«Raspytvali pra finansavańnie z-za miažy». Režysior Andrej Kudzinienka raskazaŭ pra pieratrusy, KDB i ŭcioki biez pašparta
Dyrektar pryvatnaj škoły «KinaKałajdar» Andrej Kudzinienka byŭ vymušany ŭciakać z krainy paśla pieratrusaŭ u jahonaj kvatery i ofisie. Ciapier Andrej u biaśpiecy za miežami Biełarusi, ale nie raskryvaje krainy i akaličnaściaŭ vyjezdu, kab nie naškodzić ludziam, jakija jamu dapamahli. U razmovie z telekanałam «Biełsat» režysior padrabiazna raskazaŭ, jak prachodzili pieratrusy i jakija pretenzii byli ŭ siłavikoŭ.
«Ty śpiš, a jany pačynajuć bić u dźviery»
Siłaviki pryjšli da Andreja Kudzinienki ranicaj u sieradu, 22 lipienia. Pa słovach režysiora, zamiest taho kab pazvanić u dźviery, jany adrazu pačali mocna stukać i kryčać.
«Ty śpiš, i pačynajuć bić u dźviery. Nie zvanić — adrazu bić i raŭci. Ja ničoha nie zrazumieŭ sprasonku. Pahladzieŭ u vočka, a tam mnie śvieciać u vočy, napisana «AMAP», kryčać: «Milicyja»», — raskazaŭ jon «Biełsatu».
Kali Kudzinienka adčyniŭ dźviery, u kvateru ŭvarvalisia vosiem amapaŭcaŭ i dvoje supracoŭnikaŭ KDB. Režysioru nadzieli kajdanki.
«Zalacieli, pasadzili mianie, byŭ u trusach, nadzieli kajdanki. Paŭdnia byŭ hoły, pakul nie pavieźli ŭ ofis. Nie jeŭ, nie piŭ», — kaža jon.
Spačatku siłaviki niekalki hadzin abšukvali kvateru. Potym Kudzinienku dazvolili apranucca, znoŭ nadzieli kajdanki i pavieźli ŭ pamiaškańnie kinaškoły.
Pa słovach Andreja, u pastanovie na pieratrus havaryłasia pra pošuk «ekstremisckich dakumientaŭ» i simvoliki. Supracoŭniki KDB taksama raspytvali pra mahčymaje finansavańnie škoły z-za miažy.
Režysior śćviardžaje, što «KinaKałajdar» isnavaŭ vyklučna za košt apłaty navučencaŭ, aficyjna zaklučaŭ damovy i płaciŭ padatki.
«My pracavali čysta, usio pa-biełamu. Vyžyvali tolki za košt tych, chto płaciŭ za navučańnie. Nijakaha zamiežnaha finansavańnia ŭ nas nie było», — kaža jon.
Siłaviki zacikavilisia, siarod inšaha, sprobaj škoły atrymać padtrymku ad JUNIESKA. Adnak, pavodle režysiora, hrošaj ad arhanizacyi škoła tak i nie atrymała.
«Ja kažu: JUNIESKA ž nie ekstremisckaja arhanizacyja. I hrošaj my adtul nie atrymali. Infarmacyju pra hetuju mahčymaść ja ŭvohule znajšoŭ na «Biełaruśfilmie», — raskazvaje Kudzinienka.
Padčas pieratrusaŭ ni ŭ kvatery, ni ŭ škole zabaronienaj simvoliki abo dokazaŭ nielehalnaha finansavańnia nie znajšli, śćviardžaje jon. Tym nie mienš, pa słovach režysiora, siłaviki adrazu dali zrazumieć, što škoła bolš pracavać nie budzie. Jany pužali, što jamu moža pahražać ad 8 da 12 hadoŭ pazbaŭleńnia voli.
«Jašče pieratrus nie pačali, a ŭžo susiedziam raskazvali, što my ekstremisty. Ja im skazaŭ, što heta chłuśnia, što my zajmajemsia tolki navučańniem i mastactvam», — kaža Kudzinienka.
Režysior nazvaŭ proźviščy dvuch supracoŭnikaŭ KDB, jakija, pavodle jaho, udzielničali ŭ pieratrusach: Łapacin i Miłavanaŭ. Kudzinienka śćviardžaje, što abodva — staršyja lejtenanty.
Pryjšli praź dzień paśla pierarehistracyi škoły
Kinaškoła «KinaKałajdar» pracavała kala troch hadoŭ. Spačatku Kudzinienka byŭ jaje inicyjataram i vykładčykam, paźniej staŭ saŭładalnikam. Kali ŭ byłoj dyrektarki ŭźnikli prablemy ź siłavikami, režysior vykupiŭ jaje dolu, pierarehistravaŭ ustanovu na siabie i staŭ adzinym ułaśnikam i dyrektaram.
Praź dzień paśla zaviaršeńnia rehistracyi da jaho pryjšli siłaviki.
«Adzin dzień paśviatkavaŭ, adzin dzień papracavaŭ — i ŭsio», — iranična adznačyŭ Kudzinienka.
Padčas pieratrusu, jaki doŭžyŭsia kala 15 hadzin, supracoŭniki zabrali dakumienty škoły, jakija režysior tolki paśpieŭ aformić. Jany taksama adabrali ŭ jaho telefon, pašpart i bankaŭskuju kartku.
Padpiski ab niavyjeździe z Kudzinienki nie brali. Adnak, pavodle jaho, było vidavočna, što pieraśled praciahniecca.
«Ja vyrašyŭ štości rabić, bo jany nie adčepiacca», — patłumačyŭ jon svajo rašeńnie pakinuć krainu.
U škole pracavali kala piaci vykładčykaŭ, ich kolkaść źmianiałasia ŭ zaležnaści ad kursaŭ. Tam vykładali režysuru, scenarnaje i akciorskaje majsterstva, animacyju, ładzili lekcyi i kinapraktykumy.
Asobnym kirunkam byŭ prajekt CHRONOTOP, jaki Kudzinienka raźvivaje z 2013 hoda. Jaho ŭdzielniki za karotki čas i amal bieź biudžetu stvarali karotkamietražnyja filmy, pieravažna na temy sučasnaj mifałohii. Kudzinienka padkreślivaje, što prajekt nie byŭ palityčnym.
Pavodle słoŭ režysiora, u supracoŭnikaŭ KDB vyklikała padazreńnie ŭžo toje, što škoła nazyvała siabie niezaležnaj.
«Hałoŭnaja pretenzija była takaja: voś vy ličycie siabie niezaležnymi. Niezaležnymi ad kaho? Dla ich usio niezaležnaje adrazu aznačaje drennaje i ekstremisckaje», — raskazvaje Kudzinienka.
Siłaviki taksama pytalisia, čamu jon nie źviartajecca pa dazvoł i finansavańnie ŭ Ministerstva kultury.
«Ja kažu: a chto tam daje hrošy? Nichto ich nie daje», — adkazvaŭ im režysior.
«Zajmacca prosta mastactvam užo nielha biez dazvołu»
Pa słovach Kudzinienki, paśla 2020 hoda škoła starałasia dziejničać maksimalna aściarožna: paźbiahała publičnaści i źbirała vakoł siabie vuzkaje koła ludziej, jakija chacieli vučycca i zdymać kino.
«Pieršy čas ludzi bajalisia navat sustrakacca. Potym patrochu stali razmaŭlać, niešta rabić, hladzieć razam kino. Chtości dumaŭ, što projdzie piać ci šeść hadoŭ i čas źmienicca», — kaža režysior.
Adnak ciapier, na jahonuju dumku, u Biełarusi navat niepalityčnaja kulturnaja dziejnaść usprymajecca dziaržavaj jak pahroza.
«Zajmacca prosta mastactvam užo nielha biez dazvołu. Na ŭsio treba mieć dazvoł i voka naziralnika», — kaža Kudzinienka.
Pavodle jaho słoŭ, apošnim časam prablemy ŭźnikli i ŭ inšych niedziaržaŭnych kinaškołaŭ. Častka ź ich zakryłasia, pierajšła ŭ anłajn abo admianiła svaje prahramy.
«My ŭžo zastavalisia apošnimi», — śćviardžaje režysior.
Pamiaškańnie «KinaKałajdara» paśla pieratrusu nie apiačatali, ale siłaviki zabaranili pravodzić zaniatki.
«Ja spytaŭ, ci treba adrazu iści zakryvać škołu. Adkazali: «Pakul pahladzim». Ale zaniatki — usio, nijakich zaniatkaŭ», — raskazvaje Kudzinienka.
Jon miarkuje, što ŭłady znojduć farmalnuju padstavu dla likvidacyi ŭstanovy.
«Ja adziny ŭłaśnik i dyrektar. Jany ciapier niešta buduć vydumlać, niejkuju spravu. Adrazu było skazana, što pracavać my nie budziem», — kaža režysior.
Kinaškołu režysior nazyvaje svajoj misijaj i prastoraj, dzie ludzi mahli nie tolki vučycca zdymać kino, ale i svabodna dumać.
«Ja try hady zajmaŭsia tolki hetym, traciŭ na heta ŭvieś čas i ŭsie svaje hrošy. Chacieŭ zrabić kreatyŭnuju terytoryju dla mastactva, dla myśleńnia. Ale heta akazałasia niepatrebnym», — kaža Kudzinienka.
Emihracyja — reč Kudzinienku ŭžo znajomaja. Paśla zabarony filmu «Akupacyja. Misteryi» ŭ 2005 hodzie režysior užo byŭ vymušany źjechać ź Biełarusi i amal dziesiać hadoŭ žyŭ i pracavaŭ u inšych krainach.
«Ja viedaju, što takoje emihrancki chleb. Jon nie vielmi lohki. My ŭsie tam byli jak samurai — hatovyja da prychodu śmierci. Ale zaŭsiody spadziaješsia, što ciabie praniasie, što ty zmožaš prabiehčy pamiž hetymi strumieńčykami», — kaža Andrej Kudzinienka.
Kamientary
Zarablajuć kvatery? Žyvuć adnym dniom.