U Jeŭropie enierhietyčny kryzis. Ci budzie jana znoŭ kuplać naftu i haz u Rasii?

Za pieršyja 44 dni vajny rost cen užo kaštavaŭ ES 22 miljardy jeŭra dadatkovych vydatkaŭ na impart paliva — u siarednim pa paŭmiljarda na dzień. Deficyt avijapaliva prymušaje avijakampanii rezać raskład, ceny na śviatło i ciapło rastuć na vačach, a bienzin i dyziel, jakija daražejuć, pahražajuć padzieńniem dachodaŭ nasielnictva, kampanij i biudžetu, abiacajuć novy vitok inflacyi i zapavoleńnie ekanamičnaha rostu.

Dla baraćby z novym kryzisam hrošaj u Jeŭropy niama — jana i tak pajšła na niepamiernyja vydatki spačatku ŭ časy kavidu, a potym — u pieršy enierhakryzis, vyklikany hazavaj vajnoj Kramla napiaredadni i paśla ŭvarvańnia va Ukrainu.

ES afarmlaje čarhovy antykryzisny płan (jon budzie pradstaŭleny na nastupnym tydni) i zaŭziata spračajecca — što pajšło nie tak, čamu płan abarony enierhabiaśpieki Jeŭropy, realizavany paśla papiaredniaha kryzisu, nie abaraniŭ jaje ad novaj navały?

Adnyja kažuć, što vinoj admova Hiermanii ad jadziernaj enierhietyki. Inšyja — što varta było bolš aktyŭna elektryfikavać ekanomiku. Ale jość i tyja, chto śćviardžaje, što nie varta było tak chutka i rašuča rvać z Rasijaj.

Rasija da ŭkrainskaj vajny była najbujniejšym pastaŭščykom enierharesursaŭ u Jeŭrasajuz — jaho najbližejšy i samy bahaty rynak zbytu.

Ciapier jana adyhryvaje druhasnuju rolu. ES admoviŭsia ad impartu rasijskaha vuhalu adrazu, haz zabaronić z kanca 2027 hoda, a tatalnaje embarha na naftu płanavaŭ abviaścić u siaredzinie krasavika — ale adkłaŭ z-za novaha kryzisu.

Ci hatovaja Jeŭropa znoŭ kuplać naftu i haz u Rasii?

Nie, nie hatovaja, kažuć u adzin hołas čynoŭniki i palityki.

«Va ŭmovach novaha kryzisu sioj-toj prapanuje viarnucca da zakupak karysnych vykapniaŭ u Rasii. Heta było b stratehičnaj pamyłkaj, — skazała paśla pačatku iranskaj vajny Ursuła fon der Lajen, faktyčna premjer-ministarka ES. — Viadoma, možna być prahmatyčniejšymi i razumniejšymi pry realizacyi našaj doŭhaterminovaj stratehii, ale kirunak abrany pravilna».

Za źmiakčeńnie sankcyj suprać Rasii vystupiŭ kiraŭnik najbujniejšaj italjanskaj enierhietyčnaj kampanii Eni Kłaŭdya Deskalcy. Jon zaklikaŭ Jeŭrapiejski sajuz adkłaści poŭnuju admovu ad rasijskaha hazu, pryznačanuju na 2027 hod.

Nie dačakajeciesia, adkazała naftavikam premjer-ministarka Italii Džordžyja Miełoni.

«Pazicyja Deskalcy zrazumiełaja, ale nie varta zabyvacca, što ekanamičny cisk na Rasiju ŭ apošnija hady byŭ samaj efiektyŭnaj zbrojaj dasiahnieńnia miru va Ukrainie», — skazała jana.

Novy kryzis — nakolki ŭsio surjozna?

Praz błakadu Armuzskaha praliva ŭ Piersidskim zalivie jak minimum na paŭtara miesiacy akazalisia zamknutyja kala 12% suśvietnych pastavak nafty i prykładna 17% usioj prapanovy hazu na suśvietnym rynku.

Zamianić ich niama čym, ale častkova kampiensavać deficyt možna za košt pavieličeńnia pastavak z ZŠA — najbujniejšaha ŭ śviecie vytvorcy nafty i hazu — i prodažu nafty sa stratehičnych reziervaŭ. Adnak heta časovaja miera, jana zamieścić nie bolš za 10—20% stračanaha i ŭ asnoŭnym prypadzie na naftu, a nie na haz.

Heta drennyja naviny dla Jeŭropy, pakolki jana zaležyć ad impartu hazu i naftapraduktaŭ, pierš za ŭsio avijapaliva.

Prykładna tracinu avijapaliva Jeŭropa kuplaje za miažoj, i 75% hetaha impartu pastupała ź Blizkaha Uschodu. Avijakampanii ŭžo sutyknulisia ź fizičnym niedachopam paliva i vymušanyja pierarablać raskład. Pra budučuju admienu rejsaŭ užo abviaścili niamieckaja Lufthansa i hałandskaja KLM.

«Kali vajna zaciahniecca, isnuje realnaja niebiaśpieka, što letam i kvitki buduć daražeć, i rejsy buduć admianiać», — skazaŭ haziecie Financial Times jeŭrakamisar enierhietyki Dan Jorhiensen.

I heta niahledziačy na toje, što Jeŭropa mienš zaležyć ad pastavak nafty i hazu ź Blizkaha Uschodu, čym Azija, dzie kryzis užo ŭ poŭnym razhary.

Asnoŭnymi pastaŭščykami hazu ŭ ES zaraz vystupajuć Narviehija (30%) i ZŠA (26%), zhodna z danymi daśledčaha centra Bruegel.

Rasija zabiaśpiečvaje 12% jeŭrapiejskich patreb u impartnym hazie. Pałova pastaŭlajecca pa hazapravodzie praz Turcyju, druhaja pałova — heta achałodžany zvadkavany haz, jaki viazuć z Arktyki sudny-hazavozy.

Astatniaje prypadaje na Ałžyr (10%), Vialikabrytaniju i Azierbajdžan (pa 4%). Blizki Uschod u asobie Katara zajmaje ŭ hazavym bałansie ES dolu ŭ ścipłyja 4%, a ŭ imparcie zvadkavanaha hazu — 8%.

«Tamu, u adroźnieńnie ad enierhietyčnaha kryzisu 2022 hoda, vyklikanaha ŭvarvańniem Rasii va Ukrainu, ciapierašniaja vajna nie niasie pramoj pahrozy hazazabieśpiačeńniu ES», — adznačajuć ekśpierty Bruegel. Tady na Rasiju prypadała bolš za 40% jeŭrapiejskaha hazavaha impartu.

Adnak Jeŭropa kuplaje haz pa suśvietnych cenach, a jany rastuć, pakolki hazu ŭ śviecie stała mienš paśla iranskich udaraŭ pa katarskim zavodzie i pierakryćcia Armuzskaha praliva. Tak što navat pry adsutnaści deficytu enierhietyčny kryzis u Jeŭropie adčuvajecca ŭ poŭnaj miery.

Ci moža Rasija naraścić pastaŭki ŭ Jeŭropu?

Nafty — tak, ale pry dźviuch umovach.

Pa-pieršaje, ES pavinien znoŭ dazvolić kuplać jaje ŭsim 27 krainam sajuza, a nie tolki Vienhryi i Słavakii, jakija da hetaha času ŭ vyhladzie vyklučeńnia praciahvali atrymlivać rasijskuju naftu pa trubapravodzie «Družba» praz Ukrainu. Praŭda, jon daŭno na ramoncie paśla rasijskaha ŭdaru, i Ukraina nie śpiašajecca pryvodzić jaho da ładu, niahledziačy na patrabavańni Jeŭrasajuza.

I pa-druhoje, dla pavieličeńnia ekspartu nafty Rasii pryjdziecca niejak razabracca sa štodzionnymi nalotami ŭkrainskich dronaŭ na jaje ekspartnyja terminały na Bałtycy i ŭ Čornym mory.

Abiedźvie ŭmovy pakul vyhladajuć nievykanalnymi. A z hazam — jašče składaniej.

«Małavierahodna, što iranskaja vajna abierniecca stratehičnaj pieramohaj Rasii. Jana moža i zarobić krychu na roście cen i deficycie. Ale Rasija straciła miechanizm atrymańnia vyhady ź pierabojaŭ na suśvietnym rynku», — adznačajuć ekśpierty pa rasijskaj enierhietycy Taćciana Mitrava i Fiodar Dźmitrenka.

Miechanizm hety byŭ źniščany vajnoj suprać Ukrainy. Da jaje Kreml trymaŭ Jeŭropu na karotkim łancužku jak hałoŭny pastaŭščyk enierharesursaŭ. Paśla ŭvarvańnia Rasija nazaŭždy straciła hety ryčah cisku, upeŭnienyja Mitrava i Dźmitrenka.

«Pytańnie pra viartańnie rasijskaha hazu ŭ Jeŭropu pa-raniejšamu rehularna padymajecca, — pišuć jany ŭ artykule dla amierykanskaha vydańnia National Interest. — I choć adnaŭleńnie pastavak u abmiežavanym abjomie mahčymaje, heta zusim nie toje samaje, što adradžeńnie raniejšaj sistemy».

Šlachu nazad u 2000— 2010‑ia hady niama, kažuć jany.

«Kali rasijski haz i vierniecca ŭ Jeŭropu, to tolki ŭ abmiežavanych abjomach i ŭ jakaści dapaŭnieńnia, jakoje zaležyć ad palityčnaj kanjunktury, a nie ahulnaj asnovy hazavaha bałansu kantynienta».

• 4
• 0
• 1
• 1
• 2
• 0
• 0
• 0