«My rekamiendujem nie chłusić». Daradca Cichanoŭskaj raskazaŭ pra pośpiechi i prablemy ź lehalizacyjaj biełarusaŭ u roznych krainach
U ZŠA nie palapšajecca situacyja ź mihracyjnym pieraśledam biełarusaŭ, u Polščy ŭsio čaściej čuvać pra vypadki admoŭ u mižnarodnaj abaronie, ale jość i krainy, dzie pahadžajucca na pasłableńni ŭ dačynieńni hramadzianaŭ Biełarusi. Pra prablemy, dobryja naviny i pytańni, nad jakimi viadziecca praca, u prahramie telekanała «Biełsat» «Naš dzień» raskazaŭ daradca Śviatłany Cichanoŭskaj pa pravavych pytańniach Leanid Marozaŭ.
Mihracyjnaja situacyja ŭ ZŠA
Za 8 miesiacaŭ 2026 hoda ŭ Štatach zatrymali i źmiaścili ŭ admysłovyja turmy kala 90 biełarusaŭ, jakija znachodzilisia ŭ zvyčajnym mihracyjnym pracesie i nie parušali zakanadaŭstva.
Leanid Marozaŭ źviazvaje heta z ahulnaj chvalaj bolš žorstkaha padychodu ZŠA da mihracyjnaj palityki. Pavodle jaho, u składanych pytańniach, źviazanych z palityčnymi pytańniami, Ofis Śviatłany Cichanoŭskaj padklučajecca da dapamohi suhramadzianam, pieradaje analityku pa situacyi ŭ Biełarusi. Marozaŭ adznačaje, što ŭ niekatorych spravach dałučajecca asabista i vystupaje śviedkam na sudzie.
Taksama jość vypadki, kali biełarusy akazalisia ŭ mihracyjnaj turmie za kryminalnaje złačynstva. Niekalki čałaviek užo departavali ŭ Biełaruś, ci prynamsi ŭ ich spravach vydali adpaviednyja pastanovy. Kožny z takich vypadkaŭ pradstaŭniki demsiłaŭ razhladajuć asobna, dadaje juryst.
Jašče adno pytańnie — situacyi, kali ludzi prosiać palityčny prytułak ci mižnarodnuju abaronu, a padstaŭ na heta nie majuć. Takich vypadkaŭ mała, adznačaje Marozaŭ, ale zvyčajna zajaŭniki namahajucca «chłusić na pieršym etapie, nie majučy dokazaŭ ci śviedkaŭ».
«Jany pačynajuć dasyłać dakumienty nam i prasić niešta ŭ dadatak. My, biezumoŭna, praviarajem kožny kiejs, nakolki heta praŭda, — raskazvaje daradca Cichanoŭskaj. — Niekatoryja biełarusy niesumlenna siabie pavodzili i dasyłali, naprykład, padroblenyja praz AI dakumienty ab aryšcie ŭ Biełarusi. Byli dakumienty pra toje, što čałaviek — vałancior u toj ci inšaj NDA, pravaabarončaj arhanizacyi, što taksama nie źjaŭlałasia praŭdaj. My, kaniešnie, rekamiendujem nie chłusić».
Biełaruskija demsiły vyjšli na suviaź z «niekatorymi bujnymi jurydyčnymi firmami» ZŠA, kab tyja dapamahali Pro bono (biaspłatna, «dziela hramadskaha dabra»). Pavodle Marozava, adna z kampanijaŭ pahadziłasia, ciapier Ofis rychtujecca pieradać śpiecyjalistam niekatoryja vypadki biełarusaŭ.
«Dalnija» krainy Jeŭrasajuza
Bolš prostaja, zrazumiełaja i ŭžo bolš-mienš uładkavanaja sistema ź lehalizacyjaj biełarusaŭ — u krainach Jeŭropy, adznačaje Marozaŭ. Tam najbolšyja biełaruskija dyjaspary, znachodziacca pradstaŭniki demsiłaŭ, pravaabaroncy, jakija mohuć dapamahčy, i jość bolš mahčymaściaŭ znajści śpiecyjalistaŭ, hatovych padtrymać biełarusaŭ i akazać dapamohu biaspłatna.
Litaralna niekalki dzion tamu pryjšli dobryja naviny z Čechii — kraina ŭchvaliła źmieny, jakija dazvolać blizkim svajakam biełarusaŭ, što lehalna žyvuć u krainie, padavacca na karotkaterminovyja vizy. Marozaŭ dadaje, što Ofis Cichanoŭskaj pracuje taksama nad pryznańniem prajaznych dakumientaŭ u Italii.
«My razmaŭlali ź italjanskimi advakatami, apisvali situacyju. Bo tam niama nijakich prablem atrymać palityčny prytułak, ale jany nie zusim razumiejuć, jak pracavać ź ludźmi ŭ takim «siarednim statusie» — kali heta nie taki mocny palityčny kiejs, ale razam z tym ludzi nie mohuć pajechać damoŭ i pamianiać pašpart», — kaža Marozaŭ.
Pa słovach jurysta, raniej takimi dziejańniami atrymałasia damahčysia pryznańnia prajaznych dakumientaŭ Ispanijaj i Šviecyjaj.
«Kali my daviedalisia, što ŭ mihracyjnych słužbaŭ Šviecyi vielmi staraja infarmacyja pa situacyi z pravami čałavieka ŭ Biełarusi, my pryvieźli dakumienty i raskazvali, što ŭ nas kučy spraŭ i ich budzie jašče bolš. Jak vy razumiejecie, u Polščy i Litvie chutka skončacca humanitarnyja DNŽ, i takich ludziej stanie bolš, trevełdokaŭ (prajaznych dakumientaŭ) taksama stanie bolš u roznych krainach. U hetym miesiacy buduć sustrečy ŭ Estonii i Finlandyi», — dadaje Marozaŭ.
Polšča
Razam z tym u Polščy — krainie, kudy paśla 2020 hoda imihravała najbolš biełarusaŭ, situacyja ŭskładniajecca, ludzi praciahvajuć hadami čakać karty pobytu, a miascovyja ŭłady admaŭlajucca prybrać normu, jakaja dazvalaje nie prytrymlivacca terminaŭ razhladu zajavy na DNŽ. Nie pahadzilisia polskija słužby taksama pavialičyć kolkaść supracoŭnikaŭ, jakija razhladajuć spravy mihrantaŭ, i rehularna publikavać statystyku nazapašanych zajavaŭ.
Ci jość vierahodnaść, što biełarusaŭ vydzielać u asobnuju katehoryju i praca dla ich paskorycca? Marozaŭ adznačaje, što praciahvajucca kantakty z kiraŭnictvam Upraŭleńnia pa spravach zamiežnikaŭ, ale pakul našyja hramadzianie zastanucca ŭ ahulnaj čarzie.
«Na žal, situacyja takaja, što zaraz vialikaja kolkaść zajavaŭ u polskija orhany, i Biełaruś staić pobač z usimi. Jany technična nie mohuć [paskoryć čas razhladu spravaŭ] i finansava — pavialičyć kolkaść supracoŭnikaŭ: prosta niama srodkaŭ, — praciahvaje Marozaŭ. — Ale ja b nie kazaŭ pra ŭsiu Polšču. Ja viedaju situacyju ŭ Varšavie, Hdańsku, Urocłavie. Ale jość harady, umoŭna Poznań, dzie ŭsio idzie davoli stabilna i ja nie čuŭ pra vypadki, kab ludzi čakali dva hady».
Jość spadziavańnie, što naleta biełarusy zmohuć atrymlivać prajaznyja dakumienty terminam dziejańnia na dva hady, a nie na hod, dadaŭ daradca Cichanoŭskaj. Taksama demsiły pracujuć nad tym, kab Polšča dazvoliła atrymlivać hetyja dakumienty z pašpartami, dzie skončylisia volnyja staronki, što ciapier niemahčyma.
«Heta takoje pastajannaje nahadvańnie prablem biełarusaŭ. Treba z usich bakoŭ, ź jakich tolki možna, razmaŭlać z uładami Polščy, kazać, što takaja dapamoha patrebnaja. I mnie padajecca, što nas čujuć», — kaža Marozaŭ.
Pry hetym polskija ŭłady bačać vypadki, kali biełarusy, jakija atrymali mižnarodnuju abaronu, pieryjadyčna jeździać na radzimu. Heta, pavodle surazmoŭcy, drenna ŭpłyvaje na ahulnuju situacyju — zaraz idzie chvala admovaŭ u nadańni takoha statusu zajaŭnikam.
Pry hetym Marozaŭ adznačaje, što demsiły rychtujuć dla mižnarodnych partnioraŭ vialikuju spravazdaču pa zatrymańni biełarusaŭ paśla viartańnia ŭ krainu. Jaje pieradajuć mihracyjnym słužbam, raskazvajučy, kolki asobaŭ było zatrymana, i padkreślivajučy, što biełarusam dahetul niebiaśpiečna jechać damoŭ.
«Strelba kali i strelić, to naŭrad ci kulamiotnaj čarhoj». Maksim Znak acaniŭ realnaść pahroz biełaruskaj prapahandy pazbavić hramadzianstva palitemihrantaŭ
Kijeŭ pačaŭ adździalać biełarusaŭ ad Łukašenki. Kali heta źmienić žyćcio biełarusaŭ va Ukrainie?
«Pytańnie spraviadlivaści». Udava biełaruskaha vajara zmahajecca va Ukrainie za vypłaty i hodnaje staŭleńnie
Pałovie admovili, tracinie dali status biežanca. Stali viadomyja žnivieńskija vyniki razhladaŭ zajaŭ biełarusaŭ na mižnarodnuju abaronu ŭ Polščy
Kamientary
A potym bačyš u sacsietkach: toj artyst byŭ u Łatvii, niejaki jašče ŭ Čechii. Tudy ž i žurnalistaŭ. Nu. I tabie zastajecca radavacca, što maješ dach, nie haładaješ, ni hoły ni razuty dy na zakonnaj padstavie, pakul sprava spraŭlajecca, ciabie nie vyhaniajuć preč.