«Mnie zdavałasia, što žyćcio zakančvajecca, a ŭ jaho ŭ 70 hadoŭ było poŭna płanaŭ». Čempijonka śvietu pa frystajle Ramanoŭskaja pra Kazieku
«Dla mianie jon zaŭsiody byŭ vopytnym prafiesijanałam. Spačatku ja krychu bajałasia Mikałaja Ivanaviča».

10 žniŭnia va ŭzroście 76 hadoŭ pamior Mikałaj Kazieka — lehiendarny trenier biełaruskaha frystajłu. Jaho vychavancy bieśpierapynna zavajoŭvali alimpijskija miedali z 1998‑ha da 2022 hod. Pry hetym zołata Alimpijskich hulniaŭ padapiečnyja Kazieki brali čatyry razy, a čempijanataŭ śvietu — tolki dva: u 2001‑m u mužčyn pieramoh Alaksiej Hryšyn, a ŭ 2019‑m u žančyn — Alaksandra Ramanoŭskaja. Hety vynik staŭ pikam karjery dziaŭčyny, jakaja rana zakončyła karjeru. 29‑hadovaja eks-frystajlistka padzialiłasia z Betting.team uspaminami pra Kazieku.
— Dla mianie Mikałaj Ivanavič — heta najpierš hałoŭny trenier, nastaŭnik. Stanaŭleńnie jak asoby, usiu spartyŭnuju karjeru ja praviała mienavita pad jaho kiraŭnictvam. Jon natchniaŭ, byŭ prykładam u mnohich momantach — i ŭ spartyŭnych, i ŭ žyćciovych.
— Jak vy daviedalisia pra śmierć Kazieki?
— Jechała z pracy ŭ mašynie, i mnie pryjšła spačuvalnaja viestka. Z-za taho, chto dasłaŭ paviedamleńnie, ja adrazu padumała pra Mikałaja Ivanaviča. Stała huhlić, ale nijakaj infarmacyi nie znajšła. Spytała ŭ surazmoŭcy, što zdaryłasia. Voś tak i daviedałasia. Praz chvilin 10 paśla paviedamleńnia ŭ internecie źjavilisia naviny pra jaho śmierć.
— Kali vy apošni raz razmaŭlali z Kaziekam?
— Apošnija hady dva my, na žal, praktyčna nie razmaŭlali. Adrazu paśla taho, jak ja syšła z frystajłu, niekalki razoŭ bačylisia, razmaŭlali. Ale potym ja pastarałasia addalicca ad sportu, zaniałasia inšymi spravami, z hałavoj syšła ŭ pracu. Pastajanna dumała, što treba ŭsio ž patelefanavać, damovicca sustrecca, ale adkładvała, adkładvała. I nie paśpieła.
— Kali Kazieka ŭ 2021‑m vielmi ciažka pieranosiŭ COVID, padtrymlivali jaho?
— Tady daviedvałasia pra ŭsio ź internetu, ad znajomych. Z-za taho, što ja krychu zamknułasia ŭ sabie, našyja kantakty syšli na ništo. Kali my padtrymlivali kantakt, to ź jaho inicyjatyvy, za što jamu vialiki dziakuj. U znosinach ź ludźmi ja nie samy inicyjatyŭny čałaviek — u asnoŭnym siabry mianie kudyści vyciahvajuć, a nie ja ich. A Mikałaj Ivanavič časam sam telefanavaŭ, pisaŭ. Biez pryčyny — prosta kab pahavaryć, daviedacca, jak spravy. Ja pracavała niedaloka ad jaho doma, kali razmaŭlali pa telefonie, kazała, što baču jaho kvateru z akna ofisa. Zaŭsiody było pryjemna jaho čuć.

— Pamiatajecie, jak pačałosia vaša supracoŭnictva?
— Viadoma. Ja rana pryjšła ŭ frystajł, ale, viadoma, jašče da taho, jak trapiła ŭ zbornuju Biełarusi, viedała, chto taki Kazieka, čaho jon dasiahnuŭ. My navat časam pierasiakalisia. Jon ubačyŭ uva mnie peŭnyja pierśpiektyvy, i ŭ 2011 hodzie ja trapiła pad jaho kiraŭnictva. Dla mianie jon zaŭsiody byŭ vopytnym prafiesijanałam. Spačatku ja krychu bajałasia Mikałaja Ivanaviča. Taki aŭtarytetny čałaviek, a ja zusim maładaja, niaŭpeŭnienaja ŭ sabie. I mnie zdavałasia, što ja nie apraŭdvała jaho nadziej, tamu mocna pieražyvała. Ale heta prajšło. Strachi časta isnujuć tolki ŭ našaj hałavie. I kali ŭ pracesie sumiesnaj pracy my daviedalisia adzin adnaho lepš, našaje ŭzajemarazumieńnie stała vielmi dobrym, a pracavać razam z kožnym hodam stanaviłasia lahčej.
— Jon zaŭvažaŭ vaš strach?
— Dumaju, tak. Jon vałodaŭ dziŭnym bałansam trenierskich navykaŭ, jakija dazvalali vychoŭvać kłasnych spartsmienaŭ. Zaŭsiody ŭmieŭ hłyboka zazirnuć u čałavieka, adčuć jaho, znajści padychod da kožnaha. Byŭ vielmi taktoŭnym — nikoli mianie nie kranaŭ, nie rabiŭ akcentu na maich strachach i nie davaŭ padstaŭ pieražyvać.
— Ale byli momanty, kali krytykavaŭ, svaryŭsia na vas?
— Kali patrabavałasia, chvaliŭ, u inšaj situacyi moh i pakrytykavać. Kab prosta svaryŭsia, kryčaŭ, za maju karjeru było zusim mała takich vypadkaŭ, moža, paru razoŭ. Navat nie pamiataju pryčyn. Ale svaryŭsia jon u ramkach prystojnaści. A krytyka ci vielmi redkija ŭspyški hnievu mieli abjektyŭnyja pryčyny. I spartsmieny rabili vysnovy.
— Jon moh pahavaryć z vami pa dušach?
— Navat kali my razmaŭlali pa-za treniroŭkami i spabornictvami, usio roŭna pra sport, pra frystajł. Kali ja stała starejšaj i pamiž nami ŭstalavałasia ŭzajemarazumieńnie, tady ŭ pracesie pastajannych kantaktaŭ my mahli pahavaryć pa dušach, navat paspračacca. Jon cikaviŭsia maim maralnym stanam, dumkami, niešta raiŭ.
— Vy adčuli na sabie jahony piedahahičny talent, pra jaki mnohija kažuć?
— Biezumoŭna. U Mikałaja Ivanaviča byli čałaviečyja jakaści, jakija dazvalali jamu znachodzić ahulnuju movu z tymi, chto jaho akružaŭ. U tym liku biaźmiežnaja mudraść.
— Kali vy stali čempijonkaj śvietu, jak Kazieka siabie pavodziŭ? Bolš daravaŭ ci, moža, naadvarot, bolš patrabavaŭ?
— Mnie zdajecca, u jahonaj kamandzie było stolki zorak, što da vysokich vynikaŭ jon staviŭsia jak da łahičnaha plonu sumiesnaj pracy. Ni jon, ni ja nie ŭsprymali heta jak najvyšejšuju kropku. Dla nas čempijonstva — kłasnaja adznaka, ad jakoj možna ruchacca dalej. Nie mahu skazać, što jon pačaŭ bolš patrabavać. U jaho va ŭsim byŭ bałans strohaści i miakkaści. Spartsmieny nie adčuvali siabie ŭ žorstkich ramkach, ale pry hetym zaŭsiody zachoŭvałasia dyscyplina.

— Kali vy atrymali surjoznuju traŭmu i ŭ 2020‑m prachodzili reabilitacyju, jak reahavaŭ Kazieka?
— Jak trenier jon mocna zasmuciŭsia. My abodva razumieli, što dla mianie heta surjoznaje vyprabavańnie. Pry hetym Mikałaj Ivanavič nikoli navat na padobnyja situacyi nie hladzieŭ piesimistyčna. Jon padtrymlivaŭ, ale my abodva zychodzili z taho, što projdziem hety pieryjad i budziem pracavać dalej.
— U jaho pazityvu nakont vašaha zdaroŭja i adnaŭleńnia było bolš, čym u vas?
— Šmat u čym tak. Kali ja lačyłasia, to bačyła jaho vočy, čuła, jak jon raskazvaŭ pra płany pracy sa mnoj, pierśpiektyvy. Hladzieła na jahony zapał i sama zaradžałasia pazityvam. Jon svaimi pavodzinami banalna nie pakidaŭ vybaru sumavać.
Jon uvohule byŭ takim aptymistyčnym čałaviekam. Jakija b ni byli prablemy, jon zaŭsiody staraŭsia na ŭsio hladzieć pazityŭna. Navat kali ŭ jahonaj trenierskaj karjery ŭsio składvałasia nie zusim dobra, ja ŭsio roŭna bačyła, što ŭ jaho proćma ambicyj, płanaŭ. Jon chacieŭ realizavacca, šukaŭ roznyja sposaby.
— Jakija ŭroki vy vynieśli ź pieryjadu pracy ź im?
— Pra ŭroki mnie jašče treba budzie padumać. Čamu jon dakładna moh navučyć — što nikoli nielha zdavacca, padać ducham. Kali my pierasiakalisia paśla zaviaršeńnia majoj karjery, ja bačyła jaho aktyŭnaść. Dumała: blin, mnie krychu bolš za 20 hadoŭ, ale zdajecca, što ŭžo žyćcio zakančvajecca, a Mikałaju Ivanaviču 70 — i jon snuje płany, jak i kaho budzie treniravać.
— Naprykancy, moža być, uspomnicie jakuju-niebudź pazityŭnuju historyju pra jaho?
— My adnojčy byli ŭ Šviejcaryi. Mikałaj Ivanavič hulaŭ i ŭbačyŭ, što kala adnaho doma haspadary vystavili na vulicu niepatrebnyja rečy. I viarnuŭsia ŭ hatel z mašynkaj na pulcie kiravańnia — pažarnaj, u jakoj vyjazdžała leśvica. Ździŭlaŭsia, što jaje vykinuli. Potym chadziŭ pa kalidorach ź joj. Maksimu Huściku rabili masaž — Mikałaj Ivanavič padkaciŭ mašynku i padniaŭ leśvicu prosta da tvaru Maksima. Voś tak zabaŭlaŭsia z cackaj. Vielmi jaskravy prykład pazityvu Mikałaja Ivanaviča.
Staruju kamianicu kala ratušy ŭ Mahilovie rychtavali dla haradskoha muzieja. Ciapier tam robiać ofis rasijskaha pasolstva na čale z byłym ministram «ŁNR»
Kamientary