Vučonyja nazvali ŭzrost, paśla jakoha mozh pačynaje stareć značna chutčej
U peŭny momant u mozhu zapuskajucca maštabnyja źmieny, pryčym adnu z klučavych rolaŭ adyhryvajuć kletki, ad jakich raniej hetaha nie čakali.

Doŭhi čas stareńnie mozhu ŭjaŭlali jak bolš-mienš pastupovy praces: z uzrostam jaho kletki pavolna źmianiajucca, a niekatoryja funkcyi pačynajuć pracavać horš. Adnak novyja daśledavańni amierykanskich vučonych staviać takuju prostuju karcinu pad sumnieŭ. Z padrabiaznaściami znajomić Neue Zürcher Zeitung.
U adnym z daśledavańniaŭ amierykanskija vučonyja z dapamohaj sučasnych bijatechnałohij i štučnaha intelektu praanalizavali ślady hiennaj aktyŭnaści ŭ dziasiatkach tysiač kletak donarskaha čałaviečaha mozhu.
Donary byli va ŭzroście ad 20 da 100 hadoŭ i da śmierci nie mieli nieŭrałahičnych zachvorvańniaŭ. Usie daśledavanyja kletki pachodzili z hipakampa — vobłaści mozhu, važnaj dla pamiaci i asabliva ŭraźlivaj da ŭzrostavych źmien.
Vynik ździviŭ samich daśledčykaŭ. Prykładna paśla 50 hadoŭ u roznych kletkach mozhu raptoŭna ŭklučajucca abo vyklučajucca sotni hienaŭ. Asabliva prykmietna pry hetym mianiajucca pracesy, źviazanyja ź imunnaj sistemaj.
Kletkam pačynaje nie chapać enierhii
Adny z prykmietnych źmien adbyvajucca ŭ astracytach. Heta zorkapadobnyja kletki, jakija vykonvajuć u mozhu šerah dapamožnych funkcyj: padtrymlivajuć niejrony i ŭdzielničajuć u padtrymańni barjera pamiž kryvioj i tkankami mozhu.
Z uzrostam u astracytach pačynajuć horš pracavać mitachondryi, jakija zabiaśpiečvajuć kletki enierhijaj. U vyniku astracyty słabnuć i ŭžo nie mohuć hetak ža efiektyŭna vykonvać svaje funkcyi.
Ad hetaha pakutuje i barjer pamiž kryvioj i tkankami mozhu, u padtrymańni jakoha ŭdzielničajuć astracyty. Jon stanovicca bolš pranikalnym, i imunnyja kletki z kryvi atrymlivajuć mahčymaść traplać u mozh. Z uzrostam ich stanovicca ŭsio bolš.
U normie ŭ tkankach mozhu imunnuju funkcyju vykonvajuć kletki mikrahlii. Siarod inšaha, jany pazbaŭlajucca ad kletačnych adkidaŭ.
Adnak z uzrostam situacyja istotna mianiajecca. Jak pakazała inšaje daśledavańnie navukoŭcaŭ sa Stenfardskaha ŭniviersiteta, imunnyja kletki z kryvi pastupova zapaŭniajuć nie tolki hipakamp, ale i inšyja vobłaści mozhu. Da 80 hadoŭ jany amal całkam vyciaśniajuć kletki mikrahlii.
Prablema nie tolki ŭ samoj ich prysutnaści. Kletki, jakija prychodziać z kryvi, biaruć na siabie funkcyi mikrahlii, ale pry hetym vypracoŭvajuć vialikuju kolkaść sihnalnych malekuł, jakija padtrymlivajuć zapaleńnie. U vyniku vakoł niejronaŭ mohuć uźnikać šmatlikija drobnyja ačahi zapaleńnia. Jany zdolnyja parušać pracu niervovych kletak i navat pryvodzić da ich hibieli.
Pry čym tut demiencyja
Mnohija daśledčyki miarkujuć, što chraničnaje zapaleńnie ŭ mozhu moža spryjać raźvićciu chvaroby Alchiejmiera, inšych formaŭ demiencyi i chvaroby Parkinsana. Niekatoryja iduć jašče dalej i ličać, što mienavita nievialikija ačahi zapaleńnia mohuć być pryčynaj hetych zachvorvańniaŭ.
Pavodle hetaj hipotezy, pastajannaje ŭździejańnie rečyvaŭ, jakija padtrymlivajuć zapaleńnie, moža nastolki parušyć pracu niervovych kletak, što ŭ ich pačnuć utvaracca taksičnyja białkovyja zhustki, charakternyja dla chvaroby Alchiejmiera i inšych niejradehienieratyŭnych zachvorvańniaŭ. Urešcie kletki mohuć zahinuć.
Zvyčajna imunnaja sistema padtrymlivaje bałans: adny kletki ŭzmacniajuć zapalenčuju reakcyju, a inšyja jaje strymlivajuć. Adnak u starejučym mozhu hety bałans, mahčyma, parušajecca. Adnoj z pryčyn mohuć być źmieny ŭ aktyŭnaści hienaŭ, jakija pačynajucca prykładna paśla 50 hadoŭ.
Pry hetym u mozhu jość i miechanizm, zdolny strymlivać praźmiernaje zapaleńnie. Niadaŭniaje daśledavańnie navukoŭcaŭ ź Instytuta bijałohii stareńnia imia Maksa Płanka ŭ Kiolnie pakazała, što asobnaja hrupa kletak mikrahlii pry vyjaŭleńni taksičnych białkovych zhustkaŭ pačynaje padaŭlać zapalenčuju reakcyju i strymlivać inšyja imunnyja kletki. Ci zachoŭvajecca hetaja zdolnaść mikrahlii z uzrostam, pakul nieviadoma.
Jak prablemu chočuć pieratvaryć u lekavańnie
Toje, što imunnyja kletki z kryvi zdolnyja pranikać u mozh, daśledčyki razhladajuć nie tolki jak prablemu, ale i jak mahčymaść dla budučaj terapii.
Ideja zaklučajecca ŭ tym, kab zdabyvać takija imunnyja kletki z kryvi i madyfikavać ich u łabaratoryi. Ich možna było b źmianić tak, kab jany pierastali vypracoŭvać rečyvy, jakija padtrymlivajuć zapaleńnie, pačali strymlivać praźmiernuju aktyŭnaść inšych imunnych kletak abo niejtralizavali ŭžo najaŭnyja rečyvy, jakija vyklikajuć zapalenčuju reakcyju.
Paśla hetaha madyfikavanyja kletki možna było b viarnuć u arhanizm. Dabraŭšysia z kryvioj da mozhu, jany pavinny byli b asłablać abo navat likvidavać najaŭnaje zapaleńnie.
Hałoŭnaja pieravaha takoha padychodu ŭ tym, što kletki kryvi značna praściej madyfikavać pa-za arhanizmam, čym niepasredna ŭmiešvacca ŭ pracu mozhu.
Kamientary
podavlať
1) (uśmiriať) dušyć
(ohoń, ohnievyje točki ) padaŭlać
podavlať vosstanije — dušyć paŭstańnie
podavlať ohoń protivnika — padaŭlać ahoń praciŭnika
podavlať ohnievyje točki vraha — padaŭlać ahniavyja punkty voraha
2) (zahłušať) zahłušać, pryhłušać
podavlať žiełanije — zahłušać žadańnie
podavlať svojo vozmuŝienije — zahłušać (pryhłušać) svaje abureńnie
3) pierien. (uhnietať) pryhniatać
(ošiełomlať) ašałamlać
tišina podavlała jeho — cišynia pryhniatała jaho
4) (prievoschodiť) (namnoha) pieravažać
podavlať protivnika vojennoj tiechnikoj — (namnoha) pieravažać praciŭnika vajennaj technikaj