Minčanka Julija Vałavik prytuliła ŭ kvatery niekalki dziasiatkaŭ ptušak — ad maleńkich sinic da dubanosaŭ. U kožnaj svaja historyja vyžyvańnia.
«Piać hadoŭ tamu majo dzicia znajšło stryža, jaki akazaŭsia nie ŭ stanie palacieć sam. My tady navat nie dumali, što heta stanie pačatkam cełaj historyi: spačatku prosta pasprabavali jaho vychadzić i vypuścić, a ŭžo potym ja zrazumieła, što mahu i chaču dapamahać takim ptuškam. Ja vyrašyła ŭziać jašče niekalkich stryžoŭ na pastajannaje ŭtrymańnie, tamu što niekatoryja ź ich prosta nie zdolnyja viarnucca ŭ pryrodu praz traŭmy abo niapravilnaje vychadžvańnie. Z taho času źjaŭlalisia novyja ptuški — adna za adnoj», — raskazvaje žančyna «Minskaj praŭdzie».
Julija dapamahaje nie tolki darosłym ptuškam. U siezon praź jaje dom prachodziać asiraciełyja ptušaniaty, jakich jana vykormlivaje i zatym vypuskaje nazad u pryrodu.
«Vielmi časta da mianie traplajuć ptuški paśla sutyknieńnia z voknami abo mašynami — z čerapna-mazhavymi traŭmami, paśla ŭkusaŭ katoŭ i sabak, padčas chvarob, paśla pastak i inšych situacyj, u jakich samastojna jany ŭžo nie vyžyvajuć. I važna razumieć: kali dzikaja ptuška sama idzie da čałavieka — heta nie «ručnaja» ptuška, a značyć, joj drenna i joj patrebna dapamoha. U takich vypadkach lepš jak maha chutčej źviazacca sa śpiecyjalistami abo chacia b udakładnić, jak pravilna zrabić».
U trochpakajovaj kvatery minčanki žyvuć roznyja ptuški: stryžy, sinicy, dubanosy, śniahiry, zaranki, dziatły. Častka ptušak znachodzicca ŭ pałatkach i śpiecyjalnych boksach, častka — na bałkonie.
«U adnoj sinicy byŭ rak. My vydalili puchlinu, i ciapier jana žyvie z nami. Ja nie mahu prosta addać jaje kamuści inšamu, bo biez rehularnych analizaŭ i kantrolu jana nie vyžyvie. Inšyja ptuški, jakija atrymali surjoznyja traŭmy abo majuć chraničnyja chvaroby, taksama zastajucca pad majoj apiekaj, bo biez pastajannaj uvahi jany prosta nie vyžyvuć. Dohlad za ptuškami patrabuje šmat času i sił. U siezon ja praktyčna nie splu: ustaju a 6‑j ranicy, karmlu ptušak, kładusia spać, praz hadzinu znoŭ pračynajusia — i tak pa kole dzień za dniom».
Siarod piarnatych žycharoŭ — dziacieł pa imieni Daša. Ptuška ślapaja, bo ŭ voka joj patrapiła kula. Adno voka vydalili całkam, a druhoje nie bačyć.
Zimovyja ptuški, takija jak śniahiry, akazalisia daloka nie samymi cichimi susiedziami.
«U mianie žyvie para śniahiroŭ užo try hady, i za hety čas ja dobra vyvučyła ich zvyčki. Z časam samka stała vielmi terytaryjalnaj i pačała aktyŭna napadać na inšych śniahiroŭ. U vyniku mnie pryjšłosia terminova raśsialać ptušak i całkam pierahladać sistemu ŭtrymańnia, bo inakš heta mahło pryvieści da traŭmaŭ i pastajannaha stresu».
Akramia ptušak, u Julii časam žyvuć kažany.
«Uzimku da mianie traplajuć kažany, i amal zaŭsiody heta źniasilenyja abo traŭmavanyja žyvioły, jakim samastojna ŭžo nie vyžyć. Spačatku ja starajusia ich stabilizavać i adkarmić. Kali vypadak składany, adpraŭlaju ich u Maskvu, dzie jość śpiecyjalisty pa kažanach».
Praces adnaŭleńnia patrabuje niezvyčajnych umoŭ utrymańnia.
«Jany ŭ mianie zimujuć u chaładzilniku, i ja pieryjadyčna praviaraju ich vahu i dakormlivaju, bo inakš jany prosta nie pražyvuć», — dzielicca Julija.
Julija tłumačyć, čamu stolki sił addaje ptuškam.
«Kožny vypadak adnaŭleńnia, kali ptuška pastupova prychodzić u siabie, pačynaje jeści, ruchacca i ŭ vyniku viartajecca ŭ pryrodu ci prosta spakojna žyvie pad majoj apiekaj, daje adčuvańnie sensu i ŭnutranaj raŭnavahi. U takija momanty ja razumieju, što ŭsio heta nie darma, a davier hetych istot — vielmi tonkaja forma suviazi pamiž čałaviekam i pryrodaj».
Kamientary