Mova2323

Mova naša. Koška ci kotka?

A ci viedajecie Vy takuju kvietku — kazialec? Ja taksama nie viedaŭ. Pryjšłosia brać łacinskuju nazvu (Ranunculus acer) dy korpacca ŭ Vikipiedyi. Zirnuŭ adno na karcinku — heta ž kuraślep! Toj samy kuraślep, što pra jaho susiedka naša kazała, kab ja, mały, jaho nie prynosiŭ, bo jana praz heta aślepnie.

Dyk heta ja da čaho viadu… Naša mova vielmi raznastajnaja. U adnym rehijonie kvietačku tak nazavuć, u druhim inakš. Hedaksama i ptuški. Uspomnim našu kaniu, jakuju nazyvajuć jašče kaniuchom, saryčam, kavuram, myšałovam. Heta ptuška, jastrabok palavy, što prosić «pi-i-ić». A našy paety ŭmieli roznyja nazvy vykarystoŭvać. Janka Kupała:

Jak słužki schodziać lety
Ŭ pastucha,
Pytaj, maci, ptuškihetaj
Kaniucha.

Zapytajsia hetaj chmary 
Hetych śloz,
Hetaj kvietki na papary —
Hetych łoz,

Hetaj hrušy siarod pola
I bałot:
Jany ŭsie ab majoj doli
Viaduć ščot(«Adviečnaja pieśnia»)

Prytaicca da mochu rusałka, lasun,
Kania viečnaha «pić» nie zavodzić:
Pad zvon-pieśniu žyvučych huślaravych strun
Dla ŭsich paparać-kvietka ŭzychodzić(«Kurhan»)

Heta stychija našaje movy — «koška» i «kotka», «śpiavaje» i «piaje» i h. d.

Raźbiaromsia, «kotka» ci «koška»?

Słoŭnik «Žyviolny śviet» i Atłas biełaruskich narodnych havorak kažuć nam, što amal usia Biełaruś kaža «koška». Aproč paŭnočnaha zachadu. Ci možna, takim čynam, praihnaravać paŭnočny zachad? Vidać, nie, bo heta radzima litaraturnaje movy. Takija piśmieńniki, jak Źmitrok Biadula, ŭžyvali «kotka»:

Kožnaja kotka maje aksamitnuju padušačkukoŭdračkupaściel i naohuł poŭny harderob(«Sałaviej»)

Tamu, kali Vy lubicie kłasiku, kali Vy kansiervatar — to možacie pilnavacca krytera vilenska-minskich havorak (radzimy litaraturnaje movy) i kazać kotka. Ale kali vy pryvykli da koška — taksama pravilna dobra.

Babula nikoli nie davała svaim katam imionaŭnazyvajučy ich prosta Katami abo Koškami(Uładzimir Arłoŭ. «Praroctvy Rozy Hiercykovič»)

Nie bojmasia raznastajnaści. Jana tolki ŭpryhožvaje naš pryhožy biełaruski śviet.

Kamientary23

Ciapier čytajuć

Kamandujučy Siłami bieśpiłotnych sistem Ukrainy vystupiŭ ź biesprecedentnymi pahrozami na adras Łukašenki, jakoha nazvaŭ «haŭlajtaram»68

Kamandujučy Siłami bieśpiłotnych sistem Ukrainy vystupiŭ ź biesprecedentnymi pahrozami na adras Łukašenki, jakoha nazvaŭ «haŭlajtaram»

Usie naviny →
Usie naviny

U kramy Minska zavieźli biełaruskija kłubnicy — ale ceny šalonyja

Rasijskija vajskoŭcy śviadoma atakujuć aŭtamabili humanitarnaj misii AAN i jašče hetym chvalacca1

Na navapołackim «Palimiry» papiaredzili, što zaŭtra ź jaho budzie valić čorny dym3

Rybak u Lelčyckim rajonie złaviŭ hihanckaha soma VIDEA3

Daŭhabud MAZa ŭ Minsku pieratvarajuć u archiŭ ź pieradavymi technałohijami

Pamiatajecie biełarusa-niebaraku, jakoha armianie pradali na front? Ukraincy vymieniali jaho9

Capkała i Bałkuniec atakavali litoŭskaha palityka, jaki dapamahaŭ biełarusam paśla 2020‑ha i spryčyniŭsia da spravy, jakuju zavioŭ prakuror u Haazie53

U Polščy zatrymali jašče savieckaha «złodzieja ŭ zakonie»1

Zialenski: Maskva sprabuje ŭciahnuć Minsk u vajnu suprać Ukrainy albo apieracyju suprać krainy NATA9

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Kamandujučy Siłami bieśpiłotnych sistem Ukrainy vystupiŭ ź biesprecedentnymi pahrozami na adras Łukašenki, jakoha nazvaŭ «haŭlajtaram»68

Kamandujučy Siłami bieśpiłotnych sistem Ukrainy vystupiŭ ź biesprecedentnymi pahrozami na adras Łukašenki, jakoha nazvaŭ «haŭlajtaram»

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić