Маршрут выхаднога дня на захад ад Мінска: дух барока, унікальныя мазаікі і скрыжаванне рэлігій
Калі душа прагне падарожжа, а вольнага часу ўсяго пару дзён, то Budzma.org прапануе цікавы маршрут, які пралягае праз Івянец, Рубяжэвічы, Суботнікі і Іўе. Дастаткова скіраваць аўто на захад ад Мінска, дзе на вас чакаюць мястэчкі з магутнай гісторыяй, таямніцы і архітэктура, ад якой захапляе подых.
Івянец: Чырвоны касцёл і дух барока
З Мінска гарадзенскай трасай кіруемся на Івянец, які славіцца сваімі касцёламі і керамікай.
Івянец часта называюць «горадам майстроў». Калісьці мясцовая кераміка разыходзілася па ўсёй Еўропе, а сёння мястэчка вабіць турыстаў сваімі велічнымі храмамі і атмасферай спакою.
Івянец — колішняя сталіца графства на гістарычнай Міншчыне, якому ўпершыню ў краіне распрацавалі зямельную сімволіку.
Тутэйшы «Белы» касцёл (Касцёл Святога Міхала Арханёла) XVIII стагоддзя — сапраўдны шэдэўр віленскага барока. Беласнежны храм з дзвюма высокімі вежамі выглядае вельмі лёгкім і велічным. Побач знаходзіцца дзейны кляштар францішканцаў.
Івянецкі «Белы» касцёл лічыцца адным з самых фотагенічных у Беларусі. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на рагу гістарычных Віленскай і Закляштарнай вуліц, на правым беразе ракі Волмы.
«Чырвоны» касцёл (Касцёл Святога Аляксея) быў пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя ў неагатычным стылі. Чырвоная цэгла, вострыя шпілі і ціхае наваколле робяць яго выдатным месцам для фотасесій.
Варта зазірнуць у музей традыцыйнай культуры. Тут можна не толькі паглядзець на знакамітую івянецкую кераміку, але і трапіць на майстар-клас. Гэта сэрца рамеснага жыцця мястэчка. Вы можаце прывезці дадому ўнікальны гліняны выраб, зроблены паводле старажытных тэхналогій.
У Івянцы захаваліся фрагменты гаспадарчых пабудоў і сядзібнага дому Плявакаў, якія дазваляюць убачыць побыт дробнай шляхты і колішняй мясцовай інтэлігенцыі. У будынку былой стайні працуе філія Івянецкага музея традыцыйнай культуры.
Ужо ў нашыя дні Івянец славіўся сваёй цукеркавай фабрыкай. З часоў тутэйшай цукерачнай фабрыкі «Іўкон» (збанкрутавала ў 2019 года) у Івянцы з’явілася традыцыя правядзення цукерачнага фэсту, дзе можна было пакаштаваць і набыць мясцовыя цукеркі, перадусім знакамітую «Кароўку».
Рубяжэвічы: сімвал мяжы і трываласці
Пасля Івянца раім скіравацца ў Рубяжэвічы, дзе месціцца адзін з самых незвычайных касцёлаў Беларусі.
Тутэйшы касцёл Святога Язэпа выглядае так, нібыта яго перанеслі сюды з цэнтра буйнога еўрапейскага горада — суровая, магутная неаготыка з часанага каменю. З касцёлам звязаная галоўная легенда Рубяжэвічаў. Мясцовы жыхар Антоній Тур марыў пабудаваць касцёл у сваім мястэчку, але царскія ўлады пасля паўстанняў XIX стагоддзя катэгарычна забаранялі будаўніцтва каталіцкіх храмаў.
Антоній Тур тройчы хадзіў пешшу (!) да цара Мікалая II, каб атрымаць дазвол. Кажуць, што ён паставіў на полі велізарны камень з надпісам: «Тут будзе пабудаваны каталіцкі касцёл». За гэта яго нават адпраўлялі ў высылку, але ён не здаўся. Калі ў 1905 годзе выйшаў указ аб верацярпімасці, дазвол нарэшце быў атрыманы. Не менш за касцёл уражвае масіўная каменная брама, якая глядзіцца велічна і строга.
Касцёл узвялі ўсяго за 4 гады (1906—1910). Гэта быў народны праект: людзі самі вазілі камяні, часалі іх і ахвяравалі апошнія грошы. Храм выглядае вельмі манументальна дзякуючы выкарыстанню часанага прыроднага каменю (валуноў). Гэта робіць яго падобным да сярэднявечнага замка. Дзве вежы вышынёй 45 метраў відаць за шмат кіламетраў ад мястэчка. Фасад аздоблены нішамі, вокнамі-ружамі і пілястрамі. Камень спалучаецца з чырвонай цэглай, што стварае вельмі стылёвы кантраст.
У Рубяжэвічах з 1875 года месціцца аптэка лекавых зёлак, якая славіцца на ўсю краіну. Да сённяшняга дня там гатуюць зборы паводле ўнікальных рэцэптаў.
У мястэчку ёсць цікавая прыродна-філасофская лакацыя — парк камянёў, дзе кожны валун мае сваю сімволіку. 46 валуноў — менавіта столькі камянёў усталявана ў скверы. На кожным камені высечана назва вёскі, якая калісьці належала да мясцовай парафіі. Камяні размешчаныя ў выглядзе разбежных прамянёў, што сімвалізуе дарогі, якія вядуць да храма. Камяні для будаўніцтва касцёла і агароджы прывозілі мясцовыя жыхары на конях.
Гэта быў акт народнай еднасці: кожны лічыў сваім абавязкам прывезці самы вялікі і прыгожы валун са свайго палетка.
Суботнікі: неаготыка і адвечны спакой
Наступны пункт — Суботнікі. Мясцовыя легенды кажуць, што назва Суботнікаў паходзіць ад слова «субота» ці, дакладней, суботніх кірмашоў, якія тут ладзіліся. Таксама існуе версія паходжання назвы ад прозвішча Субатовіч.
Мястэчка фундавалі прадстаўнікі славутага роду Умястоўскіх. Яны вельмі любілі Італію, таму касцёл выглядае надзвычай вытанчана і нагадвае рысамі італьянскія храмы. Уладзіслаў Умястоўскі быў праўдзівым мецэнатам. Ён не проста будаваў — ён інвеставаў у адукацыю мясцовых жыхароў і развіццё сельскай гаспадаркі.
Унутры касцёла захаваліся ўнікальныя мазаікі, якія былі рэдкасцю для вясковых храмаў таго часу. Эфекту дадае мясцовы ландшафт, які зліваецца з тутэйшай неаготыкай.
Падземная крыпта Умястоўскіх — гэта адна з самых уражлівых частак храма. Пад касцёлам знаходзіцца радавая пахавальня, якая ў сваім аздабленні магла б канкураваць з крыптамі ў Нясвіжы.
Муры крыпты выкладзеныя венецыянскай мазаікай і мармурам — што паказвае на заможнасць і ўплывовасць роду. Умястоўскія хацелі ператварыць Суботнікі (і суседні Жамыслаўль) у сапраўдны культурны цэнтр.
Суботнікі варта наведваць разам з Жамыслаўлем, які знаходзіцца зусім побач. Суботнікі былі «духоўным» цэнтрам маёнтка, а Жамыслаўль — «свецкім».
Іўе: скрыжаванне рэлігій
Фінальны пункт падарожжа — Іўе. Горад, які называюць самым талерантным у краіне.
Гісторыя Іўя — гэта ўнікальны досвед суіснавання розных рэлігій. У самым цэнтры горада стаіць помнік у гонар чатырох канфесій. Ён уяўляе сабой чатыры стэлы, кожная з якіх павернутая ў бок свайго храма: праваслаўнага, каталіцкага, мусульманскага і юдэйскага.
Помнік — добрая метафара талерантнасці. Людзі розных веравызнанняў стагоддзямі жылі тут разам, хадзілі на адзін кірмаш і баранілі свой горад.
Іўе лічыцца неафіцыйнай сталіцай беларускіх татараў.
Тут знаходзіцца адна з найстарэйшых і найпрыгажэйшых драўляных мячэцяў Беларусі (1884 год).
Пабудову мячэці фундавала Эльфрыда Замойская, тагачасная ўладальніца мястэчка. На грошы татараў-эмігрантаў, якія прыслалі ў 1922 годзе з ЗША 500 долараў, былі дабудаваныя мінарэт і галерэя.
Мячэць не закрывалася нават за савецкім часам!
Яшчэ адным цікавым фактам ёсць тое, што ў XVI стагоддзі Іўе было цэнтрам арыянства (радыкальнай плыні Рэфармацыі). Тут дзейнічала арыянская школа, дзе выкладалі на ўзроўні еўрапейскіх універсітэтаў. Сярод выпускнікоў і выкладчыкаў былі знакамітыя інтэлектуалы таго часу (напрыклад, Ян Ліцыній Намыслоўскі).
Цяпер каля касцёла Святых Пятра і Паўла стаіць статуя Хрыста, якая нечым нагадвае знакамітую фігуру ў Рыа-дэ-Жанэйра.
Сам касцёл і кляштар бернардзінцаў — гэта ўзоры «віленскага барока» з вельмі багатай гісторыяй, якая пачынаецца яшчэ з XV стагоддзя.
Да Другой сусветнай вайны большую палову насельніцтва Іўя складалі габрэі. Захаваліся будынкі сінагог (цяпер там культурныя ўстановы) і старыя жылыя камяніцы. На жаль, большасць тутэйшых габрэяў загінулі за часамі Халакосту ў мясцовым гета.
Мясцовая сучасная разынка Іўя — штогадовае свята «Іўеўскі памідор», якое спалучае старажытныя традыцыі гародніцтва з сучаснасцю ў выглядзе яскравага фэсту.
Беларусы за 10 гадоў аб'ехалі ўсе раёны краіны. А цяпер яны падзяліліся парадамі, памылкамі і склалі шэсць маршрутаў для пачаткоўцаў
Расіяне задумаліся пра пераезд у Беларусь. Чаму для іх тут так мёдам намазана?
«Шмат бландзінаў і смачны шакалад». Дзяўчына пералічыла стэрэатыпы пра Беларусь — вось што ёй адказалі
На якіх вуліцах Мінска часцей за ўсё спыняюцца турысты?
Чыноўнікі ад турызму мараць пра стварэнне «Залатога кальца Саюзнай дзяржавы»
Цяпер чытаюць
На «Гродна Азоце» скончыў жыццё самагубствам намеснік начальніка цэха1
На «Гродна Азоце» скончыў жыццё самагубствам намеснік начальніка цэха
Памятаеце Данііла з Офіса Ціханоўскай, якому за два дні сабралі грошы на анкалагічную аперацыю? Яму напісаў той самы аднакласнік, які яго ўдарыў — з чаго ўсё і пачалося44
Каментары