Беларуска пры родах атрымала рэдкае ўскладненне: «Выпісалі са стомай у боку»
24‑гадовая Крысціна нарадзіла сына вагой амаль 5 кілаграмаў і атрымала амаль інваліднасць і цынічны адказ ад медыкаў: «Кесарава робіцца ў інтарэсах дзіцяці, а не маці».
Улетку 2025 года Крысціна ўпершыню стала мамай. Сын нарадзіўся сапраўдным асілкам: рост — 57 сантыметраў, вага — 4840 грамаў. Але для дзяўчыны гэтая падзея стала пачаткам цяжкага выпрабавання. «Нараджаючы сына, я ў прамым сэнсе парвалася. Нягледзячы на буйны плод і мае просьбы аб кесаравым сячэнні, лекары настаялі на натуральных родах. У выніку, паступіўшы ў радзільню здаровым чалавекам, я выпісалася адтуль амаль інвалідам — са стомай і мяшком у боку», — плача 24‑гадовая Крысціна. Каб вярнуцца да нармальнага жыцця, дзяўчыне прыйшлося перанесці яшчэ некалькі аперацый, а працэс аднаўлення ідзе да гэтага часу.
Выпадак Крысціны разглядаў Камітэт па ахове здароўя Мінгарвыканкама. Камісія прыйшла да высновы, што паказанняў да планавага кесарава ў яе не было, а тое, што адбылося — «непрагназуемае, вельмі рэдкае ўскладненне». Onliner распавядае падрабязнасці гэтай гісторыі.
«Было дрэннае прадчуванне»
З моманту родаў прайшло дзевяць месяцаў, але Крысціна ўсё яшчэ не аднавілася канчаткова. Нараджаючы буйнога дзіцёнка, яна атрымала цяжкую акушэрскую траўму: разрывы прамежнасці трэцяй ступені, якія закранулі мышцы тазавага дна і анальны сфінктар. Пазней у Крысціны развілося ўскладненне — рэктавагінальны свішч. На дзявяты дзень пасля родаў яе экстранна прааперыравалі і вывелі кішачную стому (штучную адтуліну на жываце, праз якую кішэчнік выводзіцца вонкі).
— Памятаю шок, калі ачнулася і ўбачыла ў сябе ў боку каластому. Было невыносна ад думкі, што гэтага можна было пазбегнуць, калі б мне зрабілі кесарава. Гэта не было капрызам: усе апошнія УЗД пацвярджалі, што плод вельмі буйны. Калі мы з мужам ехалі ў радзільню, у мяне ўжо было дрэннае прадчуванне.
Для разумення сітуацыі вернемся да пачатку гісторыі.
Аб цяжарнасці Крысціна даведалася ў лістападзе 2024-га. Да таго моманту яны з Уладзіславам былі жанатыя год і вельмі чакалі дзіця.
— Цяжарнасць працякала нармальна, калі не лічыць таго, што я двойчы ляжала на захаванні: на 6‑м тыдні з-за крывацёку і на 25-м, калі на шыйку маткі ўсталявалі акушэрскі песарый (сіліконавае кальцо для прадухілення заўчасных родаў. — Заўв. Onlíner). Жывот быў настолькі велізарным, што навакольныя думалі, быццам мы чакаем двойню, — згадвае дзяўчына.
Паводле слоў Крысціны, ужо з другога скрынінга лекары УЗД адзначалі, што ў яе буйны плод. Прааналізаваўшы сітуацыю пазней, дзяўчына выказала здагадку, што дзіця магло так актыўна набіраць вагу з-за вітамінных комплексаў, якія яна прымала па прызначэнні гінеколага.
Крысціну бянтэжыў і яшчэ адзін момант: ёй не праводзілі стандартны глюкозаталерантны тэст, які звычайна прызначаюць усім цяжарным на 28‑м тыдні для выключэння дыябету.
— На 37‑м тыдні я ўжо ўсур’ёз перажывала: як нараджаць, калі вага дзіцяці ідзе па верхняй мяжы нормы? — згадвае дзяўчына. — Гінеколаг жа супакойвала: «У цябе добры таз, хутчэй за ўсё, справішся сама. А калі нешта пойдзе не так, зробяць кесарава».
За пяць дзён да родаў Крысціна зрабіла платнае УЗД. У заключэнні гаварылася, што плод буйны, а яго меркаваная вага — 4400 грамаў. У панядзелак, 14 ліпеня, на 42‑м тыдні цяжарнасці, Крысціна паступіла ў 5‑ю радзільню. У прыёмным пакоі ёй зрабілі КТГ і кантрольнае УЗД, якое толькі ўмацавала яе страх нараджаць самой: «дыягнаставаны буйны плод», вага — 4558 грамаў.
— У мяне ўжо тады было дрэннае прадчуванне. Нягледзячы на такія лічбы, мяне пачалі рыхтаваць да натуральных родаў. Пра магчымыя рызыкі ніхто не папярэдзіў. Замест гэтага прызначылі піць касторавы алей і чакаць, — распавядае Крысціна.
На наступную раніцу, 15 ліпеня, пасля ночы «трэніровачных» схватак, дзяўчыну агледзелі палатны доктар і в.а. загадчыцы аддзялення.
— Я прама ў іх спытала: няўжо вага больш за 4,5 кілаграма — гэта не падстава для кесарава? Загадчыца яшчэ раз абмацала жывот і адрэзала: «Там максімум 4100, сама народзіш». Я супакоілася. Падумала: лекары ж вопытныя, ім відней. Да таго ж я разумела, што пасля аперацыі аднаўляцца будзе складаней.
Крысціна падпісала згоду на амніятамію (штучны пракол плоднага пузыра для стымуляцыі родавай дзейнасці) і вярнулася ў палату.
«Гэта ж двухмесячны чалавечак! Як наогул змагла яго нарадзіць?!»
Суткі прайшлі ў чаканні, але родавая дзейнасць так і не пачалася. Раніцай 16 ліпеня Крысціну перавялі ў перадродавае аддзяленне, пракалолі плодны пузыр.
— Я яшчэ раз удакладніла ў доктара, ці не трэба мне ўсё ж такі кесарава. Памятаю, вельмі хвалявалася з гэтай нагоды. Але яна сказала: «Будзем нараджаць самі». Пасля праколу пузыра пачаліся досыць балючыя схваткі, раскрыццё шыйкі маткі ішло добра. У нейкі момант мне зрабілі абязбольвальны ўкол, я змагла трохі паспаць. Калі прачнулася, лекары агледзелі, сказалі, што галоўка малога не апускаецца.
Паводле слоў гераіні, каб паскорыць працэс, яе падключылі да кропельніцы з прэпаратам, які стымулюе скарачэнне маткі. Родавы працэс перайшоў у актыўную фазу, і неўзабаве Крысціну перавялі ў радзільную залу.
— У 13:43, літаральна за дзве-тры патугі, я нарадзіла сына. Калі яго паклалі мне на грудзі, я не паверыла сваім вачам: гэта ж двухмесячны чалавечак! Як я наогул змагла яго нарадзіць? Потым лекары сказалі, што ў мяне моцныя разрывы і прыйдзецца зашываць пад агульнай анестэзіяй. Пакуль рыхтавалі да наркозу, пачула вагу дзіцяці — 4840 (!) грамаў. Я была проста ў шоку! Гэта было на 700 грамаў больш, чым прагназавала загадчыца пры ручным аглядзе. Памятаю, нават перапытала: «Колькі?!»
У прытомнасць Крысціна прыйшла ўжо на каталцы ў калідоры. Да яе некалькі разоў падыходзіла акушэрка, правярала яе стан.
— Яна сказала, што я моцна парвалася, але «ўжо зашылі, і ўсё добра». Пазней падышоў загадчык родавым аддзяленнем, павіншаваў з нараджэннем «асілка», сказаў пра разрывы трэцяй ступені і спытаў пра самаадчуванне. Але ў тым затуманеным стане я нават не ўяўляла, што азначае гэтая трэцяя ступень разрываў і наколькі ўсё сур’ёзна.
Разрывы прамежнасці трэцяй ступені — гэта цяжкая акушэрская траўма, пры якой пашкоджваюцца не толькі скура і мышцы тазавага дна, але і анальны сфінктар. Такое пашкоджанне патрабуе складанай хірургічнай пластыкі пад агульным наркозам. Перыяд першаснага зажывання складае ад чатырох да шасці тыдняў, а сярод рызык — развіццё інфекцый і нетрыманне.
«Усім баліць, рабіце практыкаванні Кегеля»
Увечары таго ж дня Крысціну перавялі ў пасляродавую палату, а раніцай прынеслі сына.
— Шчасцю, вядома, не было мяжы. І першыя два дні мяне асабліва нічога не турбавала. 18 ліпеня я ўпершыню схадзіла ў туалет і адчула рэзкі, невыносны боль. Напалохалася, пайшла на сястрынскі пост і распавяла, што заўважыла на сурвэтцы кроў і фрагменты шва. Медсёстры сказалі, што «ўсім баліць», укалолі абязбольвальнае і адправілі назад у палату. Ужо потым я зразумела, што, хутчэй за ўсё, менавіта ў той момант швы пачалі разыходзіцца.
На выхадных падчас абыходаў Крысціна працягвала скардзіцца лекарам на пагаршэнне стану.
— Болі сталі проста дзікімі, пачалося нетрыманне газаў. Я была ў паніцы, але лекары толькі паціскалі плячыма: маўляў, пасля такіх родаў гэта нармальна. Параілі рабіць практыкаванні Кегеля для ўмацавання мышцаў і чакаць, калі ўсё «само прыйдзе ў норму».
Крысціна адзначае, што ўвесь гэты час, нягледзячы на скаргі, агляды праводзіліся ў палаце, на ложку. Дзяўчына ўпэўненая, што, калі б лекары адразу агледзелі яе на гінекалагічным крэсле, маштаб праблемы стаў бы зразумелы значна раней.
— У панядзелак, 21 ліпеня, прыйшла палатная доктарка, паглядзела і сказала, што пакліча загадчыка, бо ёсць «невялікі дэфект». Што гэта значыць, мне ніхто не патлумачыў. Загадчык жа, глянуўшы мімаходам, супакоіў: «Ды ўсё нармальна, мажце маззю — зажыве».
На наступны дзень Крысціне паабяцалі кансультацыю практолага. Дзяўчына лічыць, што медыкі заварушыліся толькі пасля таго, як у сітуацыю ўмяшаліся яе бацькі, якія пачалі абрываць тэлефоны радзільні.
— Ноччу стала зусім дрэнна. Калі я ўстала за сумессю для сына, адбылося адвольнае апаражненне кішэчніка праз похву. Я была ў жаху: нават не падазравала, што такое наогул фізічна магчыма.
Раніцай 24 ліпеня сабралі кансіліум. У суправаджэнні загадчыка аддзяленнем Крысціну павезлі ў 2‑ю бальніцу да практолагаў.
— Тыя паглядзелі і кажуць: «Трэба выводзіць стому, інакш ніяк». Я разумела, што гэта такое: кішка, выведзеная ў бок, і жыццё з пакетам. Ад шоку нават плакаць не магла.
Сваё рашэнне лекары патлумачылі так: з-за цяжкай траўмы і разрыву сфінктара ўтварыўся рэктавагінальны свішч — фактычна скразны праход паміж кішэчнікам і похвай. Каб тканкі маглі зажыць, кішэчнік трэба было на час «адключыць» ад натуральнага шляху. Пры гэтым Крысціну абнадзеілі: стома — гэта часова, месяца на два. Калі ўсё пойдзе добра, яе неўзабаве прыбяруць.
«Стому прыбралі толькі праз пяць месяцаў»
Нованароджанага сына Крысціны выпісалі 24 ліпеня, а яе пакінулі ў радзільні і на наступны дзень прааперыравалі — вывелі стому.
— Пасля гэтага я двое сутак праляжала ў рэанімацыі. Лекары прыходзілі і адгаворвалі мяне спыняць грудное гадаванне. Але я разумела, што захаваць лактацыю нерэальна: наперадзе новыя наркозы, месяцы ў бальніцах і чарговыя дозы антыбіётыкаў.
Дзяўчыну выпісалі дадому толькі праз два тыдні пасля родаў. У кастрычніку Крысціне зрабілі яшчэ адну складаную аперацыю: выдалілі свішч і выканалі сфінктэрапластыку. За гэтым рушыў месяц у стацыянары. Увесь гэты час за малым даглядаў яго тата.
Стому Крысціне закрылі толькі ў студзені 2026 года. Дзяўчына лічыць, што толькі дзякуючы намаганням медыкаў 2‑й бальніцы ёй удалося вярнуцца да нармальнага жыцця.
Аднаўленне, прызнаецца Крысціна, ішло пакутліва: толькі да канца сакавіка яна адчула сябе лепш. Зараз маладой маме неабходна строга выконваць дыету і абмяжоўваць фізічныя нагрузкі, што складана, калі на руках маленькае дзіця.
Не жадаючы мірыцца з тым, што адбылося, Крысціна накіравала скаргу ў Міністэрства аховы здароўя. Яна ўпэўненая: аказаная ёй дапамога была неналежнай, што выклікала цяжкую шкоду здароўю.
— Я цвёрда перакананая ў тым, што такіх наступстваў можна было пазбегнуць. Калі медыкі бачылі велізарную вагу дзіцяці, чаму не абралі кесарава? Нават у працэсе натуральных родаў, калі стала ясна, што плод ідзе цяжка, можна было зрабіць эпізіятамію (прафілактычнае рассячэнне. — Заўв. Onlíner), але гэтага не зрабілі. У выніку я атрымала разрывы трэцяй ступені і выпісалася з радзільні не з кветкамі і малым, а адна і з каластомай у боку.
Лячэбны кансіліум: «Вам вельмі не пашанцавала»
Перад тым як даць афіцыйны адказ, Крысціну запрасілі на лячэбны кансіліум у Камітэт па ахове здароўя, каб «ужывую пагаварыць» пра яе роды.
— Я ішла туды з надзеяй, што ва ўсім разбяруцца. У кабінеце сядзелі вядучыя спецыялісты сталіцы. Са мной гаварылі падкрэслена ветліва, спачувальна ківалі. Тлумачылі пра «пагрэшнасці УГД», «складаны біямеханізм» і «рэдкасць ускладненняў». Тады я пацікавілася, ці лічаць яны законнай адмову ў кесаравым сячэнні і чаму лекары своечасова не заўважылі свішч.
Мне адказалі літаральна наступнае: «Па пратаколе кесарава пры буйным плодзе робяць дзеля дзіцяці, а не дзеля маці». Маўляў, каб дзіця не магло нарадзіцца, яно б не нарадзілася. А мой выпадак — гэта «адзін на тысячы», проста нешанцаванне. Чуць гэта было невыносна. А што тады робіцца дзеля маці? Чаму нельга палегчыць працэс родаў?
Афіцыйная пазіцыя медыкаў: «План родаў складзены адэкватна»
У пачатку красавіка з Камітэта па ахове здароўя Мінгарвыканкама Крысціне прыйшоў афіцыйны адказ. У ім гаворыцца, што план родаў праз натуральныя шляхі быў складзены кансіліумам абгрунтавана, з улікам «комплекснага падыходу».
Медыкі падкрэслілі: разлік вагі плода мае даказаную пагрэшнасць ад 100 да 500 грамаў, а параметры УЗД могуць памыляцца на 6%. «У вашым клінічным выпадку — у дыяпазоне ад 4280 грамаў, што не з’яўляецца падставай для планавага кесарава сячэння. Звяртаем вашу ўвагу: кесарава сячэнне пры буйным плодзе выконваецца для прафілактыкі родавых траўмаў у дзіцяці, а не ў інтарэсах маці», — гаворыцца ў адказе ведамства.
Далей паведамляецца: паколькі дзіця нарадзілася ў добрым стане (8 з 9 балаў па шкале Апгар) і без цяжкасцяў, складзены план родаў варта лічыць «адэкватным».
Што тычыцца цяжкіх траўмаў, то, па статыстыцы медыкаў, разрывы прамежнасці трэцяй ступені сустракаюцца рэдка: усяго 1,8 выпадку на тысячу родаў. «Верагоднасць траўматызму вызначаецца не масай плода, а асаблівасцямі біямеханізму родаў, магчымасцю канфігурацыі галоўкі плода, расцяжымасцю (эластычнасцю) тканак родавога канала. Рассячэнне прамежнасці пры буйным плодзе не рэгламентавана клінічным пратаколам, хоць сапраўды прымяняецца некаторымі спецыялістамі», — удакладняецца ў адказе.
У дакуменце таксама падкрэсліваецца, што разрыў сфінктара быў дыягнаставаны адразу, а разыходжанне швоў і ўтварэнне свішча названыя «своечасова выяўленым, але непрагназуемым ускладненнем». На думку ведамства, тактыка лячэння была вернай, а поўнае аднаўленне здароўя пацыенткі стала магчымым дзякуючы «часу і цярпенню».
«Фраза пра тое, што кесарава робіцца ў інтарэсах дзіцяці, здаецца самай цынічнай»
Крысціна з такой трактоўкай катэгарычна не згодная. Яна раскладвае адказ камітэта па пунктах, паказваючы на тое, што здаецца ёй абсурдным.
— Камітэт піша пра дапушчальную пагрэшнасць УЗД. Але ў маім выпадку розніца паміж даследаваннем у радзільні і рэальнай вагой склала 300 грамаў, а паміж «ручным» аглядам лекара і рэальнасцю — амаль 800! — абураецца дзяўчына. — Дзіця вагой 4840 грамаў і ростам 57 сантыметраў — гэта аб’ектыўна гіганцкі плод. Чаму ў такой сітуацыі пацыентцы не даюць права выбару, нават калі яна моліць аб кесаравым?
Але больш за ўсё Крысціну закранула фармулёўка аб прыярытэтах у акушэрскай практыцы.
— Фраза «кесарава сячэнне пры буйным плодзе выконваецца ў інтарэсах дзіцяці, а не маці» падалася мне самай цынічнай ва ўсім дакуменце, — лічыць яна. — Атрымліваецца, калі дзіця нарадзілася здаровым, то не страшна, што маці выйшла з радзільні з каластомай? Што яе прыйшлося разлучыць з сынам і пазбавіць магчымасці карміць грудзьмі дзеля вывядзення стомы?
Крысціна перакананая: закон Рэспублікі Беларусь «Аб ахове здароўя» гарантуе якасную і бяспечную дапамогу пацыенту, а не толькі плоду. І ў яе выпадку гэты баланс быў парушаны.
— Мае траўмы — свішч, разрыў сфінктара, стома — гэта прамая і цяжкая шкода майму здароўю. Камітэт у адказе прызнае: «Эпізіятамія пры буйным плодзе не рэгламентавана, хоць прымяняецца некаторымі спецыялістамі». Атрымліваецца, камісія пацвярджае, што прафілактыка была магчымая. Але, раз пратакол не абавязвае, можна не рабіць? У выніку замест акуратнага хірургічнага разрэзу я атрымала рваную рану да самай кішкі. Гэта вельмі незразумелая пазіцыя.
Дзяўчына адзначае, што пасля ўсяго перажытага не мае намеру спыняцца на адказе з камітэта. Яна плануе дамагацца незалежнай экспертызы, каб «ацаніць своечасовасць дыягностыкі траўмаў і рэальную якасць аказанай дапамогі».
— Я не медык, але супастаўляць факты ўмею, — кажа Крысціна. — А факт застаецца фактам: я паступіла ў радзільню здаровым чалавекам, а выпісалася інвалідам са стомай у боку. І ніхто не хоча браць на сябе адказнасць за гэта.
Зараз Крысціна працягвае аднаўляцца, стараючыся не падымаць нічога цяжэйшага за свайго «асілка».
— Нягледзячы на тое што камісія прызнала дзеянні медыкаў вернымі, я ўсё ж спадзяюся, што мая гісторыя дапаможа інакш паглядзець на праблемы жанчын у радзільнай зале.
Каментары
А яшчэ нам з малодшых класаў школы панавязваюць, што ў 20 мы нараджаць ужо павінныя. Так забяспечце ўмовы нармальныя, давайце абязбольваючыя прэпараты і не забараняйце кесарава, калі іншага выйсця няма.
Калі коратка, памылкі здараюцца, ніхто ад іх незастрахаваны. Але іншая справа, што сістэма не прызнае памылкі. Там кругавая парука. Бо як прызнаюць памылку, ім опа. Ногі растуць ад лукі. І тыя хто не бачыць прычыны, а змагаецца з сімптомамі, сляпыя людзі