Эксперты папярэджваюць пра ўсплёск амаль невылечнай інфекцыі з цяжкай дыярэяй, якая перадаецца палавым шляхам
Кішачныя інфекцыі звычайна звязваюць з няякаснай ежай, забруджанай вадой або парушэннем правілаў гігіены. Аднак спецыялісты ўсё часцей фіксуюць іншы шлях распаўсюджвання некаторых з іх — праз сэксуальныя кантакты. Асаблівую занепакоенасць выклікае тое, што ўзбуджальнікі такіх інфекцый усё часцей набываюць устойлівасць да антыбіётыкаў, што істотна ўскладняе лячэнне.
Навукоўцы з Кембрыджскага ўніверсітэта прааналізавалі распаўсюджванне шыгелёзу — бактэрыяльнай кішачнай інфекцыі, выкліканай бактэрыямі роду Shigella. Захворванне суправаджаецца цяжкай дыярэяй, нярэдка з прымессю крыві, моцнымі болямі ў жываце, высокай тэмпературай і прыступамі млоснасці.
Звычайна чалавек заражаецца праз ужыванне забруджанай ежы або вады, а таксама пры кантакце з паверхнямі, на якіх засталіся мікраскапічныя часцінкі фекалій. Паводле глабальных ацэнак, штогод ад шыгелёзу паміраюць больш за 200 тысяч чалавек. Найчасцей прычынай смерці становяцца крытычнае абязводжванне, цяжкія ўскладненні з боку кішэчніка або недаяданне. Падчас успышак шыгелёзу каля траціны пацыентаў маюць патрэбу ў стацыянарным лячэнні.
Аднак даследчыкі адзначаюць, што ўсё большую ролю ў распаўсюджванні шыгелёзу пачынаюць адыгрываць сэксуальныя кантакты. Бактэрыі могуць перадавацца пры кантакце з мікраскапічнымі часцінкамі фекалій падчас анальнага сэксу, аральна-анальных практык, а таксама праз сэкс-цацкі або іншыя прадметы, калі на іх засталіся нават нябачныя сляды забруджання.
Пры гэтым, паводле брытанскіх даных, большасць выпадкаў заражэння палавым шляхам цяпер рэгіструецца сярод мужчын, якія маюць сэксуальныя кантакты з мужчынамі.
Трывожныя паказчыкі росту
Даследаванне, апублікаванае ў часопісе The Lancet Infectious Diseases, ахапіла 3514 узораў Shigella sonnei, сабраных у Вялікабрытаніі ў 2004—2020 гадах. Каля траціны выпадкаў даследчыкі аднеслі да магчымай перадачы палавым шляхам, яшчэ траціна была звязаная з іншымі крыніцамі заражэння ўнутры краіны, а астатнія былі звязаныя з нядаўнімі паездкамі ў Афрыку, Азію, краіны Лацінскай Амерыкі і Карыбскага басейна, дзе шыгелёз застаецца шырока распаўсюджанай інфекцыяй.
Аналіз паказаў, што штамы, якія перадаюцца падчас сэксуальных кантактаў, распаўсюджваюцца хутчэй і на большыя адлегласці, чым іншыя. За час назіранняў сярэдняя геаграфічная адлегласць паміж звязанымі выпадкамі заражэння дасягала 117 кіламетраў супраць 46 кіламетраў для іншых штамаў.
Пры гэтым найбольш высокая канцэнтрацыя такіх выпадкаў назіралася ў Лондане і Манчэстэры, дзе амаль палова ўсіх заражэнняў шыгелёзам была звязаная менавіта з палавым шляхам перадачы.
Асобную занепакоенасць выклікае ўстойлівасць гэтых бактэрый да антыбіётыкаў. Каля 70% выпадкаў заражэння палавым шляхам былі ўстойлівымі хаця б да аднаго з асноўных прэпаратаў, якія выкарыстоўваюцца для лячэння шыгелёзу. Для іншых выпадкаў заражэння гэты паказчык складаў каля 40%.
Аўтары даследавання даводзяць, што шыгелёз, які перадаецца палавым шляхам, трэба разглядаць як асобную пагрозу для грамадскага здароўя. На іх думку, у найбліжэйшыя гады распаўсюджванне ўстойлівых да антыбіётыкаў штамаў гэтай інфекцыі, магчыма, будзе толькі ўзмацняцца.
Статыстыка Агенцтва па бяспецы здароўя Вялікабрытаніі паказвае, што ў 2025 годзе колькасць зарэгістраваных выпадкаў меркаванага заражэння палавым шляхам вырасла амаль на чвэрць у параўнанні з 2023 годам. Больш за палову гэтых выпадкаў зафіксавалі ў Лондане.
Як засцерагчыся?
Аўтары даследавання адзначаюць, што традыцыйных мер прафілактыкі, такіх, як мыццё рук і захаванне харчовай гігіены, ужо недастаткова. Паколькі шыгелёз усё часцей перадаецца падчас сэксуальных кантактаў, варта ўлічваць і гэты шлях заражэння.
Каб знізіць рызыку, спецыялісты рэкамендуюць выконваць гігіену да і пасля сэксуальных кантактаў, выкарыстоўваць сродкі бар'ернай абароны, мяняць прэзерватыў пры пераходзе ад анальнага да аральнага сэксу, а таксама старанна мыць сэкс-цацкі пасля выкарыстання.
Пры цяжкай дыярэі, асабліва калі яна суправаджаецца крывёй, моцнымі болямі ў жываце або павышанай тэмпературай, не варта спяшацца лічыць яе звычайным харчовым атручваннем. Калі незадоўга да гэтага былі сэксуальныя кантакты, медыкі раяць звярнуцца да доктара і прайсці абследаванне.
Пры пацвярджэнні шыгелёзу спецыялісты рэкамендуюць устрымлівацца ад сэксуальных кантактаў да поўнага выздараўлення і не аднаўляць іх адразу пасля знікнення сімптомаў, каб не перадаць інфекцыю іншым. Акрамя таго, пацыентам раяць прайсці абследаванне на іншыя інфекцыі, якія перадаюцца палавым шляхам, у тым ліку ВІЧ.
Каментары
Заўважце, што ўздым рознай віруснай хваробы, з новымі якасьцямі, адбываецца цягам апошніх 40 гадоў, а ў апошні час атрымаў асаблівую частату... То бок, падзеі адбываюцца ў адпаведнасьці з пашырэньнем ведаў і разьвіцьцём магчымасьцяў геннай інжынерыі ды ўсяго падобнага. Покі спісваюць на нібыта ўнікальную "адаптацыю" тых мікраістотаў да лекаў, але й тут, іх "адаптацыя" чамусьці раптам узмацнілася цягам таго ж самага перыяду часу, і чамусьці апераджае (!) посьпехі фармаколягаў у галіне барацьбы з тымі істотамі. Гэта не выпадкова, не дазваляйце тлуміць сабе галавы.