamohu. Nie chočacca kazać, što astatnija prosta farmalna vykonvajuć svaje abaviazki, ale ŭ bolšaści vypadkaŭ situacyja takaja, što supracoŭniki-psichołahi faktyčna vykonvajuć režymnyja funkcyi.

Tamu viaźni vielmi časta nie daviarajuć im. Mnie nieadnarazova raskazvali, što turemnyja psichołahi, pa-pieršaje, mohuć pahražać niejkimi pakarańniami. A pa-druhoje, kali čałaviek adkryjecca, raskaža pra svaje pieražyvańni takomu, skažam, «sistemnamu» śpiecyjalistu, to jość vialikaja imaviernaść, što jon tolki pahoršyć svajo stanovišča abo ŭmovy adbyvańnia pakarańnia. Tamu ludzi nie ŭsprymajuć takich psichołahaŭ jak tych, da kaho možna źviarnucca pa dapamohu.

Darečy, mienavita dośvied pracy psichijatram u kałonii padšturchnuŭ Vasila da taho, kab stać pravaabaroncam. U 2010 hodzie, paśla zvalnieńnia, jon pierajšoŭ pracavać u hramadski siektar. A pryblizna praź piać hadoŭ kančatkova pierajšoŭ u pravaabaronu.

— Bo jašče padčas pracy ŭ sistemie ja dobra razumieŭ, što adbyvajecca. Ja navat napisaŭ artykuł, jaki tady apublikavała «Biełhazieta». Zahałovak ja prydumaŭ sam: «Bolš biaspraŭnaha čałavieka, čym źniavoleny, u našaj krainie prosta nie isnuje». Na žal, siońnia heta jašče bolš adpaviadaje rečaisnaści. Niahledziačy na toje, što ŭsio hramadstva ciapier znachodzicca ŭ vielmi ciažkim stanoviščy z punktu hledžańnia zachavańnia pravoŭ čałavieka, źniavolenyja pa-raniejšamu zastajucca ŭ jašče horšaj situacyi.

Pry hetym, ahułam na situacyju Vasil hladzić nie biez pazityvu. Maŭlaŭ, siońnia prablema palityčnaj dapamohi palitźniavolenym vyklikaje značna bolš hramadskuju cikavaść, čym raniej.

— Jašče ŭ 2014‑2015 hadach my z kalehami zasnavali pravaabarončuju arhanizacyju i kazali pra žorstkija i biesčałaviečnyja ŭmovy ŭtrymańnia, pra artykuł 411, pra inšyja parušeńni pravoŭ čałavieka. My sprabavali pryciahnuć da hetaha ŭvahu. Ale takoj hramadskaj reakcyi, jak ciapier, tady nie było. Prytym što mnohija žachlivyja rečy adbyvalisia i raniej, prosta nie ŭ takich maštabach i nie ŭ takoj kolkaści.

I siońniašniaja ŭvaha hramadstva da hetaj prablemy daje mnie nie prosta nadzieju, a ŭpeŭnienaść, što paśla demakratyčnych źmien u Biełarusi reforma pienitencyjarnaj sistemy stanie niepaźbiežnaj. I, biezumoŭna, jana zakranie taksama śfieru psichałahičnaj dapamohi.

Mienavita heta viera ŭ źmieny pryviała da taho, što Vasil dva hady tamu vyrašyŭ atrymać prafiesijnuju psichałahičnuju adukacyju. Na pačatku hetaha hoda jon zaviaršyŭ pieršy etap navučańnia hieštalt-terapii ŭ Łodzinskaj škole hieštalta. I adrazu pierajšoŭ na nastupny etap, ale ŭžo ŭ Jeŭrapiejski instytut sučasnaj psichaterapii.

— Kali ŭličvać moj, jak ciapier modna kazać, bekhraŭnd — choć ja nie vielmi lublu hetaje słova, lepš skazać dośvied i kampietencyi, — to ŭžo siońnia ja hatovy pracavać. Viadoma, pakul nie ŭ jakaści psichołaha-terapieŭta, a chutčej jak čałaviek z adpaviednaj prafiesijnaj padrychtoŭkaj. Da mianie ŭžo ciapier źviartajucca ludzi, my razmaŭlajem, i elemienty toj pracy, jakoj vučusia, užo vykarystoŭvaju ŭ svajoj kamunikacyi, abapirajučysia na svaje lekarskija psichijatryčnyja kampietencyi

I ja baču, što heta pracuje. Bolš za toje, my zasnavali i zarehistravali ŭ Litvie arhanizacyju «Lekary za praŭdu i spraviadlivaść». My pracujem u niekalkich kirunkach. Pa-pieršaje, dapamahajem byłym viaźniam i zajmajemsia pytańniami refarmavańnia biełaruskaj pienitencyjarnaj sistemy. Pracujem jak ekśpierty, pravodzim daśledavańni, arhanizujem kanfierencyi.

Vasil tłumačyć: składanaści ŭźnikajuć pierš za ŭsio tamu, što praktyčna niama śpiecyjalistaŭ mienavita ŭ halinie pienitencyjarnaj i postpienitencyjarnaj psichałohii. Jany tolki pačynajuć źjaŭlacca, ludzi prajaŭlajuć cikavaść da hetaj śfiery. Ale patreba ŭžo ciapier vielmi vialikaja, i ŭsie vypadki vielmi śpiecyfičnyja, vielmi indyvidualnyja.

— Darečy, heta jašče adna pryčyna, čamu mianie tak pryvabiła mienavita psichałohija. Kali paraŭnoŭvać jaje ź miedycynaj, to, na žal, sučasnaja miedycyna ŭ značnaj stupieni stała pracavać pavodle pratakołaŭ. Indyvidualnaha padychodu stanovicca ŭsio mienš.

I ŭ hetym ja baču vielmi surjoznuju prablemu. A voś psichałohija patrabuje mienavita indyvidualnaha padychodu. Bieź jaho, na moj pohlad, niemahčyma kazać pra sapraŭdnuju dapamohu čałavieku. Darečy, heta tyčycca i miedycyny — jana taksama patrabuje indyvidualnaha padychodu, ale, na žal, sučasnaja sistema nie zaŭsiody heta dazvalaje.

Mienavita hieštalt-terapiju Vasil vyrašyŭ abrać, bo jaho vabić toje, što jana vykarystoŭvaje chalistyčny padychod.

— Jana nie razhladaje asobnyja prablemy čałavieka paasobku, a ŭsprymaje čałavieka jak cełasnuju asobu. Uličvajecca ŭsio: charaktar, žyćciovy dośvied, vychavańnie, śvietapohlad, asablivaści asoby — usio heta vielmi važna. I heta mnie vielmi blizka.

Jašče adna reč, jakaja mianie vielmi pryvabiła, — heta toje, što hieštalt nakiravany na raskryćcio ŭnutranaha patencyjału čałavieka.

Ja pakul nie mahu nazyvać siabie hieštalt-terapieŭtam. Ale, pa vialikim rachunku, zadača terapieŭta — nie vyrašać prablemy za čałavieka, a dapamahčy jamu znajści ŭłasnyja resursy, padtrymać jaho i pravieści praz praces raskryćcia jaho ŭłasnaha patencyjału. A hety patencyjał jość u kožnaha čałavieka. Absalutna ŭ kožnaha. Prosta roznyja žyćciovyja abstaviny pieraškadžajuć jamu raskrycca.

My ž zvyčajna idziom da doktara i čakajem, što jon vypiša leki i skaža, što treba rabić. Ale z punktu hledžańnia hieštalt-psichałohii heta niemahčyma. Ja nie mahu, navat kali baču čałavieka ŭžo dvaccaty raz, prosta skazać jamu: «Rabi tak, tak i tak». Tolki paśla taho, jak my razam raźbiaromsia ŭ asablivaściach jaho žyćcia, u tym, jak jon žyvie, jak usprymaje śviet, što dla jaho važna, tolki tady my možam razam šukać mahčymyja šlachi vyrašeńnia tych prablem, jakija pierad im stajać.

Kali kazać pra farmalnaje navučańnie ŭ hieštalcie, to Vasilu jašče treba vučycca kala dvuch hadoŭ. Ale jon padkreślivaje: u psichołahaŭ navučańnie nikoli nie zakančvajecca.

• 0
• 0
• 0
• 2
• 0
• 0
• 0
• 2