«Мы табе проста дамо штраф, але ты будзеш супрацоўнічаць з намі». Гамяльчук расказаў пра вярбоўку КДБ пасля затрымання «за экстрэмізм» і інтэрв'ю БТ
Знаёмства выдання «Флагшток» з гамельчуком Мікалаем Стагурскім адбылося яшчэ летась. Малады чалавек сам выслаў рэдакцыі сваё інтэрв'ю з прапагандыстамі і дадаў: «Гэта я ў навінах… У мяне выбару не было…» Праз год, знаходзячыся ў бяспечнай краіне, малады чалавек падзяліўся з гэтым выданнем сваёй гісторыяй.
Мікалай Стагурскі атрымаў спецыяльнасць будаўніка і падпрацоўваў у рэстаране хуткага харчавання ў Гомелі. Падчас падзей 2020 года ў мітынгах і дэманстрацыях не ўдзельнічаў, але ў тэлеграме пакідаў розныя каментары на тэму супрацьстаяння грамадзян і рэжыму.
У ліпені 2022 года па 19-гадовага Мікалая прыйшло двое міліцыянтаў, каб суправадзіць у РАУС Гомельскага раёна.
«Гэта адбылося нібы выпадкова, а 7-й раніцы збіраўся на працу, шорты і футболку паспеў апрануць. Міліцыя. Кажуць: трэба прафілактычную гутарку правесці. Пакуль ехалі на Разіна, паспеў пачысціць тэлефон. У мяне партызанскі тэлеграм стаяў. Калі прыехалі, тэлефон забралі і 1,5 гадзіны чакаў», — кажа Мікалай.
Затым прыйшоў яшчэ адзін работнік сілавых структур і сказаў, што ён «міліцыянт па дзяржбяспецы». Назваўся Лёнем. Як высветлілася пазней, гэта быў супрацоўнік КДБ, а імя было несапраўдным.
«Хочаш, я дакажу табе, што ты схаваў чаты?» — спытаў супрацоўнік Лёня. Мікалай вырашыў паказаць схаваныя чаты, бо яму «не хацелася рабіць гэта пад катаваннямі».
Са слоў Мікалая, потым чамусьці прыйшлі супрацоўнікі наркакантролю, якія прапанавалі: «Выбірай: ці супрацоўнічаеш, ці мы цябе за наркотыкі закрываем». Яны паказалі фатаграфіі, якія павінны былі пацвярджаць стаўленне Мікалая да наркотыкаў. «З тэлефона майго, але тэлефон у іх быў, таму яны самі іх туды засунулі [загрузілі фатаграфіі]», — кажа хлопец.
«У нейкі момант гэты Лёня мне кажа: мы табе проста дамо штраф, але ты будзеш супрацоўнічаць з намі», — распавядае малады чалавек.
У РАУС Гомельскага раёна Мікалай прасядзеў да позняга вечара. Потым былі два дні ў ІЧУ без пасцелі і з пастаяннымі праверкамі. Па другой частцы артыкула 19.11 («Заклікі да экстрэмісцкай дзейнасці») яму далі штраф 800 рублёў. «Нават мама не паспела прыехаць. Пяць хвілін — і суд прайшоў», — удакладняе Мікалай.
Наступная сустрэча гамельчука з органамі адбылася праз месяц. Мікалаю напісаў праз вайбер той самы Лёня.
«Сустракаліся ў гомельскім парку. Ён прапанаваў выбраць мне пазыўны. Я выбраў тое, што мне ў галаву прыйшло, — Жнец, — смяецца Мікалай. — Даваў мне ўказанне: ты павінен знайсці кагосьці. Прапаноўваў грошы за гэта. За пошук патрэбнага чалавека мне Лёня прапаноўваў ад 2 да 25 базавых — у залежнасці ад працы.
Дапусцім, калі я заўважыў у каго-небудзь сімволіку нейкую, «Пагоню», то ён мне абяцаў грошы заплаціць. Я адказваў, што не ведаю такіх, хоць сярод маіх знаёмых былі людзі з сімволікай. Паказваў раздрукоўкі людзей з інтэрнэту, дзе не было відаць твараў, але я не здаваў нікога. Я лічу, што мяняць жыцці людзей на грошы нейкія — гэта трызненне поўнае і жах».
Каб матываваць Мікалая да супрацоўніцтва, яму нагадвалі пра тое, што могуць ускладніць умовы яго прафілактычнага ўліку, паставіць забарону на выезд з Беларусі ці ўвогуле пачаць новы працэс. Адным з заданняў быў выхад на сувязь з ініцыятывай Bysol.
«Лёня сказаў напісаць туды, звярнуцца па дапамогу, каб потым усе даныя пераводу яму перадаць. Але я яму не перадаў. А сказаў, што бацька выкінуў раздрукоўку і што іншая краіна яму проста не выдасць гэтую інфармацыю», — расказвае хлопец.
Пасля атрымання Мікалаем дапамогі ад Bysol на суму 300 еўра ў КДБ наважыліся зняць відэарэпартаж, што ніякіх грошай ад фонду ён не атрымаў.
«Тэкст быў раздрукаваны загадзя, я проста яго завучыў», — кажа Мікалай.
Рэпартаж для «Беларусь 1» быў зняты супрацоўнікамі рэгіянальнага тэлебачання.
«Потым мяне не чапалі, бачылі, што я спакойна сядзеў. У канцы 2022 года Лёня прапанаваў мне выехаць у Еўропу, каб я за людзьмі «глядзеў» і скідаў усю інфармацыю ім». У КДБ яму паабяцалі нават дапамогу з атрыманнем візы.
Мікалай самастойна вырашыў перапыніць кантакты з органамі. Ён звярнуўся да Bysol зноў, распавёў пра сваю вярбоўку і запытаўся пра кансультацыю аб выездзе. Вясной 2023 года Мікалай з'ехаў з Беларусі ў адну з дэмакратычных краін.
Пасля выезду ён змяніў тэлефон, але спецслужбы яго не забываюць: перыядычна ў месенджарах з'яўляюцца выклікі ад кадэбэшніка Лёні і невядомых сілавікоў.
З дапамогай чорнай карты карнікаў Беларусі Мікалай змог апазнаць свайго куратара — агента Лёню. Ім аказаўся гамяльчук Артур Міроненка. У базе «Кіберпартызанаў» ён значыцца як оперупаўнаважаны КДБ.
Залегчы на дно ў Майнцы. Павел Батуеў — пра ўцёкі ад КДБ, побыт у Германіі і нямецкія перспектывы
«Прыслалі здымкі ўваходных дзвярэй кватэр маці і сваякоў». Беларусы расказваюць, як іх вербавалі КДБ і ГУБАЗіК
«Хацелі, каб я адразу «зліваў», калі хтосьці выкажа сваё меркаванне». Старшыня таварыства ўласнікаў у Мінску расказаў, як з ім «гутарылі» ў КДБ
«Няма ў нас іншых беларусаў». Лідар «Драздоў» заклікаў дараваць тым, хто «не там лайк паставіў»48
«Няма ў нас іншых беларусаў». Лідар «Драздоў» заклікаў дараваць тым, хто «не там лайк паставіў»
Замест парэшткаў Вітаўта за сцяной Віленскай катэдры знайшлі толькі кучу камянёў. Але ўлады Літвы гатовыя выдаткаваць на працяг пошукаў яшчэ 1,5 мільёна еўра2626
Каментары
Няма дзіва, што мент падкіне наркотыкі, пачне шантажаваць, што бтшнікі маняць, што слабы чалавек саступае. А вось байсолаўская постаць збаўцы, каб ня выглядаць штучна, мела б застацца неназванай.
Зразумела, што з гэтым (і падобнымі) артыкулам стрыжакі (ці хто там і якім з байсолаў пагойдаюцца на разьмеркавальных плынях) пойдуць па дзярж фінансаваньне.