Inicyjatyva Maldzis vykupiła 30 litahrafij mastaka Napaleona Ordy
Atrymaŭsia padarunak da dnia narodzinaŭ mastaka — heta akurat siońnia, 11 lutaha.
Inicyjatyva Maldzis vykupiła 30 litahrafij Napaleona Ordy. 19 ź ich pryśviečanyja krajavidam i architekturnym pomnikam u miežach sučasnaj Biełarusi, astatnija — adnosiacca da sučasnych Litvy, Ukrainy i Polščy, paviedamlaje inicyjatyva.
Nabytaja kalekcyja ŭtrymlivaje vyjavy zamkaŭ, pałacaŭ, kaściołaŭ i siadzibaŭ u takich haradach i vioskach Biełarusi, jak Šaŭry, Lida, Kreva, Hieraniony, Hiejstuny, Dzieviatnia, Žamysłaŭl, Niaśviž, Mir, Navahradak, Hrušaŭka, Smolhaŭ, Łahojsk, Białyničy, Homiel, Aśvieja, Kamianiec, Skoki, Vysokaje.
Hetyja litahrafii byli stvoranyja ŭ Varšavie Ałaizam Misurovičam u majsterni Maksimiljana Fajansa ŭ 1870‑ia hady pavodle malunkaŭ Napaleona Ordy i ź jahonymi aryhinalnymi podpisami. Litahrafii byli nadrukavanyja ŭ albomie histaryčnych vidaŭ Rečy Paspalitaj («Album Widokόw Historycznych Polski poświęcony Rodakom zrysowany z natury przez Napoleona Ordę»). Vydańnie alboma finansavaŭ sam Napaleon Orda.
Usiaho z 1873‑ha da 1883‑ha hoda vyjšła z druku 8 sieryj hetaha alboma z 260 litahrafijami ahulnym nakładam zvyš 1000 asobnikaŭ. Kala pałovy aryhinalnych malunkaŭ, ź jakich byli vyrablenyja hetyja 260 litahrafij, ličacca stračanymi.
«Litahrafii Ordy zachoŭvajuć nahladnyja śviedčańni našaj bliskučaj i adnačasova šmatpakutnaj historyi. Dziakujučy im my majem ujaŭleńnie, jak u druhoj pałovie XIX stahodździa vyhladali pałacy i siadziby, bolšaści ź jakich u nastupnym stahodździ było nakanavana źniknuć», — kaža Pavieł Macukievič, kiraŭnik inicyjatyvy MALDZIS.
Litahrafii Napaleona Ordy byli nabytyja na polskim aŭkcyjonie na srodki biełaruskich achviaradaŭcaŭ: Paŭła Carova, Hanny Kraŭčanki, Jahora Jacuka, Darji Śliž, Andreja Hraboŭskaha, Juryja K. i miecenatki, jakaja pažadała zastacca niepubličnaj.
U budučyni kalekcyja budzie pieradadzienaja ŭ jakaści hramadskaha padarunka ŭ muziej Napaleona Ordy, što mieścicca ŭ adnoŭlenaj radavoj siadzibie mastaka ŭ Varacevičach.
Da viartańnia ŭ Biełaruś litahrafii buduć vystaŭlacca padčas admysłovych mierapryjemstvaŭ za miažoj.
Biełaruskuju častku kalekcyi (19 litahrafij) možna budzie pabačyć na vystavie Maldzis «Biełaruś Napaleona Ordy», jakaja projdzie ŭ Varšavie ŭ Muziei Volnaj Biełarusi z 28‑ha lutaha da 8‑ha sakavika 2026‑ha hoda.
«Napaleon Orda zrabiŭ dla nas vizualnuju pamiać našaj krainy. Jahonyja pracy dajuć nam nie tolki dokazy vieličy ŭłasnaj historyi i vielmi bahataj architekturnaj spadčyny, ale taksama i mahčymaści dla jaje adnaŭleńnia. Jak minimum u hramadskaj śviadomaści», — kaža Ryhor Astapienia, apiakun inicyjatyvy Maldzis.
Ciapier čytajuć
«Biełaruś pieradusim». Što viadoma pra 23‑hadovaha aficera śpiecnaza, jakoha asudzili na 19 hadoŭ za «zdradu dziaržavie»13
Kamientary