Трамп заклікаў Брытанію не аддаваць базу Дыега-Гарсія. Ён кажа, што яна можа спатрэбіцца для ўдараў па Іране
Брытанія валодае архіпелагам Чагас з 1814 года, калі яна адабрала яго ў Францыі.
«Не аддавайце Дыега-Гарсія!» — напісаў прэзідэнт ЗША Дональд Трамп у сваёй сацсетцы, звяртаючыся да Вялікабрытаніі. Паводле яго слоў, брытанска-амерыканская база на гэтым атоле ў Індыйскім акіяне можа спатрэбіцца для ўдараў па Іране, піша Бі-бі-сі.
Праўда, Брытанія яе пакуль і не аддае: паводле пагаднення, падпісанага з Маўрыкіем у маі мінулага года, Злучанае Каралеўства перадае Маўрыкію суверэнітэт над архіпелагам Чагас, у які ўваходзіць атол Дыега-Гарсія, але арандуе базу на найбліжэйшыя 99 гадоў.
Пагадненне да таго ж яшчэ не ратыфікавана брытанскім парламентам: разгляд законапраектаў пра гэта затармазіўся з-за супраціўлення апазіцыі ў Палаце грамадаў і часткі членаў Палаты лордаў.
Пры гэтым усяго за дзень да заявы Трампа ў сацсетцы Дзярждэпартамент ЗША заявіў, што падтрымлівае перадачу Вялікабрытаніяй архіпелага Чагас Маўрыкію.
Сам Трамп мінулай вясной, калі брытанскі прэм'ер Кір Стармер прыязджаў у Вашынгтон, выказаўся за гэтае пагадненне, а ў далейшым некалькі разоў у публічных заявах мяняў сваё меркаванне пра пагадненне па Чагасе на супрацьлеглае. Апошні раз ён заявіў, што гэта найлепшы варыянт для Брытаніі, зусім нядаўна, у пачатку лютага.
Цяпер жа Трамп лічыць, што пагадненне аб арэндзе — гэта занадта ненадзейны дакумент.
«Я казаў прэм'ер-міністру Кіру Стармеру, што арэнда — гэта дрэнна, калі гаворка пра краіны, і што ён робіць вялікую памылку, заключаючы дамову аб арэндзе на 100 гадоў з кімсьці там, хто заяўляе пра правы, валоданне і інтарэс у Дыега-Гарсіі, стратэгічна размешчанай у Індыйскім акіяне», — напісаў Дональд Трамп і дадаў, што прэтэнзіі Маўрыкія на выспу, на яго думку, фіктыўныя.
Далей у сваім твіце Трамп перайшоў да тэмы Ірана.
«Калі Іран вырашыць не заключаць здзелку, то Дыега-Гарсія можа аказацца неабходнай для Злучаных Штатаў, каб ліквідаваць патэнцыйную атаку вельмі нестабільнага і небяспечнага рэжыму», — заявіў амерыканскі прэзідэнт.
«Прэм'ер-міністр Стармер ні ў якім разе не павінен аддаваць кантроль над Дыега-Гарсіяй, заключаючы ў лепшым выпадку сумнеўнае пагадненне аб арэндзе на 100 гадоў […] Мы заўсёды гатовыя, хочам і здольныя змагацца за Брытанію, але яна павінна цвёрда супрацьстаяць вокізму і іншым праблемам, якія стаяць перад ёй. Не аддавайце Дыега-Гарсія!» — заклікаў Трамп.
Што такое Чагас і чаму ён важны
Архіпелаг Чагас, які афіцыйна называецца Брытанскай тэрыторыяй у Індыйскім акіяне, размешчаны ў цэнтры гэтага акіяна.
Як амерыканскія, так і брытанскія вайсковыя самалёты, якія знаходзяцца на базе Дыега-Гарсія, удзельнічаюць, напрыклад, у аперацыях на Блізкім Усходзе.
Перамовы аб перадачы астравоў Маўрыкію — ён размешчаны ў акіяне за дзве тысячы кіламетраў ад Чагаса — пачаліся ў 2019 годзе, пасля таго, як Брытанія прайграла спрэчку аб прыналежнасці архіпелага ў Міжнародным судзе ААН. Але пра план сапраўды перадаць яго новы брытанскі ўрад лейбарыстаў абвясціў толькі ў кастрычніку мінулага года.
Крытыкі гэтага плана як у Брытаніі, так і ў ЗША кажуць, што перадача архіпелага створыць сур'ёзную пагрозу для базы Дыега-Гарсія і нацыянальнай бяспекі абедзвюх краін, паколькі Маўрыкій апошнім часам наладзіў цёплыя адносіны з Кітаем, Іранам і Расіяй. Пра гэта казаў, у прыватнасці, дзяржсакратар ЗША Марка Рубіа.
Чагас — гэта ланцужок астравоў, які расцягнуўся на 200 км, а ад Дыега-Гарсіі да іншага бліжэйшага вострава архіпелага — 120 км.
Брытанскі ўрад абвясціў, што арэнда тэрыторыі базы ў Маўрыкія на 99 гадоў будзе абыходзіцца ў 101 млн фунтаў стэрлінгаў у год.
Кансерватыўная партыя рэзка крытыкуе ўрад лейбарыстаў за намер перадаць Чагас Маўрыкію — хоць перамовы аб перадачы пачаліся пры ўрадзе торы.
Лае лейбарыстаў і лідар партыі Reform UK Найджал Фарадж, якая набрала ў апошні час папулярнасць.
Лейбарысты пярэчаць, што дамовіцца з Маўрыкіем — гэта найлепшы спосаб забяспечыць захаванасць базы на Дыега-Гарсіі.
Два стагоддзі пад уладай Брытаніі
Брытанія валодае архіпелагам Чагас з 1814 года, калі яна адабрала яго ў Францыі. У канцы 1960‑х і 1970‑х гадоў Вялікабрытанія гвалтоўна выселіла 1000 жыхароў вострава, нашчадкаў вызваленых афрыканскіх рабоў, каб дазволіць будаўніцтва амерыканскай базы.
Архіпелаг Чагас быў адміністрацыйна аддзелены ад Маўрыкія ў 1965 годзе, калі Маўрыкій быў яшчэ брытанскай калоніяй. Брытанія купіла яго за 3 млн фунтаў і абвясціла сваёй заморскай тэрыторыяй у Індыйскім акіяне.
Маўрыкій абвінавачваў Брытанію ў незаконнай каланіяльнай акупацыі архіпелага, сцвярджаючы, што яго незаконна прымусілі адмовіцца ад правоў на астравы Чагас у 1968 годзе ў абмен на незалежнасць.
У перыяд паміж 1968‑м і 1974‑м гадамі брытанскія ўлады выселілі больш за тысячу жыхароў народнасці чагас з астравоў і перасялілі іх на Маўрыкій і Сейшэльскія выспы.
Лондан неаднаразова прасіў прабачэння за высылку астраўлян і абяцаў перадаць выспы Чагас Маўрыкію, калі яны больш не будуць патрэбныя для стратэгічных мэт. Аднак да нядаўняга часу Вялікабрытанія настойвала, што права патрабаваць перадачы архіпелага ў Маўрыкія няма.
Каментары