«Ty prastytutka Amieryki i Izraila»: jak iranka praviała 45 sutak na Akreścina

33-hadovaja Chatere Chadadadzi pryjechała ŭ Minsk try hady tamu. Joj padabalisia ludzi i prachałodnaje nadvorje. Jana vučyłasia na stamatałahičnym fakultecie BDMU. Pavodle słoŭ dziaŭčyny, jaje fota, jak adnoj z najlepšych studentak, visieła na došcy honaru, piša «Jeŭraradyjo».

— Ja viedała, što Biełaruś i Iran — družalubnyja krainy, ale nie dumała, što mianie departujuć za toje, što ja kažu pra svaju krainu i svaju relihiju.

U siaredzinie maja stała viadoma, što dziaŭčynu aryštavali na 15 sutak za kamientary ŭ sacyjalnych sietkach pra vajnu ZŠA suprać Irana.

— Ja pisała dopisy ŭ Telegram-kanały dla irancaŭ u Biełarusi. Ale najbolš aktyŭnaj była ŭ Instagram. Ja rabiła storys i kamientavała vajnu, relihiju i palityku Irana. Dumaju, naša ambasada heta zaŭvažyła i paprasiła KDB aryštavać mianie, zajaviŭšy, što ja «pahražaju biaśpiecy Irana».

Jana pavinna była vyjści na volu ŭ kancy krasavika, ale zastavałasia pad vartaj. U razmovie ź Jeŭraradyjo Chatere patłumačyła, što paśla 15 sutak u CIP jaje pieraviali ŭ IČU, dzie jašče 30 sutak jana čakała rašeńnia ab departacyi.

«Jany patrabavali, kab ja paprasiła prabačeńnia»

Chatere aryštavali 14 krasavika a 9‑j ranicy.

— Ja źbirałasia va ŭniviersitet, kali pačuła nastojlivyja zvanki ŭ dźviery. Adčyniła — tam stajali troje mužčyn u čornym, ich tvary byli zakrytyja (vidać było tolki vočy). Jany nie dali mnie navat umycca, nie dazvolili dakranucca da telefona.

Pavodle apoviedu Chatere, paśla hetaha jaje pasadzili ŭ mašynu, zakryli vočy šapkaj u dva płasty i kala 20 chvilin vieźli ad jaje kvatery na praśpiekcie Puškina. Potym chutka zaviali ŭ budynak i ŭžo tam źniali šapku. Miesca padałosia joj «paŭrazburanym», nie padobnym da aficyjnaj ustanovy. Tam jaje ŭžo čakaŭ čaćviorty supracoŭnik. Jany pradstavilisia i skazali, što z KDB.

— Dopyt prachodziŭ na druhim paviersie. U pakoi była sapsavanaja stol, było brudna, rakavina nie pracavała. U inšym pakoi, nasuprać, štory visieli kryva, stały byli pylnyja — nibyta tam kaliści pracavali, ale daŭno ŭsio zakinuli. Navat tualet byŭ złamany i brudny. Kali mianie vyvozili, mnie znoŭ zakryli vočy, ale ja zaŭvažyła pakiet z «Hryna», tamu, mahčyma, heta było niedzie pobač.

Jak uspaminaje Chatere, na pačatku razmovy supracoŭniki KDB zadavali joj asabistyja pytańni: pra siamju, pracu svajakoŭ. Potym pačali havaryć pra isłam i palityku, a taksama spytali, «čamu jana radavałasia, kali Amieryka zabiła Chamieniei».

— Biełaruskija KDB-šniki razmaŭlali sa mnoj vielmi hruba. Jany paŭtarali: «My siabry Irana, my zaadno i dapamahajem adzin adnamu».

Jany patrabavali, kab ja paprasiła prabačeńnia za svaje dopisy pra śmierć Chamieniei i za toje, što radavałasia vajnie (u navinach pisali, što naš narod prasiŭ ab hetaj vajnie, bo biez vajny Respublika zabiła bolš nievinavatych ludziej, čym hinie padčas vajny). Kali ja admoviłasia prasić prabačeńnia, supracoŭnik KDB skazaŭ mnie: «Ty prastytutka Amieryki i Izraila».

Chatere patłumačyła, što jana vystupaje suprać palityki Isłamskaj Respubliki, jakaja hadami teraryzuje i karaje śmierciu ludziej.

— Paśla zabojstva Machsy Amini praz chidžab pačalisia pratesty. Paśla hetaha ja emihravała ŭ Biełaruś. Naprykancy minułaha hoda ŭ Iranie pačalisia novyja pratesty za svabodu. Ludzi chacieli viartańnia syna šacha Rezy Piechlevi. Ludziej pačali masava karać śmierciu. Ja šmat pra heta pisała.

Pra isłam ja taksama viedaju šmat, vyvučała Karan i liču, što jon supiarečyć čałaviečnaści, pravam žančyn i svabodzie. Ja publikavała cytaty ź jaho pra toje, jak treba adsiakać ruki i nohi niazhodnym. Tamu ja vystupaju suprać isłamu i Isłamskaj Respubliki.

Dopyt vioŭ toj čaćviorty supracoŭnik na ruskaj movie, časam pytańni zadavali i astatnija. Potym jon vyjšaŭ, a prykładna praz 50 chvilin pryjšoŭ mužčyna, jaki pradstaviŭsia advakatam, ale nie nazvaŭ svajho imia.

— Jon abiacaŭ, što ja budu na voli, i palcami pakazaŭ, što «za hrošy». Ja hučna pierapytała: maŭlaŭ, što? Jon adkazaŭ: «Ničoha, ničoha», — i vyjšaŭ z pakoja. Ja na 90% upeŭnienaja, što heta byŭ toj samy «čaćviorty» čałaviek. Padčas dopytu jon byŭ z zakrytym tvaram, a ŭ roli «advakata» zajšoŭ užo biez maski.

Kali «advakat» syšoŭ, čaćviorty supracoŭnik viarnuŭsia z papieraj, kab Chatere padpisała pryznańnie ŭ tym, što jana publikavała storys suprać Irana.

Usio heta praciahvałasia da piataj hadziny viečara.

45 sutak

Paśla dopytu Chatere advieźli ŭ Frunzienskaje RUUS, dzie na jaje skłali pratakoł pavodle artykuła 24.3 KaAP Respubliki Biełaruś za «niepadparadkavańnie zakonnamu rasparadžeńniu abo patrabavańniu słužbovaj asoby pry vykanańni joju słužbovych paŭnamoctvaŭ» z nakładańniem aryštu na majomaść — dva mabilnyja telefony.

U pratakole, jaki jość u rasparadžeńni Jeŭraradyjo, śćviardžajecca, što Chatere, «źjaŭlajučysia asobaj, jakaja padazrajecca ŭ ździajśnieńni kryminalna karalnaha dziejańnia, ad nieadnarazovych zakonnych patrabavańniaŭ supracoŭnika KDB Respubliki Biełaruś kapitana Tałkačova M. V. prajechać u słužbovym aŭtamabili da miesca praviadzieńnia pracesualnych dziejańniaŭ kateharyčna admaŭlałasia, pry hetym pavodziła siabie zadzirliva i ahresiŭna».

Chatere śćviardžaje, što heta chłuśnia, jakuju možna było b pravieryć pa zapisach z kamier nazirańnia kala jaje doma, bo, jak jana kaža, «u Biełarusi kamiery paŭsiul». Adnak supracoŭnik RUUS paviedamiŭ joj, što ŭžo na nastupny dzień adbudziecca sud.

Nastupnyja 7—8 hadzin jana praviała ŭ bietonnym, chałodnym i brudnym pakoi, paśla čaho jaje pieravieźli ŭ IČU. Sud adbyŭsia tolki praz try dni pa videasuviazi.

Sudździa pryznačyła joj 15 sutak administracyjnaha aryštu. Taksama jana skazała, što Chatere moža padać apielacyju, ale ŭžo ŭ CIP miascovyja supracoŭniki hrubili joj i nie dazvalali ničoha pisać.

— Ja pratestavała. Mnie daviałosia złamać kamieru, padrapać im šyi i ruki, bo mnie treba było abaranić siabie. Heta majo prava — napisać hety list, a jany nie dazvalali. Paśla ŭsich hetych pakut jany ŭsio ž pajšli nasustrač, ale heta było biessensoŭna. Jany navat nie pračytali jaho.

Chatere raspaviadaje, što padčas pieršaha źniavoleńnia ŭmovy byli žachlivymi: nie dazvalali chadzić u duš, nie było koŭdraŭ, padušak — ničoha.

— U pieršy dzień ja spała na padłozie, i tam byli nasiakomyja, jakija mianie kusali. U kamiery, raźličanaj na čatyroch čałaviek, znachodzilisia dvanaccać. Ja siadzieła razam z ałkaholikami, narkazaležnymi, ludźmi z hiepatytam i VIČ. Jany sami pra heta raskazvali. Tam nie było nijakaj hihijeny. Na ŭsich było adno ćviordaje myła. Ź im chadzili paŭsiul — prabačcie, i ŭ tualet, i ŭ duš, im ža myli posud.

U ježy traplalisia prusaki, a supracoŭniki kazali: «Oj, heta maleńki prusak, ničoha strašnaha». Piatnaccać dzion ja praviała ŭ hetym choładzie i brudzie, plus žudasnaje staŭleńnie z boku milicyi.

Paźniej, u CIP, da Chatere pryjšli supracoŭniki mihracyjnaj słužby. Jany paviedamili, što departujuć jaje z zabaronaj na ŭjezd u Biełaruś na piać hadoŭ. Adnak, kali Chatere atrymała pašpart u aeraporcie padčas departacyi, u im stajała adznaka ab zabaronie na ŭjezd u Biełaruś da 2056 hoda.

— Ja prasiła advakata dapamahčy zabrać rečy z domu, dakumienty z univiersiteta i pradać mašynu. Mnie adkazvali: «Paźniej, paźniej», — a potym pieraviali mianie ŭ IČU jašče na 30 dzion. Tam ja pieradała list praź dziaŭčynu, jakuju departavali ŭ Siryju, svaim siabram. Paśla hetaha da mianie ŭžo pryjšoŭ advakat.

Chatere pieraviali ŭ IČU, dzie, pavodle jaje słoŭ, umovy byli krychu lepšyja: zamiežnym hramadzianam dazvalali chadzić u duš dvojčy na tydzień. Adnak pieradačy i listy nie dachodzili. Raniej pravaabarončy centr «Viasna» paviedamlaŭ, što da Chatere prychodzili dziaržaŭnyja prapahandysty, kab źniać siužet, ale jana heta abvierhła.

Razam ź joj u kamiery znachodzilisia čatyry hramadzianki Biełarusi, aryštavanyja za palityčnyja kamientary i fatahrafiju, try hramadzianki Ukrainy (adnu ź ich administracyja nazyvała «špijonkaj»), adna žančyna ź Irana i dźvie žančyny z Burundzi (ich fizična źbivali nastolki mocna, što jany nie mahli chadzić, ale ŭ balnicu ich nie vazili, a tolki davali abiazbolvalnyja preparaty).

«Ja raskažu ŭsiamu śvietu»

Havoračy pra atmaśfieru ŭ kamierach, Chatere adznačaje, što kožny novy čałaviek, jaki traplaŭ u kamieru, zvyčajna raspaviadaŭ svaju historyju. Ale kali razmova zachodziła pra biełaruskuju palityku, usie pierachodzili na šept.

Pavialičyć

— Mnie dapamahała dumka, što kali ja vyjdu na volu, to raskažu ŭsiamu śvietu, jak jany dapamahajuć terarystyčnym režymam i hrupoŭkam, aryštoŭvajuć ni za što ŭkraincaŭ, utrymlivajuć ludziej u niečałaviečych umovach biez naležnaj miedycynskaj dapamohi, jak heta było ź dziaŭčatami z Afryki. Jany nie dajuć svabody słova ŭ krainie, jakuju nazyvajuć svabodnaj.

Va ŭniviersitecie zastalisia dakumienty Chatere, ale praź siabroŭ joj pieradali, što atrymać ich jana zmoža tolki paśla apłaty. Nichto z vykładčykaŭ i pradstaŭnikoŭ administracyi nie prakamientavaŭ studentam situacyju, jakaja adbyłasia z Chatere

U siaredzinie maja pačaŭsia praces departacyi Chatere. Pavodle jaje słoŭ, praz adsutnaść pramych rejsaŭ pamiž Biełaruśsiu i Iranam mihracyjnaja słužba vyrašyła spačatku adpravić jaje ŭ treciuju krainu, a ŭžo potym u Iran. Adnak Chatere nastojvała, što heta supiarečyć normam mižnarodnaha prava. Na jaje dumku, departacyja ŭ Iran mahła aznačać dla jaje katavańni i navat śmiarotnaje pakarańnie.

— Tady jany skazali, što adpraviać mianie ŭ inšuju krainu, i kali taja kraina viernie mianie nazad, to jany adpraviać mianie ŭ Rasiju, a adtul — naŭprost u Iran. Potym my kupili bilet u Hruziju, ale «Biełavija» patelefanavała majmu znajomamu, jaki kupiŭ bilet, abo ŭ mihracyjnuju słužbu (ja ŭžo dakładna nie pamiataju) i paviedamiła: kali jana prylacić siudy, my adpravim jaje ŭ Iran, i jana abaviazana nabyć bilet z Hruzii ŭ Iran. Paśla hetaha mnie źmianili bilet na rejs u Armieniju, i 27 maja ja vylecieła.

Paśla Armienii Chatere pierajechała ŭ inšuju krainu. Jana admoviłasia paviedamlać, u jakuju mienavita, ź mierkavańniaŭ biaśpieki.

— Ja chavajusia, bo termin dziejańnia majho pašparta chutka skončycca, a ŭ ambasadu ja źviarnucca nie mahu — va ŭsich, chto źviartaŭsia tudy z padobnymi prablemami, zabirali pašparty abo departavali ŭ Iran. Chutka ja budu znachodzicca tut nielehalna. Da taho ž kraina, dzie ja ciapier, — siabra Irana, i kali ambasada daviedajecca, što ja tut, jany mohuć paprasić majoj departacyi.

Ciapier Chatere robić usio mahčymaje, kab pierajechać u biaśpiečnuju krainu.

— Ja źviartałasia ŭ AAN, ale tam skazali, što mohuć dapamahčy mnie zastacca tut u statusie ŭciakački. Ja adkazała, što ŭ hetaj krainie ŭžo byli [drennyja ] prykłady z uciekačami… jany siabrujuć ź Isłamskaj Respublikaj i mohuć vydać mianie. Tut u mianie taksama niama svabody słova.

Ja sprabuju prasić pravaabarončyja arhanizacyi dapamahčy mnie pierabracca ŭ svabodnuju i biaśpiečnuju krainu, ale pakul vynikaŭ niama — my čakajem.

• 4
• 1
• 0
• 6
• 2
• 34
• 18
• 6