Jak ptuški aryjentujucca padčas pieralotaŭ? Navukoŭcy prapanujuć adkaz
Niamieckija navukoŭcy znajšli niečakany adkaz na adnu z najbujniejšych zahadak bijałohii — jak mienavita ptuški i inšyja žyvioły adčuvajuć mahnitnaje pole Ziamli, što dazvalaje im biespamyłkova aryjentavacca padčas pieralotaŭ na tysiačy kiłamietraŭ. Jany miarkujuć, što ŭ jakaści ŭnutranaha kompasu vystupajuć bahatyja na žaleza imunnyja kletki piečani.
Mnohija vidy ptušak zdolnyja biez pamyłak pieraadolvać tysiačy kiłamietraŭ padčas siezonnych mihracyj abo viartacca dadomu paśla praciahłych palotaŭ. Dziesiacihodździ ekśpierymientaŭ pakazvali, što dla hetaha jany vykarystoŭvajuć nie tolki Sonca, zorki, prykmiety miascovaści i navat pachi, ale i mahnitnaje pole Ziamli. Adnak miechanizm takoj navihacyi zastavaŭsia adnoj z najbolš składanych zahadak bijałohii.
Na praciahu dziesiacihodździaŭ navukoŭcy vykazvali roznyja hipotezy adnosna taho, dzie mienavita znachodzicca «mahnitny kompas» ptušak. U jakaści mahčymych kandydataŭ nazyvalisia kletki ŭ vačach, unutranym vuchu i dziubie. Adnak pierakanaŭčych dokazaŭ na karyść jakoj-niebudź z hetych viersij nie było.
Makrafahi piečani
Jak piša Financial Times, hrupa daśledčykaŭ z Bonskaha ŭniviersiteta i Instytuta pavodzin žyvioł imia Maksa Płanka ŭ Hiermanii prapanavała novaje tłumačeńnie.
U svaim daśledavańni jany źviarnuli ŭvahu na makrafahi — kletki imunnaj sistemy, jakija znachodziacca ŭ piečani. Ich asnoŭnaja funkcyja — pierapracoŭka starych erytracytaŭ. Pry hetym u kletkach nazapašvajecca žaleza, što robić ich asabliva adčuvalnymi da źmien mahnitnaha pola.
Spačatku daśledčyki praskanavali arhanizmy hałuboŭ, kab vyjavić orhany z najbolš vyražanym mahnitnym vodhukam, i mienavita piečań prademanstravała najbolš mocny mahnitny vodhuk. Dalejšy analiz pakazaŭ, što hałoŭnuju rolu adyhryvajuć makrafahi, jakija ŭtrymlivajuć białok fierytyn. Hety białok bahaty na žaleza i moža pavodzić siabie jak svojeasablivy nanamahnit.
Kab pravieryć svaje vysnovy, daśledčyki pastavili ekśpierymient z paštovymi hałubami. Častcy ptušak uviali preparat kładranat, jaki časova pazbaŭlaje piečań makrafahaŭ. Paśla hetaha navukoŭcy adsočvali maršruty palotaŭ.
Vyśvietliłasia, što ŭ pachmurnaje nadvorje hałuby paśla takoj pracedury hublali aryjentacyju i chaatyčna latali. Adnak u jasnyja dni jany pa-raniejšamu paśpiachova znachodzili darohu, vykarystoŭvajučy Sonca jak navihacyjny aryjencir.
Dadatkovyja daśledavańni z dapamohaj elektronnaj mikraskapii pakazali, što pobač z makrafahami ŭ piečani prachodziać niervovyja vałokny. Heta moža tłumačyć, jakim čynam infarmacyja pra mahnitnaje pole pieradajecca ŭ mozh.
Aŭtary pracy ličać, što atrymali pieršyja pramyja dokazy isnavańnia miechanizmu, praź jaki arhanizm moža ŭsprymać mahnitnaje pole Ziamli i vykarystoŭvać hetuju infarmacyju dla navihacyi.
Kryptachrom u siatčatcy
Razam z tym, jak adznačaje Financial Times, pytańnie pra toje, jak ptuški ŭsprymajuć mahnitnaje pole Ziamli, pakul nie atrymała kančatkovaha adkazu. Inšyja daśledčyki praciahvajuć vyvučać alternatyŭnyja miechanizmy mahnitnaj navihacyi. Tak, hrupa navukoŭcaŭ z Oksfardskaha ŭniviersiteta daśleduje hipotezu, pavodle jakoj klučavuju rolu ŭ hetym pracesie mohuć adyhryvać kvantavyja pracesy ŭ vačach ptušak.
Hetaja viersija źviazanaja ź białkom kryptachromam, jaki znachodzicca ŭ siatčatcy voka. Pad uździejańniem śviatła jon spryjaje ŭtvareńniu svabodnych radykałaŭ — karotkačasovych malekuł ź niesparanymi elektronami. Ich reakcyi zaležać ad siły i napramku mahnitnaha pola, a sihnały ad hetych pracesaŭ mohuć usprymacca niervovymi kletkami siatčatki. Pavodle hetaj hipotezy, ptuški ŭ peŭnym sensie mohuć «bačyć» mahnitnaje pole.
Navukoŭcy, jakija nie ŭdzielničali ŭ niamieckim daśledavańni, adznačajuć, što abiedźvie hipotezy nie abaviazkova vyklučajuć adna adnu. Mahčyma, ptuški vykarystoŭvajuć niekalki roznych miechanizmaŭ adnačasova: adzin dapamahaje aryjentavacca padčas dalokich pieralotaŭ, a inšy — znachodzić dakładnaje miesca pryznačeńnia na apošnim etapie padarožža.
Kamientary