Ці можна рабіць сэлфі ў прымерачнай крамы? Адвакатка патлумачыла, што дазволена

Разам з адвакаткай Дар'яй Хаткевіч «Мінская праўда» разбіралася, што кажа беларускае заканадаўства.

Якія законы абараняюць права пакупнікоў на здымку?

Адвакатка адразу патлумачыла, што з пункту гледжання заканадаўства абсалютная большасць падобных забаронаў на фота– і відэаздымку ў гандлёвых залах і прымерачных не мае дастатковага прававога абгрунтавання з шэрагу прычын.

— Галоўная памылка заключаецца ў спробе прыраўняць гандлёвы аб'ект да ізаляванай прыватнай тэрыторыі. Паводле агульнадаступных і неаднаразовых тлумачэнняў, гандлёвыя залы, прымерачныя, гандлёвыя цэнтры і рынкі належаць да месцаў грамадскага карыстання, адкрытых для свабоднага наведвання. Ажыццяўляючы дзейнасць для неабмежаванага кола пакупнікоў, крама фактычна дае грамадзянам магчымасць свабоднага доступу ў свае памяшканні, — адзначыла юрыстка.

Права грамадзян свабодна фіксаваць навакольнае асяроддзе ў грамадскіх месцах рэгулюецца наступнымі нормамі.

1. Свабода пошуку і атрымання інфармацыі. Гэтае права замацавана ў артыкуле 34 Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, які гарантуе грамадзянам права на пошук, атрыманне, захоўванне і распаўсюджванне поўнай, дакладнай і своечасовай інфармацыі.

2. Доступ да агульнадаступнай інфармацыі. Паводле артыкула 16 Закона Рэспублікі Беларусь ад 10 лістапада 2008 года № 455‑З «Аб інфармацыі, інфарматызацыі і абароне інфармацыі», звесткі пра тавары, цэннікі, асартымент і агульную абстаноўку ў гандлёвых аб'ектах належаць да агульнадаступнай інфармацыі.

На падставе аналізу названых нормаў можна зрабіць выснову, што заканадаўства не ўтрымлівае прамой забароны на правядзенне фота– і відэаздымкі ў гандлёвых аб'ектах. Такім чынам, фатаграфаванне прадмета адзення само па сабе не прадугледжвае атрымання доступу да закрытай інфармацыі.

Супрацоўнікі крамаў і службы аховы нярэдка прыводзяць розныя аргументы, абгрунтоўваючы забарону на фотаздымку.

— Аднак, нягледзячы на тое, што Грамадзянскі кодэкс сапраўды дае ўласніку права распараджацца сваёй маёмасцю, адкрыццё гандлёвага аб'екта для свабоднага наведвання прадугледжвае пэўныя асаблівасці рэалізацыі гэтага права. Адміністрацыя крамы ў выпадку парушэння ўнутранага правіла аб забароне здымкі можа ветліва папрасіць пакупніка пакінуць памяшканне, а таксама растлумачыць прычыны такога звароту, — адзначыла адвакатка.

Спробы супрацоўнікаў кваліфікаваць адмову спыніць здымку як «дробнае хуліганства» не маюць дастатковых прававых падстаў, паколькі сам па сабе факт фота— ці відэаздымкі ў краме не сведчыць пра парушэнне грамадскага парадку. Парушэнне ўнутранага правіла крамы само па сабе не ўтварае складу адміністрацыйнага правапарушэння.

— Варта адзначыць, што ў гэтым артыкуле разглядаецца выпадак звычайнай фота– і відэаздымкі, якая не суправаджаецца парушэннем грамадскага парадку або выкарыстаннем здымкі ў супрацьпраўных мэтах, — сказала Дар'я Хаткевіч.

У такіх сітуацыях ключавым момантам з'яўляецца правільнае разуменне прававога статусу персаналу гандлёвага аб'екта. Прадаўцы, адміністратары і супрацоўнікі службы бяспекі не з'яўляюцца службовымі асобамі дзяржаўных органаў і не надзеленыя адпаведнымі дзяржаўна-ўладнымі паўнамоцтвамі.

У прыватнасці, супрацоўнікі крамы не маюць права:

1. Забіраць мабільны тэлефон, камеру або іншую асабістую маёмасць пакупніка. Такія дзеянні могуць расцэньвацца як неправамернае завалоданне чужой маёмасцю.

2. Прымушаць пакупніка выдаляць зробленыя фотаздымкі і відэазапісы. Супрацоўнікі крамы не маюць паўнамоцтваў патрабаваць выдалення матэрыялаў без адпаведнай законнай падставы, у прыватнасці рашэння ўпаўнаважанага дзяржаўнага органа, калі пры гэтым не закранаюцца правы трэціх асоб.

3. Самавольна ўжываць фізічную сілу, утрымліваць або даглядаць грамадзяніна. Супрацоўнікі службы бяспекі не маюць агульных паўнамоцтваў на правядзенне дагляду асабістых рэчаў або затрыманне пакупніка. Такія дзеянні дапускаюцца толькі пры наяўнасці прадугледжаных заканадаўствам падстаў і ва ўстаноўленым парадку.

Калі супрацоўнікі крамы праяўляюць агрэсію або груба парушаюць правы спажыўца, не варта паддавацца на правакацыі. Пры гэтым важна самому не здзяйсняць супрацьпраўных або агрэсіўных дзеянняў у дачыненні да іншых людзей.

Ці можна рабіць сэлфі ў прымерачнай і што рабіць, калі крама супраць?

Прымерачная кабінка мае сваю спецыфіку. З аднаго боку, гэта прастора, прызначаная для прымеркі адзення, якая забяспечвае прыватнасць пакупніка. З другога боку, здымка ўласнага адлюстравання ў люстэрку (сэлфі) для асабістых мэт, калі ў кадр не трапляюць іншыя людзі без іх згоды, сама па сабе не з'яўляецца супрацьпраўнай.

— Асабліва важна выконваць умову аб недапушчальнасці трапляння ў кадр іншых людзей без іх згоды. У адваротным выпадку могуць узнікнуць пытанні, звязаныя з абаронай права на выяву, прыватнага жыцця і персанальных звестак, асабліва калі пасля такія фотаздымкі або відэазапісы будуць апублікаваныя ў інтэрнэце, — падкрэсліла юрыстка.

Калі ўзнікае спрэчная сітуацыя і адміністрацыя крамы патрабуе спыніць здымку, найбольш абгрунтаваным будзе звярнуцца да супрацоўнікаў з просьбай даць прававое абгрунтаванне такой забароны.

Калі крама спасылаецца на камерцыйную тайну або права прыватнай уласнасці, неабходна ўлічваць, што самі па сабе такія спасылкі не з'яўляюцца дастатковай падставай для ўстанаўлення абсалютнай забароны на любую фота– і відэаздымку ў гандлёвым аб'екце.

Акрамя таго, пакупнік мае права звярнуцца да адміністрацыі з патрабаваннем даць Кнігу заўваг і прапаноў. Калі адміністрацыя працягвае настойваць на патрабаваннях, якія пакупнік лічыць незаконнымі, ён можа зрабіць адпаведны запіс, выклаўшы абставіны здарэння і свае прэтэнзіі.

— Такім чынам, пакупнік мае права фатаграфаваць сябе і рэчы, якія прымярае, у прымерачнай для асабістых патрэб пры ўмове захавання правоў іншых людзей і патрабаванняў заканадаўства. Сам па сабе факт такой здымкі не павінен аўтаматычна разглядацца як правапарушэнне, — падсумавала адвакатка Хаткевіч.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0