Histaryčny pierałom: kolkaść pažyłych ludziej u śviecie ŭpieršyniu pieravysiła kolkaść maleńkich dziaciej

Na praciahu bolšaj častki historyi čałaviectva ŭzrostavaja struktura nasielnictva nahadvała piramidu: šmat dziaciej i moładzi ŭnizie i značna mienš pažyłych ludziej naviersie. Ale hetaja kanstrukcyja imkliva mianiajecca. Ludzi žyvuć daŭžej, siemji stanoviacca mienšymi, a ŭ dziasiatkach krain kožnaje nastupnaje pakaleńnie mienšaje za papiaredniaje.

I śviet užo pierajšoŭ simvaličnuju miažu, jakaja dobra pakazvaje maštab hetych źmien. Upieršyniu ŭ historyi ludziej va ŭzroście 65 hadoŭ i starejšych na Ziamli stała bolš, čym dziaciej va ŭzroście da piaci hadoŭ.

Na heta źviartaje ŭvahu Axios, analizujučy novy dakład Biuro pierapisu nasielnictva ZŠA.

Pavodle prahnozu, hety razryŭ budzie tolki pavialičvacca. Da 2060 hoda nasielnictva Ziamli vyraście z 8,13 miljarda da 10,23 miljarda čałaviek. Pry hetym kolkaść ludziej va ŭzroście 65 hadoŭ i starejšych pavialičycca z 852 miljonaŭ u 2025 hodzie da 2 miljardaŭ, a ich dola ŭ nasielnictvie płaniety amal padvoicca — z 10,5% da 19,6%.

Takim čynam, mienavita starejšaje pakaleńnie zabiaśpiečyć značnuju častku budučaha rostu nasielnictva. Pavodle raźlikaŭ Axios na asnovie prahnozaŭ Biuro pierapisu, na pavieličeńnie kolkaści ludziej va ŭzroście 65 hadoŭ i starejšych prypadzie kala 55% usiaho čystaha pryrostu nasielnictva płaniety da 2060 hoda.

Čamu śviet tak chutka stareje

Reč nie tolki ŭ tym, što ludzi stali žyć daŭžej. Druhi klučavy čyńnik — rezkaje padzieńnie naradžalnaści.

U 2013 hodzie 45% nasielnictva płaniety žyli ŭ krainach, dzie ŭzrovień naradžalnaści byŭ nižejšy za pakazčyk prostaha ŭznaŭleńnia (prykładna 2,1 dziciaci na adnu žančynu). U 2023 hodzie takich ludziej było ŭžo bolš za 71%.

Takim čynam, bolšaść nasielnictva śvietu ciapier žyvie ŭ krainach ź nizkaj naradžalnaściu, pryčym hety pierałom, pavodle Biuro pierapisu nasielnictva ZŠA, adbyŭsia značna raniej, čym demohrafy prahnazavali jašče dziesiać hadoŭ tamu.

Pry hetym nizkaja naradžalnaść užo nie asablivaść tolki Jeŭropy i inšych bahatych rehijonaŭ. Nižej za ŭzrovień prostaha ŭznaŭleńnia jana apuściłasia ŭ dźviuch samych nasielenych krainach śvietu — Kitai i Indyi. Z 2013 hoda hetuju miažu taksama pierajšli, siarod inšych, Banhładeš, Mieksika i Vjetnam.

U niekatorych krainach uźnikaje toje, što aŭtary dakłada nazyvajuć «pastkaj fiertylnaści»: za vialikimi starejšymi pakaleńniami iduć mienšyja maładyja. Heta paskaraje stareńnie, a z časam moža pryvieści i da skaračeńnia nasielnictva.

Dla ekanomiki heta aznačaje mienš patencyjnych rabotnikaŭ i ludziej, zdolnych dahladać padžyłych, pry adnačasovym roście kolkaści tych, kamu patrebnyja piensii, miedycynskaja dapamoha i doŭhaterminovy dohlad.

Stareć budzie nie tolki Jeŭropa

Jeŭropa pakul zastajecca samym starym rehijonam śvietu, adnak najbolšy kolkasny rost pažyłoha nasielnictva čakajecca ŭ Azii.

Kolkaść žycharoŭ Azii va ŭzroście 65+ moža vyraści z 487 miljonaŭ u 2025 hodzie da 1,24 miljarda ŭ 2060-m. Heta prykładna dźvie traciny ŭsiaho suśvietnaha pryrostu hetaj uzrostavaj hrupy.

Pavialičyć

Afryka zastaniecca samym maładym kantynientam, ale i tam kolkaść padžyłych ludziej moža pavialičycca bolš čym u čatyry razy — z 60 miljonaŭ da 249 miljonaŭ. Da 2060 hoda heta budzie navat bolš, čym u Jeŭropie, dzie prahnazujecca 214 miljonaŭ čałaviek va ŭzroście 65+.

Pakazalny i prykład ZŠA. Ciapier 18,9% amierykancaŭ — ludzi, starejšyja za 65 hadoŭ. Da 2060 hoda ich dola vyraście da 23,4%. Ale pry hetym ZŠA apuściacca ŭ suśvietnym rejtynhu stareńnia z 48‑ha prykładna na 110‑ie miesca — nastolki chutčej buduć stareć inšyja krainy.

Ale jość i inšy bok

Rost kolkaści pažyłych ludziej sam pa sabie nie aznačaje katastrofy. U značnaj stupieni heta vynik adnaho z hałoŭnych dasiahnieńniaŭ apošniaha stahodździa: mienš ludziej pamirajuć u dziacinstvie i siarednim uzroście, bolš — dažyvajuć da staraści.

Akramia taho, starejšyja ludzi mohuć daŭžej zastavacca na rynku pracy, dapamahać zakryvać deficyt kadraŭ, dahladać blizkich i zajmacca vałanciorstvam.

Adzin z aŭtaraŭ dakłada Endru Skot miarkuje, što stareńnie moža prymusić hramadstvy pierahledzieć samo staŭleńnie da stałaha ŭzrostu i ŭsprymać jaho nie tolki jak vydatki, ale i jak ekanamičny resurs.

Dla hetaha spatrebiacca inviestycyi ŭ prafiłaktyku zachvorvańniaŭ, mahčymaści dla bolš praciahłaj pracoŭnaj karjery i pracoŭnyja miescy, prystasavanyja dla ludziej starejšaha ŭzrostu.

• 3
• 2
• 0
• 0
• 1
• 2
• 0
• 0