Stračany pałac kniažackaha rodu płanujuć častkova adnavić, zrabiŭšy baročnuju nadbudovu nad zachavanym adnapaviarchovym pomnikam architektury pačatku XX stahodździa. Adbudova pałaca dazvolić adnavić maštab i cełasnaść histaryčnaha kvartała.
Jak paviedamiŭ u fejsbuku architektar-restaŭratar Raman Zabieła, prablema adnaŭleńnia pałaca ŭskładniajecca tym, što siońnia na jaho histaryčnym miescy stajać inšyja budynki. Rezidencyja Masalskich raźmiaščałasia na ŭčastku, dzie siońnia znachodziacca damy №7 i №9. Jaje aryhinalny fasad praciahvaŭsia ad pravaha, uschodniaha vuhła sučasnaha budynka №7 da levaha, zachodniaha vuhła budynka №9.
Doŭhi čas u krajaznaŭčaj litaratury pałacam Masalskich pamyłkova nazyvali susiedni budynak pad numaram № 5, adnak daśledavańni abvierhli hetuju atrybucyju, zamacavanuju ŭ 1980‑ia. Histaryčny pałacavy kompleks utvaraŭ zamkniony dvor i farmavaŭ siońnia amal stračanuju vulicu Ciesnuju Žydoŭskuju, jakaja złučała Zamkavuju i Trajeckuju vulicy.
Pavodle dakumientalnych krynic, u 1674 hodzie ŭčastak byŭ nabyty kniaziem Alaksandram Pałubinskim. Muravanaja rezidencyja była pabudavana kala 1726 hoda hrodzienskim starostam Michałam Masalskim na miescy niekalkich nabytych kamianic.
Z hetaj pryčyny padvały pad sučasnym budynkam №7 źjaŭlajucca starejšymi za sam pałac Masalskich. Jak možna zrazumieć z płanaŭ i fotazdymkaŭ, padvały, złučanyja ŭ adnu liniju i pierakrytyja masiŭnymi sklapieńniami, ciahnucca ad pravaha vuhła sučasnaha budynka ŭzdoŭž byłoj Ciesnaj Žydoŭskaj uhłyb kvartała.
Novy budynak mieŭ dva vysokija pavierchi, łamany mansardny dach P-padobnaj formy i baročny partał. U 1794 hodzie ŭłaśnikam kompleksu staŭ hrodzienski padkamory Francišak Jundził.
Zaniapad budynka pačaŭsia za časami rasijskaha panavańnia, kali ŭ pieršaj pałovie XIX stahodździa ŭ im raźmiaścilisia vajskovyja padraździaleńni i łazaret. Zhodna sa skarhami ŭłaśnika ad 1810 hoda, vajskoŭcy całkam źniščyli interjery: piečy, hipsavyja vazony, lusterki i elemienty azdableńnia. Paśla bujnoha pažaru 1899 hoda reštki pałaca byli razabranyja.
Na zachavanych padmurkach hrodzienskija pradprymalniki Aaron Trylinh i Simka Abram uźviali adnapaviarchovy budynak, jaki ciapier maje adras Zamkavaja, 7. U pieryjad Druhoj suśvietnaj vajny pamiž damami №7 i №5 znachodziŭsia ŭvachod u Hrodzienskaje hieta №1.
Adnavić stračanaje, nie razburajučy toje, što źbierahłosia
Siońniašni adnapaviarchovy budynak №7 maje status historyka-kulturnaj kaštoŭnaści. Adnak adnapaviarchovy budynak, jaki zajmaje tolki častku prastory pamiž susiednimi trochpaviarchovymi kamianicami, stvaraje vizualny pravał u sucelnaj histaryčnaj zabudovie Zamkavaj vulicy. Paśla niadaŭniaha ŭzhadnieńnia prajekta adnaŭleńnia susiedniaha pałacavaha flihiela pa vulicy Ciesnaj, architektary prapanavali kompleksnaje rašeńnie dla ŭsiaho kvartała.
Prajekt praduhledžvaje rekanstrukcyju budynka №7 šlacham intehracyi ŭ jaho častki abjomu stračanaha pałaca Masalskich. Mietadałahična heta aznačaje stvareńnie novaha abjekta na aryhinalnych padmurkach u histaryčnych formach XVIII stahodździa z paralelnym zachavańniem ścien pačatku XX stahodździa.
Pavodle słoŭ Ramana Zabieły, hibrydny padychod dazvolić paźbiehnuć uźviadzieńnia kantrasnaj da histaryčnaj sučasnaj architektury i praduchilić fizičnaje zadušeńnie isnujučaha adnapaviarchovaha pomnika novymi abjomami.
Błohier-historyk Jaŭhien Asnareŭski prapanavaŭ pajści dalej i adnavić aryhinalny baročny partał, abapirajučysia na zachavanyja ikanahrafičnyja materyjały. Adnak arka partała naŭprost traplaje na aŭtentyčnuju ścianu zachavanaha adnapaviarchovaha budynka. Heta vymahaje vielmi dalikatnaha padychodu, tamu prajekciroŭščyki razhladajuć mahčymaść kampramisnych rašeńniaŭ, pry jakich vizualnaje abaznačeńnie stračanych baročnych elemientaŭ nie budzie škodzić histaryčnym muram bolš poźniaha pieryjadu.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Na aŭtašou ŭ Lidzie ledź nie zahinuŭ adzin z samych znakamitych kaskadzioraŭ Biełarusi — jaho videa sabrali amal paŭmiljarda prahladaŭ. Što ź im ciapier?4
Kamientary
u etoho domika ni odnoho priznaka dvorca