«У мяне на стале пяць гадоў ляжала папера з перадачай права апекі над сынам». Вольга Севярынец — пра гады страху, антыдэпрэсанты і надзею

Вольга вонкава спакойная, але жэсты і голас выдаюць хваляванне. Хоць і кажа, што ўсё ўжо перажыла. У шчырай размове з «Нашай Нівай» яна расказвае пра доўгія гады ў чаканні Паўла, «віншаванне» ад кадэбістаў і ружы з-за кратаў. Апісвае, як тлумачыла сыну, што тата не злачынец, і як цяпер усе трое — Вольга, Павел і малы Францішак — па-новаму спазнаюць адно аднаго. 

«Прывітанне, мая каханая»

— Як вы даведаліся, што Паўла вызвалілі?

— Першай патэлефанавала блізкая знаёмая з віншаваннямі, але я не дала веры, бо нідзе ў навінах гэтага не было. У такія дні баішся, што ўсё гэта акажацца няпраўдай. І пакуль на сто адсоткаў не ўпэўнішся, стараешся не прымаць блізка да сэрца, бо гэта балюча. Пасля даслалі скрыншот з «Нашай Нівы». Але дакладна я ўсвядоміла, што гэта адбылося, калі ўкраінцы вывесілі свой спіс з пералікам вызваленых людзей.

Сам Павел патэлефанаваў толькі на наступны дзень, недзе пасля абеду, таму што па ўмовах бяспекі ў іх не было тэлефонаў, там была вялікая чарга. У нас было ўсяго некалькі хвілін на размову. Першае, што ён сказаў сваім прыгожым любімым голасам: «Прывітанне, мая каханая». Але мы даволі стрымана паразмаўлялі, бо адчувалася, што вакол яго людзі. Пра справы, пра тое, што трэба зрабіць. І я пабегла з тэлефонам на вуліцу, бо Францішак гуляў якраз. Не ведаю, што Паша яму казаў, але там ужо былі эмоцыі.

— Вы адразу вырашылі выязджаць з Беларусі? Ці цяжка далося такое рашэнне?

— У тым вэрхале думак, якія былі ў гэты момант, адзінае, што мы разумелі — сям'я мусіць быць разам. Ну і зразумела, што калі Павел не можа паехаць да нас, то мы мусім ехаць туды.

Калі вызвалілі Ціханоўскага і вывезлі ў Вільню, я стала дапускаць, што так можа быць і ў нас. Пасля, калі вывезлі ў верасні наступную групу, я стала больш актыўна рыхтавацца. Проста напісала сабе «план Б» на паперы: як дзейнічаць, калі раптам. Перадала ў Вільню рэчы першай неабходнасці для Паўла, грошы. Пасля мы перадалі яшчэ нешта ў Варшаву. Украіну мы ўявіць не маглі, не дадумаліся да такога развіцця падзей.

Я напісала Паўлу ліст, каб ён крыху аглядзеўся, каб не рабіў ніякіх гучных заяў, пакуль мы не вырашым, што рабіць далей. Каб памятаў, што мы ў Беларусі. Ліст чакаў у Вільні, таму Павел яго не атрымаў. Але ён сам усё добра разважыў і адмовіўся ад прэс-канферэнцыі. Павел, калі вызваліўся, вельмі за нас хваляваўся. Увогуле ён нам казаў, каб мы выехалі за некалькі дзён, бо баяўся, што нас не выпусцяць, зробяць нешта такое мярзотнае.

Павялічыць

«За гэтыя два тыдні я схуднела на чатыры кілаграмы ад хвалявання»

— Вы выехалі з Беларусі праз два тыдні. Што адбывалася гэтым часам, пакуль вы былі яшчэ дома, а Павел — у выгнанні?

— Калі пра эмоцыі, то цябе штурхае то туды, то сюды. Вось гэтая першая радасць, якая з'яўляецца, — яна такая вялікая, але такая кароткая. Таму што адразу цябе накрывае вір думак, што рабіць далей. Пасля гэтая радасць пачынае жыць адначасова з болем, бо ты разумееш, што пакідаеш у Беларусі ўсё самае дарагое, што ў цябе ёсць. Пакідаеш свой звычайны побыт, пакідаеш краіну, якую вельмі любіш. І яшчэ гэтая радасць жыве разам з хваляваннем: як ты закрыеш усе свае справы тут? Як складзецца жыццё там? Як успрыме перамены сын?

Усё гэта перамяжоўваецца з думкамі, дадуць выехаць ці не. Бо як бы цябе ні суцяшалі, што ўсё павінна быць нармалёва, ты ўсё адно пра гэта думаеш.

І шмат спраў было, спіш па некалькі гадзін. Я за гэтыя два тыдні на чатыры кілаграмы схуднела ад таго, што хвалюешся ўвесь час. 

Паралельна з гэтым збіраеш валізкі, адсылаеш. Першыя валізкі я ўвогуле не ведаю, у якім стане збірала — там дзіўны набор рэчаў, падушкі, нешта такое. Мне тады здавалася, што гэта самае важнае, што трэба пакласці. Я пасля нават не магла сабе патлумачыць, чаму менавіта гэтыя рэчы ўзяла.

Але самае важнае, што было ў гэтыя дні — яны былі напоўнены сустрэчамі з сябрамі, якія прыходзілі развітацца. Мілыя падарункі прыносілі, добрыя словы казалі, дапамагалі, хто чым можа. Гэта файна, ты разумееш, колькі добрага ёсць у тваім жыцці, але гэта і вельмі балюча. 

Мы яшчэ на Раство паспелі з’ездзіць да сваякоў, пабыць з усімі. Быццам бы і свята, але ўсе разумелі: невядома, калі наступнае, каб зноў усе разам.

— Ці ўзялі з сабой нешта на памяць пра жыццё ў Беларусі?

— Так, ёсць адна рэч, вельмі трапяткая для нас. Гэта карціна, яна называецца «Будзь воля Твая». На ёй — малітва Ісуса ў Гефсіманскім садзе перад крыжовым шляхам. З гэтым вобразам звязана гісторыя нашай сям'і. 

Павялічыць

Усё пачалося з пакою ў Купліне, дзе Павел жыў на хіміі. Яму святар прынёс плакат з такім матывам. І гэтая выява ў яго недзе каля ложка вісела. Была побач і адначасова закрывала дзіркі, з якіх дзьмула. Пасля, калі мы ажаніліся і знялі кватэру, то знайшлі там такую самую карціну. Яна была занядбаная, наклееная на ДСП. Але яна ўсе гэтыя амаль 12 гадоў нашага шлюбу была з намі. Вельмі моцна выцвіла, таму ў мяне была мара — да Пашынага вызвалення намаляваць такую ж карціну. 

І вось толькі мастак яе намаляваў, толькі яна ў нашым лёсе з’явілася, як у нас пачаўся новы этап жыцця. Таму яна адна з першых паехала ў Вільню. Вядома, з мяне смяяліся, што, маўляў, ужо нават карціны вязу. Але я сказала, што без яе не паеду. Гэта як частка таго, што заўсёды з табой. Яно крыху дапамагае перажываць усё новае.

Павялічыць

«Не магла ўсвядоміць, што можна проста падысці да яго і абняць»

— Як вы цяпер адчуваеце сябе ў эміграцыі?

— Першы месяц была эйфарыя. З аднаго боку, гэтая радасць працягваецца. Але пачынаюць здаганяць іншыя, «беларускія» пачуцці: усведамляеш, што ты там пакінуў. Памяць падцягвае нейкія рэчы — і проста на роўным месцы слёзы. Я разумею, што трэба даць сабе час пасумаваць, не спяшацца, што гэта нармальна. Але вось так яно ёсць.

— Ці спатрэбіўся вам з Паўлам час, каб зноў прызвычаіцца адзін да аднаго пасля разлукі?

— Тут цікава, бо, з аднаго боку, ты адчуваеш, што быццам і не было гэтых пяці гадоў, нібыта мы толькі на пяць хвілін рассталіся. А з іншага боку, недзе знаёмішся з чалавекам нанова. Таму мы першыя тыдні неяк так крыху прыціраліся. Глядзелі, як у розных сітуацыях рэагуем. Напэўна, нейкая няёмкасць нават была, бо ты ўсё адно адвыкаеш ад чалавека.

Але доўгае расставанне вельмі вучыць шанаваць кожную хвіліну. Таму ўсе гэтыя моманты на другі план адыходзяць. Ты проста рады, што можаш быць побач. Першы час нават усвядоміць не можаш, што вось так проста можна падысці да яго і абняць. 

— Як на Паўла паўплывалі гады зняволення? Ці заўважаеце нейкія змены?

— Я чакала, што яны будуць, але я іх не заўважыла. Я нават рыхтавалася. Калі сталі вызваляць першых палітвязняў, раілася з сяброўкай-псіхолагам, размаўляла са знаёмымі, хто прайшоў такі досвед. Яны мне тлумачылі, як спраўляюцца з гэтым. Я чакала, што нешта падобнае будзе ў Паўла, але ён такі, які і быў. 

Адзінае, што было, — ён прачынаўся першыя паўмесяца а шостай раніцы. Па іх турэмным будзільніку, напэўна. І калі засынае, то вельмі моцна ў сне ўздрыгвае. Вельмі моцна. Гэта адзінае, што дадалося. З іншага боку, ён вельмі пяшчотны, нават больш мяккі стаў.

Павялічыць

«Я кепскі паліцэйскі для сына, а тата — добры»

— Як зараз выбудоўваюцца адносіны бацькі з сынам? Як яны бавяць час, чым займаюцца?

— Яны таксама знаёмяцца. Францішак дзесьці правярае межы дазволенага. Бачу, што крыху раўнуе. Але я думала, што будзе горш. Францішку цікава з Пашам, ён хоча хадзіць з ім паўсюль, куды толькі можна — на сустрэчы, у царкву, на мерапрыемствы. І я ўжо не патрэбная ў гэтых справах, чаму вельмі радая.

Мы з Пашам дамовіліся, што першы час — столькі, колькі будзе патрэбна — ён не будзе ўключаць функцыю «выхаванне», а пастараецца проста пасябраваць з Францішкам. Ну і пакуль мы гэтага трымаемся. Я кепскі паліцэйскі, калі сын сябе дрэнна паводзіць, а тата — мяккі і добры.

Дарэчы, у першыя дні было вельмі дзіўна чуць, як Францішак называе Пашу татам. Нават з прыдыханнем так крыху — «тата» альбо «татачка». Гэта ўвогуле штосьці такое неймавернае для мяне, хаця, здавалася б, звычайныя рэчы.

Павялічыць

— Як вы здолелі захаваць сувязь бацькі з сынам падчас зняволення?

— Мы вельмі шмат рабілі з Францішкам разам: перадачы, паездкі на спатканне, лісты — яны ўсе былі звязаныя з ягоным жыццём таксама. Калі я пісала ліст, я пыталася: «Што тату напісаць?» або «Што мы яму распавядзём?». Таму Паша заўсёды быў у ягоным жыцці.

Мы вельмі стараліся, каб слова «тата» было не пустым гукам для Францішка. Каб ён разумеў, што тата ў яго жыцці ёсць, і нават калі ён зараз далёка, то гэта не назаўсёды. Я вельмі старалася культываваць гэты момант, калі мы сустрэнемся і будзем разам. Што мы будзем рабіць? Паша пісаў цэлую серыю лістоў пра гэта. 

Павялічыць

Увесь гэты час ён пісаў Францішку асабіста і нават часцей, чым мне. Падавалася часам, што яму гэта не так ужо і важна, але была такая гісторыя, калі мне прыйшоў стос лістоў, а яму не прыйшло нічога. І Францішак так шчыра расплакаўся. Я напісала пра гэта Пашу, і ён тады стаў яшчэ больш адказна ставіцца да ліставання. Чаго ён толькі яму ні пісаў за гэтыя гады. Як Францішак рос, як змяніліся яго цікавасці, так і Паша стараўся таксама пад гэтыя цікавасці падладжвацца. Таму стасункі ў іх былі, можа, нават лепшыя, чым бываюць, калі тата побач, але не такі паглыблены ў жыццё дзіцяці.

— А памятаеце першы ліст, які Францішак напісаў Паўлу? 

— Так, гэта быў вельмі кароткі, але прыкольны ліст. Ён набраў яго на камп’ютары: «Прывітанне, тата. У мяне скончыліся канікулы. Час праляцеў як бусел. Твой сын». Паша заўсёды падпісваў лісты «Твой тата», таму Францішак падпісаў — «Твой сын». 

— Як зараз сын адаптуецца ў Вільні?

— Для яго гэта пакуль як прыгода. Ён вельмі хацеў хутчэй ехаць, усім хваліўся, што будзе жыць у Вільні.

Вельмі падабаецца новая школа. У Беларусі кожная раніца пачыналася са слоў: «Я нікуды сёння не хачу ісці». А тут некалькі разоў ён нават сам здзівіўся: «Мама, дзіўна, але мне хочацца ісці ў школу». 

У гэтым вялікая заслуга настаўніцы. Але і ў школе ўсё больш спакойна, дзеці больш разняволеныя. Мы з беларускай школы прыйшлі з пэўнымі патэрнамі ў галаве: шукалі турнікеты, пыталіся, ці можна зайсці, ці трэба нейкія пропускі. Тут гэтага нічога няма. І мне падабаецца, што яму тут добра. Калі я кажу, што хачу дадому, то Францішак адказвае: «Мам, ну мы тут дома, чаго ты?»

Павялічыць

«Палітычныя сваркі з Беларусі ўспрымаюцца як нешта другаснае і прыкрае»

— Зараз Павел актыўна ўключаецца ў грамадскую дзейнасць, праводзіць сустрэчы. Як вы да гэтага ставіцеся і ў чым бачыце сваю ролю?

— Я яшчэ крыху дэзарыентаваная, Паша хутчэй сабраўся. Адзінае, што я разумею, што я мушу зараз рабіць — гэта падтрымліваць мужа, гадаваць Францішка. Таму там, дзе я магу яму дапамагчы чымсьці, падставіць плячо, падтрымаць — гэта я і выконваю.

Мы як веруючыя людзі вельмі стараемся зараз маліцца, каб увогуле зразумець, куды рухацца далей. У Паўла ёсць бачанне, што ў бліжэйшы час мы мусім тут рабіць тое, што мусім: выдаваць кнігі, падтрымліваць беларусаў, ствараць нейкія культурніцкія ініцыятывы. Тое, што мы можам і што застанецца. 

— Беларусы за адну ноч сабралі сем тысяч еўра на працяг грамадскай дзейнасці Паўла. Ці ёсць далейшыя планы ў сувязі з гэтым?

— Павел напісаў у зняволенні некалькі кніг, і каб іх выдаць, канешне, патрэбныя грошы, якіх у нас няма. Таксама яшчэ ў турме ён запланаваў, што будзе весці ютуб-канал. Мы так разлічвалі: калі беларусы нас падтрымаюць, значыць, гэта трэба. А не збяруць — значыць, будзем думаць пра нешта іншае. Але вось бачыце, як нас падтрымалі. Мы вельмі ўдзячныя гэтым людзям, мы не чакалі, што так будзе, шчыра. То будзем рухацца ў гэтым кірунку. Адна кніга Паўла ўжо гатовая, там будуць тыя малюнкі, што ён дасылаў Францішку, а таксама выслоўі і вершы. Павел каля дваццаці вершаў напісаў у зняволенні.

Павялічыць

— На публічных мерапрыемствах вы побач з Паўлам. Як вы сябе адчуваеце пасля беларускага досведу, калі нават са знаёмым баішся паразмаўляць?

— Паша насамрэч працягвае займацца тым, чым ён займаўся і ў Беларусі да 2020 года, і ўсе гэтыя апошнія 30 гадоў, напэўна, ягонага жыцця. Ён на гэты шлях стаў, ён ім ідзе — і я ведала, за каго выходзіла замуж. Калі Паўлу патрэбна, каб мы былі побач з Францішкам, то мы, канешне, яго падтрымліваем. Страху тут у мяне няма. Але, напрыклад,

першы час пасля пераезду я баялася ставіць лайкі ў сацсетках. Гэта толькі праз месяц недзе прайшло. І я дагэтуль здзіўляюся, што не трэба чысціць браўзер або тэлеграм.

— Вы не так даўно былі ў Беларусі, але ўжо два месяцы жывяце ў Літве. На ваш погляд, ці сапраўды адчуваецца так званы падзел паміж беларусамі, якія ў краіне і якія ў замежжы? 

— Крыху адчуваецца, але я б не сказала, што ён аж такі вялікі. Я бачу розніцу ў пытаннях бяспекі. Тыя, хто тут даўжэй, некаторыя рэчы проста ўжо не заўважаюць. Напрыклад, у тэлефонных размовах з Беларуссю ці ў апублічванні інфармацыі. 

Другое, на мой погляд, гэта ўсе гэтыя палітычныя сваркі. Напэўна, яны тут вельмі важныя, але там, у Беларусі, успрымаюцца як нешта другаснае. Людзі проста выжываюць, яны на мяжы турмы, асабістай бяспекі. Для іх гэта ўсё няважна, а часам нават і прыкра. Вельмі прыкра. Я, напрыклад, у нейкі момант перастала навіны глядзець, таму што проста не хочаш траціць на гэта сілы. 

Добра ўспрымаюцца з Беларусі тыя людзі, якія проста робяць сваю справу. Можа, яна нават здаецца малаэфектыўнай, але калі яны робяць яе паслядоўна, аддаюць сілы, то вось гэта ў Беларусі шануецца, мне падаецца.

Павялічыць

«Доктар прынёс антыдэпрэсанты. Я іх адклала на горшы момант»

— Вернемся да падзей у Беларусі. Амаль шэсць гадоў вы з Паўлам не былі разам праз яго зняволенне. Што было самае цяжкае?

— Напэўна, не ведаць, што з Паўлам. Сувязь з ім паступова гублялася. Пасля суда ў нас былі рэдкія спатканні, а потым толькі лісты. Іх станавілася ўсё менш і менш, і яны рабіліся ўсё больш закрытымі, таму што Павел наогул пра сябе не пісаў. Ты разумееш, што так ён дзесьці хоча нас захаваць, а дзесьці не можа распавесці пэўныя рэчы. Але ты не ведаеш яго стан. 

Першыя дні, калі на Акрэсціна з ім не было ніякай сувязі, а чуткі даходзілі вельмі страшныя, я ўвогуле не магла ні есці, ні спаць. Былі нават такія моманты, калі я разумела, што мне трэба з ім развітацца. Асабліва пасля вялікіх здарэнняў, такіх, як смерць палітвязняў у калоніях. Як бы ты ні хацеў абстрагавацца, ты прымяраеш на сябе гэты досвед. І каб захаваць сябе, адштурхнуцца ад дна, трэба ўсвядоміць, што можа быць момант, што ён не вернецца проста. Вось гэта было самае складанае.

— Як вы давалі рады? Што дапамагала? 

— Мне доктар прынёс антыдэпрэсанты, але я іх увесь час адкладала на нейкі горшы момант. Так я імі і не скарысталася за некалькі гадоў. Напэўна, у складаныя дні, калі разумееш, што ад цябе нічога не залежыць, ты проста давяраеш Богу. І давяраешся: я нічога не магу, таму я ўсё аддаю ў Твае рукі, няхай усё будзе так, як будзе. І гэта, калі ты сапраўды веруючы чалавек, дае палёгку. 

І пасля ты проста крок за крокам пачынаеш рабіць тое, што мусіш. Сам з сабой праводзіш псіхалагічную размову. Калі страшна, думаеш, што можна зрабіць, каб было менш страшна.

У мяне на варыянт, што мяне таксама затрымаюць, былі падрыхтаваныя хоць маленькія, але нейкія захады. Была інструкцыя для бацькоў: што рабіць, як дзейнічаць, як лячыць Францішка, кантакты дактароў, настаўнікаў. На стале амаль ўсе гэтыя пяць год ляжала папера з перадачай права на апеку бацькам. Апошнія два-тры гады я насіла з сабой трывожны чамаданчык з лекамі, акулярамі, сродкамі гігіены.

Павялічыць

— То-бок вы жылі з адчуваннем, што вас таксама могуць забраць?

— У мяне яно з'явілася дзесьці ў годзе 2022-м. Я пачала гэта ўсведамляць, калі ўсё больш і больш сціскалася кола. Ты бачыш, як час ідзе, а вакол людзей затрымліваюць зноў і зноў. І сябры пастаянна трапляюць, і хтосьці з родных — то ты пераносіш і на сябе гэты варыянт.

У нас дома за гэты час было два ператрусы. Першы — у 2021 годзе, даволі спакойны. А другі — у 2024-м, калі пачалі браць людзей па справе INeedHelp за дапамогу палітвязням. Вялікая аблава здарылася ў мой дзень народзінаў. Гэтыя хлопцы чакалі мяне каля пад'езда, я дадому вярнулася вечарам пасля працы. Павіншавалі мяне са святам.

— Літаральна павіншавалі?

— Так, літаральна.

Я падыходжу і ўжо разумею, што яны мяне чакаюць. Адзін з іх дваіх кажа: «Ну, з Днём народзінаў, Вольга Францаўна». — «Дзякуй». Я хутка пабегла да сястры ў суседні пад’езд, каб аддаць Францішка. І пакуль яго да яе вяла, то я з ім развітвалася. Гэта таксама адзін з такіх самых складаных момантаў. Я казала сыну, што вельмі яго люблю і калі што — пра яго паклапоцяцца. А за намі бег кадэбэшнік — можа, падумаў, што я ўцякаю.

Яны пасля на допыце са мной скарысталі ўсю сваю метадычку, відаць: спрабавалі завербаваць, напалохаць. Казалі, што «калі б вы пасядзелі ў нас пару дзён у падвале, то вы б сказалі нам тое, што трэба». Я кажу: «У сэнсе сказала б? Прыдумала б што-небудзь?» — «Ну так, ці прыдумалі б». Пагражалі, што будуць наступствы, калі не перастану «займацца вось гэтым усім» — а чым «усім», я не зразумела. Але, дзякуй Богу, пасля адпусцілі.

Павялічыць

«У нейкі момант я сказала сыну праўду»

— Як вы тлумачылі сыну, чаму тата ў турме?

— Я старалася казаць праўду, адзінае што — суадносіла яе з узростам. З самага пачатку Францішак увогуле не пытаўся, а я кожны дзень чакала, што гэта ўсё скончыцца. Ніхто не думаў, што гэта будзе пяць гадоў. Пасля, калі ўсё зацягнулася, трэба было патлумачыць сітуацыю — нават больш, патлумачыць свае пачуцці: чаму ты плачаш, чаму не маеш сіл гуляць ці расчараваная. 

У першы час я расказвала гэта Францішку як казку пра дабро і зло — пра тое што тата як супергерой ці як рыцар змагаецца са злом, з цмокам. Пасля, калі сын пасталеў, з’явіліся пытанні. Памятаю, было балючае: «У турме сядзяць злодзеі, чаму наш тата сядзіць у турме?» Я тлумачыла, што не толькі злодзеі, але і пісьменнікі, якіх ён ведае — Колас, Танк, Геніюш. У Францішка быў плакат з героямі Беларусі — распавядала, што ўсё гэта паважаныя людзі, але і яны сядзелі ў турме: Каліноўскі, Касцюшка. 

У нейкі момант я проста сказала яму праўду: што ў краіне такая сітуацыя. З-за таго, што тата пра гэта казаў, ён трапіў у турму. І таксама тлумачыла: бачыш, нас падтрымлівае шмат людзей, таму што яны паважаюць твайго тату, таму што твой тата — добры чалавек.

— А ці ўзнікала гэтая тэма ў садку, у школе? Ці даводзілася неяк абмяжоўваць размовы пра тату на людзях?

— Было такое, на жаль. Гэта ўсё пачалося, калі сын пайшоў у школу.

У Беларусі дзяцей прыходзіцца вучыць не казаць, напрыклад, пра сцяг. Маўчаць, калі хтосьці будзе нешта распытваць пра тату. Для мяне гэта было вельмі цяжка, а для Францішка — дзіўна. Ён увесь час здзіўляўся: а чаму? Быў таксама такі вельмі шчымлівы момант, калі яны малявалі сям’ю, і Францішак намаляваў бабулю, дзядулю, мяне, а Пашу не намаляваў. Я пытаюся: «А чаму так?» Ну і высветлілася, што з-за таго, што я казала не гаварыць пра тату, ён вырашыў, што маляваць яго таксама нельга.

«Падавалася, што людзі проста нас нясуць на руках»

— І вы, і Павел казалі пра неймаверную хвалю салідарнасці ад беларусаў за гэтыя амаль шэсць гадоў.

— Беларуская салідарнасць — гэта ўвогуле нейкі феномен. Можа быць, нават частка нацыянальнай ідэі. Бо беларусы вельмі спагадлівыя людзі. Мы вельмі любім дапамагаць адзін аднаму, гэта нас саміх вельмі падтрымлівае.

Павялічыць

А салідарнасць з нашай сям’ёй была вельмі рознай і такой усёабдымнай. Яна была і ў словах падтрымкі, і ў прапановах паклапаціцца пра Францішка. Нам без канца перадавалі розныя рэчы — вопратку, цацкі. Цацак было столькі, што Францішак мог бы ўласную краму адкрываць, мне здаецца. Была грашовая дапамога, парады ў розных абставінах. Карацей, усё, што магчыма, усе пытанні, якія ёсць, — ўсе яны закрываліся. 

Мы з Пашам якраз нядаўна ўзгадалі адну такую гісторыю — яна пра тое, да чаго дайшла ўважлівасць людзей. Не проста да сям'і, а нават да таго, як я сябе адчуваю ў канкрэтны дзень.

Калі ў нас была гадавіна вяселля, мне кур'ер прывёз шыкоўны букет бел-чырвона-белых ружаў, з запіскай. Там было напісана: «Я з кожным годам кахаю цябе ўсё мацней». І я думаю: «Ну нічога сабе! Ён сядзіць у турме, лісты часам не даходзяць, а ён такое арганізаваў!» Была на сёмым небе ад шчасця.

Пасля, ужо ў Вільні, распавядаю Пашу, а ён кажа: «Я не мог гэтага зрабіць ніяк, там немагчыма стасавацца». То-бок гэта хтосьці з людзей, можа быць, хтосьці з маіх сяброў — але не раскалоліся да гэтага часу. То дзякуй вялікі, вядома, бо гэта было проста штосьці фенаменальнае. Нейкі чалавек даведаўся, падумаў, што я, напэўна, буду сумаваць у гэты дзень, і замовіў гэтыя кветкі!

І гэта толькі адна са шматлікіх гісторый. Ведаеце, было адчуванне, што людзі проста нас нясуць на руках. Вельмі вялікая ім удзячнасць. Я малюся, каб Гасподзь у шмат разоў больш ім аддаў за зычлівасць і за тое, што яны дайшлі да нас, адказалі на гэтае жаданне сэрца дапамагчы. Вельмі важна ў такія моманты разумець, што ты не адзін. І для сына гэта было важна, і для мяне. Дый для маёй сям'і, для бацькоў. Калі яны бачылі, як нас падтрымліваюць, ім таксама было прасцей праз гэта праходзіць. І я без людзей не справілася б адна.

• 11
• 0
• 1
• 0
• 0
• 3
• 0
• 17