Prahnoz nadvorja ad Hidramietcentra Rasii samy niajakasny siarod kankurentaŭ. A jakija madeli pradkazvajuć nadvorje najlepš?

Madeli prahnozu nadvorja — heta składanyja kampjutarnyja ałharytmy, jakija vykarystoŭvajuć matematyčnyja ŭraŭnieńni dla madelavańnia i pradkazańnia stanu atmaśfiery. Hetyja madeli apracoŭvajuć źviestki mieteanazirańniaŭ, spadarožnikavyja zdymki i pakazčyki radaraŭ, kab stvaryć ličbavuju kopiju ziamnoj atmaśfiery. Praź imitacyju atmaśfiernych pracesaŭ jany dazvalajuć składać prahnozy dla roznych rehijonaŭ i pramiežkaŭ času.

U asnovie luboj madeli lažyć padzieł atmaśfiery na trochmiernuju sietku, padobnuju da hihanckaha słojenaha piraha. Dla kožnaj jačejki hetaj sietki kampjutar rašaje sistemu składanych dyfierencyjalnych uraŭnieńniaŭ Naŭje—Stoksa. Jany ŭličvajuć usio: ruch pavietranych mas, ciepłaabmien, fazavyja pierachody vady (para, kropli, lod) i soniečnuju radyjacyju.

Dakładnaść prahnozu napramuju zaležyć ad razroźnieńnia — pamieru hetaj jačejki. Adnak tut isnuje žorstkaja matematyčnaja pastka: kali my chočam pamienšyć pamier jačejki ŭ dva razy, mahutnaść kampjutara treba pavialičyć u 8—10 razoŭ (a časam i bolš — u zaležnaści ad ałharytmaŭ i abjomaŭ vychodnych danych). Mienavita tamu ŭtrymańnie mietearałahičnych supierkampjutaraŭ i sistem zboru nazirańniaŭ kaštuje sotni miljonaŭ dołaraŭ.

Pavodle infarmacyi rasijskaha Hidramietcentra, analiz dakładnaści prahnozaŭ nadvorja pa Rasii na 5 sutak (120 hadzin) za śniežań pakazaŭ, što samaj nadziejnaj krynicaj zastajecca madel, raspracavanaja Jeŭrapiejskim centram siarednieterminovych prahnozaŭ nadvorja (ECMWF).

Sietka hetaj madeli maje krok usiaho kala 9 kiłamietraŭ, a pa viertykali atmaśfiera padzielena na 137 uzroŭniaŭ (da vyšyni kala 80 km). Heta dazvalaje madeli filihranna ŭličvać upłyŭ hor i ŭzvyššaŭ na patoki pavietra. Choć dostup da poŭnych danych IFS kaštuje doraha, mienavita jana źjaŭlajecca aryjenciram dla vialikaj častki prafiesijnaj supolnaści i časta vykarystoŭvajecca jak adzin z etałonaŭ u mižnarodnych paraŭnańniach.

Ekśpierty adznačajuć, što ECMWF na haryzoncie 3‑7 sutak maje pieravahu ŭ dakładnaści nad kankurentami ŭ adzin dzień. Jaje sistema z 51 składnika daje vielmi mocnyja instrumienty dla acenki vierahodnaści ekstremalnych pahodnych źjaŭ.

Na druhim miescy apynułasia niamieckaja madel ICON (Icosahedral Non-hydrostatic). U adroźnieńnie ad inšych, jana vykarystoŭvaje nie pramavuholnuju sietku, a sietku z trykutnikaŭ (ikasaedralnuju). Heta vyrašaje prablemu sychodžańnia mierydyjanaŭ na palusach, dzie zvyčajnyja madeli mohuć sutykacca z dadatkovymi hieamietryčnymi składanaściami i patrabujuć śpiecyjalnych rašeńniaŭ. Akramia taho, ICON uličvaje viertykalnyja paskareńni pavietra, što krytyčna važna dla prahnazavańnia navalnic.

Na trecim miescy apynułasia hibrydnaja sistema, jakaja spałučaje niamieckuju ICON i amierykanskuju GFS (Global Forecast System). GFS — adna z samych raspaŭsiudžanych hłabalnych madelaŭ u śviecie, u tym liku tamu, što jaje vyniki šyroka dastupnyja i časta vykarystoŭvajucca jak bazavy płast dla roznych servisaŭ. GFS vykarystoŭvaje sučasnaje dynamičnaje jadro FV3, jakoje pradstaŭlaje Ziamlu ŭ vyhladzie kuba, sprajektavanaha na śfieru. GFS abnaŭlajecca čatyry razy na sutki, što dazvalaje apieratyŭna reahavać na źmieny ŭ atmaśfiery.

Na čaćviortym miescy apynułasia madel UKMO Brytanskaj mietearałahičnaj słužby. Hłabalnaja viersija hetaj madeli maje razroźnieńnie kala 10 kiłamietraŭ u siarednich šyrotach i kala 70 viertykalnych uzroŭniaŭ. Hałoŭnaja asablivaść brytanskaha padychodu — intehracyja hłabalnaj madeli z łakalnymi viersijami zvyšvysokaha razroźnieńnia (da 1,5 km nad terytoryjaj Vialikabrytanii), jakija pracujuć na adzinym fizičnym jadry i ŭ ideale dajuć bolš «biasšvoŭny» pierachod ad hłabalnaha da rehijanalnaha prahnozu.

Heta dazvalaje madeli UKMO vielmi dakładna pracavać u scenarach, źviazanych sa składanym atłantyčnym nadvorjem, cykłonami i frantalnymi raździełami.

Vidavočnym aŭtsajdaram stała madel PŁAV10, raspracavanaja Rasijskaj akademijaj navuk i Hidramietcentram Rasii. Sučasnaja viersija pracuje z detalizacyjaj kala 20—25 kiłamietraŭ i padzialaje atmaśfieru na 85—100 uzroŭniaŭ pa viertykali.

Pavialičyć

Jakija madeli stajać u našych telefonach?

Siońnia bolšaść ludziej hladzić prahnoz nadvorja nie na sajtach nacyjanalnych mieteasłužbaŭ, a ŭ dadatku, jaki staić pa zmoŭčvańni ŭ smartfonie.

Na iPhone pa zmoŭčańni pracuje Apple Weather. Paśla taho jak Apple kupiła siervis Dark Sky, kampanija faktyčna pierabudavała ŭłasnuju mieteasistemu, i klučavym momantam stała toje, što hałoŭnaj hłabalnaj madellu dla raźlikaŭ zrabili jeŭrapiejskuju ECMWF, dapaŭniajučy jaje nazirańniami i ŭłasnaj apracoŭkaj.

Uličvajučy, što madel ECMWF źjaŭlajecca suśvietnym lidaram u siarednieterminovych prahnozach, uładalniki iPhone časta mohuć atrymlivać vielmi dakładny prahnoz. Praŭda, niedachopam samoj madeli źjaŭlajecca jaje abnaŭleńnie tolki dvojčy na sutki. Adnak prykładańnie moža abnaŭlać karystalnickuju karcinku čaściej za košt dadatkovych krynic i postapracoŭki, tamu ŭ interfiejsie heta nie zaŭsiody vyhladaje jak tolki dva abnaŭleńni.

Ź sistemaj Android usio składaniej. Tut mnohaje zaležyć ad vytvorcy i ŭstalavanaj prahramy: u roznych brendaŭ mohuć być roznyja pastaŭščyki mieteadanych, i ŭ vyniku dva smartfony na Android mohuć pakazvać rozny prahnoz u adnym i tym ža horadzie.

U smartfonach Pixel i ŭ standartnym dadatku Google krynicy nadvorja — heta, jak praviła, nie «adna madel», a kambinacyja niekalkich patokaŭ danych i ałharytmaŭ; u roznych krainach i viersijach servisu nabor krynic moža adroźnivacca, a kančatkovaja formuła časta nie raskryvajecca poŭnaściu. U masavych ahrehatarach časta vykarystoŭvajucca jak jeŭrapiejskija, tak i amierykanskija hłabalnyja madeli (u tym liku ECMWF i GFS), a taksama ŭłasnyja pradukty i ałharytmy dadatkovaj apracoŭki — karekcyja apadkaŭ, łakalnaja pryviazka da reljefu).

Akramia taho, Google aktyŭna ŭkaraniaje ŭłasnyja niejrasietkavyja raspracoŭki (naprykład, GraphCast i MetNet). Jany mohuć vykarystoŭvacca jak dadatkovy płast: sistema analizuje spadarožnikavyja zdymki i inšyja masivy danych, kab udakładniać prahnoz apadkaŭ abo raźvićcio vobłačnaści na karotkich haryzontach.

Što tyčycca inšych papularnych brendaŭ, takich jak Samsung, to jany časta vykarystoŭvajuć pa zmoŭčvańni danyja albo taho ž The Weather Channel, albo servisu AccuWeather bujnoj pryvatnaj amierykanskaj kampanii, jakaja ŭ svajoj pracy moža abapiracca na niekalki hłabalnych madelaŭ (u tym liku GFS, a taksama inšyja dastupnyja krynicy), ale pry hetym hłyboka karektuje vyniki z dapamohaj ułasnych ałharytmaŭ, nazirańniaŭ i dadatkovych danych, u tym liku danych madelaŭ, jakija ličacca lidarskimi na rynku (naprykład, ECMWF). Heta dapamahaje zrabić kančatkovy prahnoz bolš dakładnym.

Takim čynam, hałoŭnaja vysnova dla karystalnika prostaja: nazva dadatku nie tak važnaja, jak madel (abo sumieś madelaŭ) i ałharytmy apracoŭki, na jakich jon pracuje. Na piacidzionnym haryzoncie najbolš nadziejnyja vyniki zvyčajna dajuć servisy, dzie ŭ asnovie jość ECMWF (samastojna abo ŭ kambinacyi), a taksama dzie dobra naładžana dadatkovaja apracoŭka i ŭlik nazirańniaŭ. Tamu iPhone z Apple Weather i Google Weather na Android časta vyhladajuć jak adzin z najbolš udałych vybaraŭ dla Jeŭropy i Biełarusi.

• 9
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0